Vì sao sáng nào thức dậy khớp gối cũng đau?

Thức dậy với cảm giác cứng gối, đau nhức, những bước đi đầu tiên trong ngày trở nên nặng nề rồi lại đỡ dần sau khi vận động nhẹ, nhiều người cho rằng đó chỉ là hệ quả của tuổi tác hay thời tiết.

Tuy nhiên, theo bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy – cựu bác sĩ Đội tuyển Quốc gia và U23 Việt Nam, nhà sáng lập Trung tâm Y học Thể thao Starsmec, đây có thể là dấu hiệu sớm của nhiều bệnh lý xương khớp đang tiến triển âm thầm, nếu bỏ qua rất dễ dẫn đến đau mạn tính và hạn chế vận động lâu dài.

Bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy – cựu bác sĩ Đội tuyển Quốc gia và U23 Việt Nam, nhà sáng lập Trung tâm Y học Thể thao Starsmec

Buổi sáng thức dậy, đầu gối đau nhức, cứng khớp, khó co duỗi trong vài phút, thậm chí vài chục phút, là tình trạng khá phổ biến ở nhiều lứa tuổi. Đặc điểm thường gặp là cơn đau rõ rệt nhất ngay sau khi rời khỏi giường, sau đó giảm dần khi đi lại hoặc vận động nhẹ. Chính sự quen thuộc này khiến không ít người chủ quan, cho rằng đó chỉ là do ngủ sai tư thế, do trời trở lạnh hay đơn giản là già rồi thì phải đau.

“Thời gian cứng khớp buổi sáng là yếu tố rất quan trọng trong việc định hướng chẩn đoán. Nếu cứng khớp kéo dài dưới 30 phút, thường gợi ý đến các vấn đề thoái hóa. Ngược lại, khi tình trạng cứng khớp kéo dài từ 30 phút đến hơn một giờ, người bệnh cần nghĩ nhiều hơn đến các bệnh lý viêm khớp”, bác sĩ Thủy cho biết.

Đau khớp gối không chỉ gây khó chịu tức thời mà còn ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt hàng ngày và chất lượng cuộc sống. Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường chỉ đau khi vận động nhiều, leo cầu thang hoặc đứng lên ngồi xuống. Tuy nhiên, nếu bệnh tiến triển, cơn đau có thể xuất hiện cả khi nghỉ ngơi, thậm chí đau về đêm, gây mất ngủ, mệt mỏi và suy giảm thể lực.

Ảnh minh họa

Bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy cảnh báo, người bị đau khớp gối buổi sáng cần đặc biệt lưu ý khi cơn đau kéo dài nhiều ngày không thuyên giảm, đau tăng lên khi thay đổi tư thế, ngồi hoặc đứng lâu. Nhiều trường hợp còn kèm theo cứng khớp rõ rệt, cảm giác khớp khô, phát ra tiếng lạo xạo khi cử động. Khi bệnh nặng hơn, khớp gối có thể sưng, nóng, đỏ, ấn vào đau nhiều, khiến người bệnh khó quỳ gối hoặc rất khó đứng dậy sau khi quỳ.

Lý giải vì sao khớp gối thường đau nhiều vào buổi sáng, bác sĩ Thủy cho biết, trong lúc ngủ, khớp gối hầu như không vận động, quá trình lưu thông dịch khớp bị chậm lại, các mô quanh khớp dễ bị co cứng.

“Nếu khớp gối đã có tổn thương từ trước, dù là thoái hóa, viêm hay chấn thương cũ, thì buổi sáng chính là thời điểm các triệu chứng biểu hiện rõ nhất”, ông nói.

Trong số các nguyên nhân gây đau khớp gối buổi sáng, thoái hóa khớp gối là nguyên nhân thường gặp nhất, đặc biệt ở người trên 40 tuổi. Biểu hiện điển hình là cứng khớp ngắn dưới 30 phút, khớp gối kêu lạo xạo khi vận động, đau tăng khi đi lại nhiều và giảm khi nghỉ ngơi. Thoái hóa khớp xảy ra do sụn khớp bị mòn dần, lượng dịch nhờn giảm, kết hợp với các yếu tố như tuổi tác, thừa cân hoặc vận động sai tư thế kéo dài.

Nguy hiểm hơn là viêm khớp dạng thấp, một bệnh tự miễn thường gặp ở phụ nữ và người trung niên. Đặc trưng của bệnh là cứng khớp buổi sáng kéo dài trên một giờ, đau đối xứng hai bên gối và có thể lan sang nhiều khớp khác. Người bệnh thường kèm theo mệt mỏi, sụt cân.

“Viêm khớp dạng thấp nếu không được điều trị sớm có thể dẫn đến biến dạng khớp và tàn phế”, bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy nhấn mạnh.

Ngoài ra, đau khớp gối buổi sáng còn có thể liên quan đến viêm khớp phản ứng, viêm khớp nhiễm khuẩn sau nhiễm trùng, bệnh gút hay các tổn thương sụn chêm, dây chằng do chấn thương cũ. Với bệnh gút, khớp gối có thể sưng nóng đỏ, đau dữ dội từng cơn, thường gặp ở nam giới, người ăn nhiều đạm và sử dụng rượu bia. Trong khi đó, tổn thương sụn chêm hoặc dây chằng nếu không điều trị triệt để có thể đẩy nhanh quá trình thoái hóa khớp gối.

Không ít trường hợp đau khớp gối buổi sáng xuất phát từ lối sống ít vận động, ngồi nhiều, tư thế ngủ co gối kéo dài hoặc sử dụng nệm quá cứng, quá mềm. Những yếu tố tưởng chừng nhỏ này lại khiến khớp gối dễ bị cứng và đau sau khi thức dậy.

Theo bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy, đau khớp gối mỗi sáng thường không nguy hiểm ngay lập tức nhưng lại là dấu hiệu cảnh báo quan trọng của bệnh lý nền.

“Điều đáng sợ nhất không phải là cơn đau mà là sự chủ quan. Khi điều trị muộn, bệnh dễ chuyển sang mạn tính, gây đau kéo dài và hạn chế vận động lâu dài”, bác sĩ khuyến cáo.

Vì vậy, khi tình trạng đau và cứng khớp gối buổi sáng lặp lại nhiều ngày, người bệnh nên đi khám chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác và có hướng điều trị phù hợp, thay vì tự chịu đựng hoặc điều trị theo kinh nghiệm truyền miệng.

T. Linh