Vì sao Thắng 'Ật' bị khởi tố dù là người bị đánh?

Trước đó, chiều 28/9, Thắng xuất hiện trước nhà hàng Cường Dê, xảy ra lời qua tiếng lại với ông Dương Văn Hưng, nhân viên nhà hàng. Video ghi lại vụ việc sau đó lan truyền trên mạng xã hội, trong đó có hình ảnh ông Hưng cầm một ống nứa có hình dáng giống điếu cày đuổi theo Thắng.

Nguyễn Văn Thắng (tức Thắng “Ật”) bị khởi tố, bắt tạm giam Thắng ‘Ật’ về tội gây rối trật tự công cộng. Ảnh: Công an cung cấp.

Ngày 10/10, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Ninh Bình khởi tố bị can, bắt tạm giam Nguyễn Văn Thắng (tức Thắng “Ật”, sinh năm 1989, trú phường Tây Hoa Lư) về tội Gây rối trật tự công cộng.

Theo Công an tỉnh Ninh Bình, nội dung livestream của Thắng có lời lẽ phản cảm, xúc phạm danh dự công dân, ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự và hình ảnh du lịch địa phương. Việc Thắng bị khởi tố trong khi video ghi cảnh người này bị đuổi đánh đặt ra nhiều câu hỏi về căn cứ xác định trách nhiệm pháp lý của những người liên quan. Phóng viên Báo Tin tức và Dân tộc có cuộc trao đổi với Luật sư Quàng Trung, Giám đốc Công ty Luật TNHH Dandwin (Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội) để làm rõ vấn đề này.

Luật sư Quàng Trung Dũng, Giám đốc Công ty Luật TNHH Dandwin.

Luật sư đánh giá thế nào về hành vi livestream của Thắng “Ật” ?

Theo thông tin cơ quan công an công bố, vụ việc không chỉ là mâu thuẫn cá nhân giữa hai người mà còn liên quan đến hành vi phát trực tiếp hình ảnh, lời nói trên mạng xã hội trong quá trình xảy ra tranh cãi tại nơi công cộng.

Livestream tự thân không phải hành vi vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, nếu người sử dụng lợi dụng hình thức này để xúc phạm, lăng mạ, kích động người khác, làm gia tăng xung đột hoặc gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự thì hành vi cần được xem xét trên cơ sở các quy định pháp luật có liên quan.

Trong vụ việc này, cơ quan công an xác định nội dung livestream của Thắng có những lời nói phản cảm, xúc phạm danh dự công dân và gây ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh, trật tự, hình ảnh du lịch địa phương. Việc video tiếp tục được chia sẻ rộng rãi cũng khiến sự việc lan truyền vượt ra ngoài phạm vi mâu thuẫn ban đầu.

Để xác định hành vi có cấu thành tội Gây rối trật tự công cộng theo Điều 318 Bộ luật Hình sự hay không, cơ quan tiến hành tố tụng phải đánh giá đầy đủ diễn biến, tính chất, mức độ hành vi, ảnh hưởng đến trật tự công cộng và các dấu hiệu pháp lý khác của tội phạm. Không thể chỉ căn cứ vào việc một người có livestream hoặc sử dụng lời lẽ thiếu chuẩn mực để mặc nhiên kết luận người đó phạm tội.

Theo Luật sư, Thắng “Ật” có thể đối mặt với khung hình phạt nào?

Điều 318 Bộ luật Hình sự quy định hai khung hình phạt đối với tội Gây rối trật tự công cộng.

Theo khoản 1, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm. Khoản 2 quy định mức phạt tù từ 2 năm đến 7 năm đối với các trường hợp có tình tiết định khung tăng nặng theo luật, như phạm tội có tổ chức, dùng vũ khí hoặc hung khí, phá phách, gây cản trở giao thông nghiêm trọng hoặc đình trệ hoạt động công cộng, xúi giục người khác gây rối hay tái phạm nguy hiểm.

Với vụ việc của Thắng “Ật”, chưa thể khẳng định mức hình phạt cụ thể khi chưa có đầy đủ kết quả điều tra và thông tin về khoản áp dụng trong quyết định khởi tố. Việc định khung phải căn cứ vào hành vi thực tế và những tình tiết được cơ quan tiến hành tố tụng chứng minh.

Khi quyết định hình phạt, Tòa án sẽ xem xét tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi, hậu quả, vai trò của người phạm tội, nhân thân và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Nếu người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tự nguyện khắc phục hậu quả hoặc có những tình tiết giảm nhẹ khác theo quy định, các yếu tố này có thể được cân nhắc khi lượng hình.

Bên cạnh đó, nếu quá trình điều tra phát hiện hành vi có dấu hiệu của một tội danh khác, cơ quan chức năng sẽ tiếp tục xác minh. Tuy nhiên, việc xem xét thêm tội danh phải dựa trên chứng cứ và đủ căn cứ pháp luật, không thể chỉ dựa vào đơn tố cáo hoặc những nội dung đang lan truyền trên mạng xã hội.

Người livestream xúc phạm, kích động trên mạng xã hội có thể phải chịu những trách nhiệm pháp lý nào, thưa Luật sư?

Người sử dụng mạng xã hội phải chịu trách nhiệm về nội dung mình đăng tải, phát trực tiếp và chia sẻ. Không gian mạng không phải nơi cá nhân có thể tùy ý xúc phạm danh dự, nhân phẩm, vu khống người khác hoặc kích động hành vi gây mất trật tự mà không phải chịu trách nhiệm.

Tùy tính chất và mức độ vi phạm, người thực hiện có thể bị xử phạt hành chính, phải bồi thường thiệt hại nếu xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người khác, hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Trong những trường hợp cụ thể, cơ quan chức năng có thể xem xét các tội danh như Làm nhục người khác, Vu khống, Gây rối trật tự công cộng hoặc tội danh khác tương ứng với hành vi được chứng minh.

Điều quan trọng là phải phân biệt giữa lời nói thiếu chuẩn mực, hành vi vi phạm hành chính và hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Không phải mọi phát ngôn phản cảm trên mạng đều đương nhiên dẫn đến trách nhiệm hình sự; việc xử lý cần căn cứ vào nội dung, mục đích, mức độ, hậu quả và các điều kiện pháp lý của từng trường hợp.

Người dùng mạng xã hội nên giữ bình tĩnh khi xảy ra mâu thuẫn, không sử dụng livestream để khiêu khích, bêu riếu hoặc gây áp lực lên người khác. Khi có tranh chấp, cần thu thập thông tin cần thiết và đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Người xem cũng cần thận trọng khi chia sẻ, bình luận, tránh tiếp tay phát tán nội dung xúc phạm hoặc thông tin chưa được kiểm chứng.

Theo Luật sư, vì sao Thắng “Ật” lại bị khởi tố dù là người bị đánh, còn người đánh chưa bị khởi tố?

Trước hết, cần xác định rằng mỗi người phải chịu trách nhiệm pháp lý về hành vi của chính mình. Việc Thắng bị khởi tố về tội Gây rối trật tự công cộng không phải vì người này bị đánh, mà vì cơ quan điều tra xác định hành vi của Thắng có dấu hiệu của tội danh này. Hai vấn đề cần được xem xét độc lập.

Tội Gây rối trật tự công cộng không đòi hỏi bắt buộc phải có người bị thương mới có thể xử lý hình sự. Vì vậy, việc Thắng xuất hiện trong video với hình ảnh bị người khác đuổi đánh không đương nhiên loại trừ trách nhiệm pháp lý đối với hành vi xảy ra trước đó hoặc trong quá trình mâu thuẫn.

Đối với người có hành vi cầm vật giống điếu cày đuổi đánh Thắng, cơ quan chức năng cần làm rõ diễn biến cụ thể, mức độ tác động, hậu quả, mục đích và các tình tiết liên quan để xác định trách nhiệm. Nếu có căn cứ về hành vi cố ý gây thương tích, việc xem xét xử lý phải căn cứ Điều 134 Bộ luật Hình sự. Theo quy định, tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% trở lên là một trong những căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự; trường hợp dưới 11% vẫn có thể bị xử lý hình sự nếu thuộc các tình tiết luật định. Đối với trường hợp thuộc khoản 1 Điều 134, việc khởi tố còn phụ thuộc vào yêu cầu của bị hại theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Tuy nhiên, không thể chỉ căn cứ vào hình ảnh trong video để kết luận người đuổi đánh đã phạm tội hay không. Cũng không thể suy luận rằng người này không bị khởi tố thì đồng nghĩa với việc không có hành vi vi phạm. Cơ quan điều tra cần xác minh đầy đủ chứng cứ, làm rõ trách nhiệm của từng người và xử lý theo quy định.

Điều cần nhấn mạnh là việc một người có hành vi vi phạm không làm mất đi quyền được pháp luật bảo vệ của họ trước hành vi xâm phạm từ người khác. Ngược lại, việc bị xâm phạm cũng không miễn trừ trách nhiệm đối với những hành vi vi phạm pháp luật mà người đó đã thực hiện. Đây là nguyên tắc cần được bảo đảm khi giải quyết các vụ việc có nhiều người liên quan.