Vì sao trần hoa hồng vé số bất biến suốt 19 năm?

Động thái trên được nêu rõ trong báo cáo giải trình hoàn thiện dự thảo thông tư hướng dẫn Nghị định 394/2026 về cơ chế tài chính cho doanh nghiệp kinh doanh xổ số. Nhận định này lập tức trở thành tâm điểm bàn thảo khi đây là ngành kinh doanh mang về nguồn thu hàng chục nghìn tỉ đồng mỗi năm.

Bộ Khoa học và Công nghệ là một trong những đơn vị thẳng thắn đề nghị xem xét lại tính phù hợp của tỷ lệ 15%. Theo cơ quan này, việc duy trì một hạn mức cố định qua nhiều năm cần được đo lường cẩn trọng với chi phí vận hành thực tế của các đại lý, nhất là những điểm bán tại địa bàn vùng sâu, vùng xa có điều kiện kinh tế khó khăn hoặc giữa các loại hình xổ số khác biệt nhau.

Lũy kế 10 tháng đầu năm 2026, số tiền nộp ngân sách nhà nước từ hoạt động kinh doanh xổ số ước tính đạt 55.368 tỉ đồng, tăng trưởng 11,3% so với cùng kỳ năm trước.

Cùng lúc đó, nhiều doanh nghiệp phát hành vé số tại địa phương cũng mong muốn được trao quyền tự chủ lớn hơn. Công ty Xổ số kiến thiết Đắk Nông đề xuất cho phép doanh nghiệp được quyết định tỷ lệ chi trả cụ thể đối với từng sản phẩm xổ số, tối đa 15% tính trên giá trị vé đại lý đã tiêu thụ bao gồm thuế giá trị gia tăng cùng thuế tiêu thụ đặc biệt.

Công ty Xổ số kiến thiết TPHCM và Hội đồng Xổ số kiến thiết khu vực miền Nam đề nghị thông tư nêu rõ quyền định đoạt mức hoa hồng thuộc về doanh nghiệp thông qua hợp đồng ký với đại lý, miễn là không vượt quá mức trần 15%.

Để tránh các rủi ro về mặt sổ sách, Công ty Xổ số kiến thiết Đồng Tháp khuyến nghị cơ quan quản lý xác định căn cứ tính hoa hồng phải là giá trị vé bán lẻ thực tế, tránh gây nhầm lẫn với doanh thu thuần theo quy định của pháp luật kế toán.

Ở góc độ quản lý địa phương, Sở Tài chính Quảng Ninh đề nghị làm rõ phạm vi doanh thu tính toán cho vé số truyền thống theo cơ chế liên kết nhằm bảo đảm công bằng khi phân bổ chi phí giữa các doanh nghiệp trong khu vực.

Trước các băn khoăn này, Bộ Tài chính vẫn giữ quan điểm không nới trần chiết khấu. Cơ quan này lập luận rằng tỷ lệ tối đa 15% doanh thu vé bán ra đã vận hành rất ổn định trong suốt 19 năm qua. Quy định này vừa tạo dư địa linh hoạt cho doanh nghiệp thiết lập mạng lưới tiêu thụ, vừa không phát sinh vướng mắc lớn trong khâu giám sát. Dù vậy, những góp ý về mặt kỹ thuật câu chữ để chuẩn hóa cách tính giá trị vé sẽ được tiếp thu hoàn thiện.

Không chỉ kiên định với trần hoa hồng đại lý, dự thảo mới còn không đồng ý với đề xuất nâng mức chi hỗ trợ công tác trấn áp tội phạm số đề và làm giả vé số.

Ban Thường trực Hội đồng Xổ số kiến thiết khu vực miền Trung từng đề xuất tăng hạn mức chi thưởng từ 50 triệu đồng lên mức 70 đến 100 triệu đồng đối với các vụ án lớn, các đường dây cờ bạc công nghệ cao liên tỉnh phức tạp hoặc phân cấp quyền quyết định cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Sở Tài chính các tỉnh Quảng Ninh, Lào Cai, Lâm Đồng cũng đề nghị bổ sung quyết định khởi tố vụ án làm cơ sở giải ngân, đồng thời làm rõ phương thức thu hồi nếu vụ án bị đình chỉ.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính bác bỏ khả năng tăng định mức này. Cơ quan soạn thảo nhấn mạnh khoản chi này mang tính hỗ trợ các lực lượng phá án tại địa phương, không căn cứ vào quy mô giá trị thiệt hại hay tính chất nghiêm trọng của vụ việc. Do đó, mức trần 50 triệu đồng mỗi vụ án tiếp tục được bảo lưu nhằm kiểm soát chặt chẽ chi tiêu tài chính công.

Mức trần tổng chi hằng năm cho hoạt động này cũng được siết chặt theo khu vực. Các doanh nghiệp phát hành tại miền Bắc và miền Trung chỉ được phép trích tối đa 1% doanh thu từ giá trị vé bán. Riêng các công ty tại khu vực miền Nam cùng Công ty Xổ số điện toán Việt Nam Vietlott chịu mức giới hạn không quá 0,1% doanh thu. Sự siết chặt các định mức chi tiêu này diễn ra trong bối cảnh ngành kinh doanh may rủi đang trải qua chu kỳ tăng trưởng rất mạnh.

Lũy kế 10 tháng đầu năm 2026, số tiền nộp ngân sách nhà nước từ hoạt động kinh doanh xổ số ước tính đạt 55.368 tỉ đồng, tăng trưởng 11,3% so với cùng kỳ năm trước và chuẩn bị cán đích sớm toàn bộ chỉ tiêu được giao cho năm nay.