Vì sao Quảng Đông được xem là 'Thung lũng Silicon' của Trung Quốc?

Không còn là “công xưởng của thế giới” theo nghĩa truyền thống, Quảng Đông đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nơi công nghệ không chỉ được nghiên cứu hay trình diễn, mà đã trở thành hạ tầng vận hành của sản xuất, đô thị và đời sống xã hội. Những gì phóng viên ghi nhận trong hành trình qua Thâm Quyến, Đông Hoản và Quảng Châu cho thấy danh xưng “Thung lũng Silicon của Trung Quốc” không phải là một cách gọi mang tính biểu tượng, mà được hình thành từ thực tiễn phát triển công nghệ quy mô lớn và có chiều sâu.

Thâm Quyến là đặc khu kinh tế đầu tiên của Trung Quốc, tập trung dày đặc các doanh nghiệp công nghệ cao trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, robot, vi mạch, xe tự hành và thiết bị thông minh, đóng vai trò hạt nhân trong việc hình thành “Thung lũng Silicon của Trung Quốc”.

Một hệ sinh thái công nghệ liên hoàn

Trên bản đồ công nghệ Trung Quốc, Quảng Đông nổi bật với cấu trúc phát triển mang tính mạng lưới. Thâm Quyến giữ vai trò trung tâm đổi mới sáng tạo, Quảng Châu là đầu mối nghiên cứu – thử nghiệm và thương mại hóa, còn Đông Hoản trở thành trụ cột sản xuất thông minh. Ba cực phát triển này không tách rời, mà liên kết chặt chẽ, tạo nên một hệ sinh thái công nghệ toàn chuỗi, từ nghiên cứu, sản xuất đến ứng dụng.

Xe buýt cỡ nhỏ tự lái của WeRide phục vụ giao thông công cộng.

Chính cấu trúc này giúp Quảng Đông khác biệt so với nhiều trung tâm công nghệ khác: công nghệ không “đứng một mình”, mà được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với thị trường và nhu cầu xã hội.

Robot phục vụ công việc - minh chứng cho việc công nghệ đã đi vào đời sống.

Xe tự hành vận hành trên đường phố Quảng Châu, một phần của hệ sinh thái giao thông thông minh.

“Thung lũng robot” giữa lòng Thâm Quyến

Dấu ấn rõ nét nhất của Quảng Đông là ngành công nghiệp robot. Cứ ba robot công nghiệp được sản xuất tại Trung Quốc thì có một robot xuất xứ từ Quảng Đông, giúp địa phương này giữ vị trí dẫn đầu cả nước suốt 5 năm liên tiếp. Hơn 160.000 doanh nghiệp liên quan đến robot đang hoạt động tại đây, cho thấy quy mô và chiều sâu hiếm có của ngành.

Robot hình người tại Thâm Quyến trình diễn khả năng vận động và tương tác với con người.

Tại quận Nam Sơn (Thâm Quyến), nơi tập trung các doanh nghiệp như UBTECH, DOBOT hay ENGINEAI, khái niệm “thung lũng robot” hiện diện một cách cụ thể. Robot không chỉ xuất hiện trong nhà máy, mà đã đi vào nhà hàng, khách sạn, dịch vụ đô thị và không gian công cộng.

Robot của UBTECH giới thiệu các kịch bản ứng dụng trong giáo dục và dịch vụ thông minh.

UBTECH là ví dụ tiêu biểu cho cách tiếp cận công nghệ của Thâm Quyến. Doanh nghiệp này không chỉ sản xuất robot, mà làm chủ một hệ sinh thái công nghệ hoàn chỉnh cho robot hình người, từ điều khiển chuyển động, truyền động, thị giác – giọng nói AI, định vị và lập bản đồ đồng thời (SLAM), đến hệ điều hành robot do chính doanh nghiệp phát triển. Các giải pháp robot của UBTECH hiện đã được ứng dụng trong giáo dục trí tuệ nhân tạo, logistics, chăm sóc sức khỏe, dịch vụ thương mại và nhà thông minh.

Robot dịch vụ được ứng dụng trong không gian công cộng, hỗ trợ con người trong đời sống hàng ngày.

Theo ông Bàng Kiến Tân, Phó Tổng Giám đốc UBTECH, phát triển robot hình người và robot thông minh là chiến lược dài hạn của Trung Quốc, xuất phát từ nhu cầu thực tế của thị trường. Quan sát thực tế tại Thâm Quyến cho thấy nhận định này không mang tính lý thuyết: robot đã trở thành một phần của lực lượng lao động mới, hiện diện trong sản xuất và đời sống hàng ngày.

Ông Bàng Kiến Tân – Phó Tổng Giám đốc Công ty UBTECH, một trong những doanh nghiệp robot hàng đầu tại Thâm Quyến.

Khi nhà máy trở thành biểu tượng của công nghiệp thông minh

Nếu Thâm Quyến đại diện cho chiều sâu đổi mới, thì Đông Hoản phản ánh rõ sức mạnh của sản xuất công nghệ cao. Chuyến thăm nhà máy sản xuất điện thoại thông minh của OPPO – một trong năm nhà sản xuất smartphone lớn nhất thế giới – mang lại hình dung trực quan về sự chuyển dịch của công nghiệp Trung Quốc.

Nhà máy sản xuất thông minh của OPPO tại Đông Hoản, tỉnh Quảng Đông với dây chuyền tự động hóa cao, robot tham gia từ lắp ráp đến kiểm tra sản phẩm.

Trong không gian nhà xưởng rộng lớn, số lượng công nhân chỉ xuất hiện lác đác. Phần lớn công việc được đảm nhiệm bởi hệ thống cánh tay robot, từ lắp ráp đến kiểm tra sản phẩm hoàn thiện. Theo giới thiệu từ nhà máy, robot được triển khai khoảng hai năm trở lại đây, giúp đạt tỷ lệ chính xác lên tới 98% và giảm ít nhất 20 nhân lực ở mỗi khu vực sản xuất.

Khách tham quan được nhân viên nhà máy OPPO giới thiệu quy trình sản xuất thông minh và công nghệ AI trên thế hệ điện thoại mới.

Không chỉ OPPO, Đông Hoản hiện có hơn 30.000 doanh nghiệp sản xuất thiết bị thông tin liên lạc. Cứ sáu chiếc điện thoại thông minh sản xuất tại Trung Quốc thì có một chiếc có nguồn gốc từ thành phố này. Từ vị thế gia công, Đông Hoản đã vươn lên làm chủ toàn bộ chuỗi giá trị, từ nguyên liệu, phần cứng, phần mềm đến các thiết bị đầu cuối thông minh và điện thoại AI.

Xe tự hành: công nghệ bước ra đường phố

Một điểm khác biệt quan trọng của Quảng Đông là cách địa phương này đưa công nghệ mới vào thử nghiệm và ứng dụng trực tiếp trong đô thị. Tại Quảng Châu, xe tự hành không còn là mô hình thử nghiệm trong khu vực khép kín, mà đã trở thành một phần của hạ tầng giao thông.

Xe tự hành vận hành trên đường phố Quảng Châu, một phần của hệ sinh thái giao thông thông minh.

Xe vệ sinh môi trường tự lái của WeRide vận hành theo lộ trình lập trình sẵn.

WeRide là doanh nghiệp công nghệ đang triển khai các giải pháp di chuyển thông minh, từ taxi tự lái, xe buýt cỡ nhỏ đến phương tiện vận tải hàng hóa và xe vệ sinh đô thị tự hành. Việc các phương tiện này được vận hành trong môi trường giao thông thực tế cho thấy Quảng Đông không chỉ mạnh về công nghệ, mà còn sở hữu cơ chế quản lý và hạ tầng phù hợp để đổi mới được triển khai nhanh chóng.

Phương tiện tự hành WeRide hoạt động trong khu đô thị.

Mở rộng không gian công nghệ lên bầu trời

Không dừng lại ở mặt đất, Quảng Đông còn đẩy mạnh chiến lược phát triển kinh tế tầm thấp với các phương tiện bay không người lái và eVTOL. Địa phương này hiện chiếm hơn 30% số doanh nghiệp trong chuỗi công nghiệp hàng không tầm thấp của Trung Quốc, nắm giữ phần lớn thị phần máy bay không người lái tiêu dùng và công nghiệp trên toàn cầu.

Công nghệ hàng không tầm thấp trở thành hướng phát triển chiến lược mới của Quảng Đông.

Tại Quảng Châu, các thiết bị bay của EHang đã hoàn thành nhiều chuyến bay vận chuyển hàng hóa, tiến tới tích hợp chở khách. Việc máy bay không người lái được cấp chứng nhận đủ điều kiện bay và đưa vào vận hành cho thấy công nghệ tại Quảng Đông đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm, bước vào ứng dụng thực tế.

Máy bay tầm thấp mở ra mô hình “thành phố trên không”.

“Thung lũng Silicon” mang bản sắc Trung Quốc

Từ robot, điện thoại thông minh, xe tự hành đến phương tiện bay không người lái, Quảng Đông đang cho thấy một mô hình phát triển công nghệ khác biệt. Công nghệ tại đây được phát triển theo hướng toàn chuỗi, gắn chặt với sản xuất và thị trường, được kiểm chứng liên tục trong đời sống.

Mẫu máy bay của EHang

Chính sự kết nối chặt chẽ giữa đổi mới – sản xuất – ứng dụng đã tạo nên bản sắc riêng của “Thung lũng Silicon Trung Quốc”. Quảng Đông đang tái định nghĩa vai trò của công nghệ trong phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời khẳng định vị thế là một trong những trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng nhất của Trung Quốc hiện đại.

Hải Hà/VOV.VN