Người Mỹ lo thất nghiệp tăng, Fed có thêm lý do thận trọng với lãi suất?

Ảnh: Ajay Suresh/Wikimedia Commons (CC BY 4.0).

Thị trường lao động vẫn mạnh nhưng lo ngại thất nghiệp gia tăng

Người tiêu dùng Mỹ ngày càng lo ngại về triển vọng thị trường lao động, bất chấp những số liệu mới nhất cho thấy nền kinh tế vẫn tạo thêm nhiều việc làm và tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức thấp.

Theo kết quả khảo sát kỳ vọng người tiêu dùng tháng 10/2026 được Trung tâm dữ liệu kinh tế vi mô thuộc Fed New York công bố ngày 9/11, xác suất trung bình mà người được hỏi dự báo tỷ lệ thất nghiệp sẽ tăng trong 12 tháng tới đã lên tới 45,3%, tăng 1,4 điểm phần trăm so với tháng trước. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 4/2020, thời điểm thị trường lao động Mỹ chịu cú sốc nghiêm trọng do đại dịch Covid-19.

Đáng chú ý, sự gia tăng lo ngại chủ yếu đến từ nhóm người tiêu dùng không có bằng đại học, cho thấy những đánh giá về triển vọng việc làm có sự khác biệt giữa các nhóm lao động. Khảo sát cũng ghi nhận xác suất trung bình mà người lao động tự đánh giá về khả năng bị mất việc trong 12 tháng tới tăng 0,4 điểm phần trăm lên 13,9%. Tuy nhiên, con số này vẫn thấp hơn mức trung bình 14,3% của 12 tháng gần nhất.

Ở chiều ngược lại, xác suất trung bình mà người lao động dự báo sẽ tự nguyện nghỉ việc trong 12 tháng tới giảm 0,5 điểm phần trăm xuống 19,4%, nhưng vẫn cao hơn mức trung bình 18,4% của 12 tháng gần nhất. Trong khi đó, xác suất trung bình mà người lao động tự đánh giá có thể tìm được việc làm mới sau khi mất việc tăng 0,4 điểm phần trăm lên 46,5%, mức cao nhất kể từ tháng 11/2025. Những kết quả này phản ánh tâm lý khá phức tạp của người lao động Mỹ: lo ngại thất nghiệp chung gia tăng, song đánh giá về khả năng tìm việc mới lại cải thiện.

Trước đó vào ngày 6/11, Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố báo cáo việc làm tháng 10 với kết quả tích cực hơn nhiều so với dự báo. Theo đó, nền kinh tế tạo thêm 165.000 việc làm phi nông nghiệp trong tháng 10, cao hơn khoảng 2,5 lần mức dự báo 65.000 việc làm. Tỷ lệ thất nghiệp giảm từ 4,2% xuống 4,1%, trong khi số việc làm của hai tháng trước đó được điều chỉnh tăng tổng cộng 84.000.

Thị trường vẫn nghiêng về khả năng Fed tăng lãi suất

Bên cạnh những tín hiệu trái chiều giữa thực trạng và kỳ vọng về thị trường lao động, triển vọng lạm phát tiếp tục là yếu tố khiến Fed khó có thể sớm nới lỏng chính sách tiền tệ.

Khảo sát của Fed New York cho thấy kỳ vọng lạm phát của người tiêu dùng không thay đổi so với tháng 9. Cụ thể, kỳ vọng lạm phát trong một năm tới duy trì ở mức 3,9%, trong ba năm tới là 3,3% và trong năm năm tới là 3,0%. Cả ba mức kỳ vọng đều cao hơn mục tiêu lạm phát 2% của Fed. Mặc dù kỳ vọng lạm phát không tiếp tục tăng, việc chúng duy trì ở mức cao cho thấy áp lực giá cả vẫn là mối quan tâm đáng kể của các hộ gia đình.

Trên thị trường tài chính, các nhà đầu tư vẫn nghiêng mạnh về khả năng Fed tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 12. Theo The Wall Street Journal, công cụ FedWatch của CME cho thấy xác suất Fed tăng lãi suất trong tháng 12 đã tăng từ 80% vào buổi sáng lên 85% vào chiều 9/11 (giờ Mỹ).

Trên thị trường trái phiếu, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng nhẹ trong phiên 9/11, khi giới đầu tư chờ đợi báo cáo lạm phát tháng 10. Theo The Wall Street Journal, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 2 năm, vốn nhạy cảm với triển vọng chính sách lãi suất của Fed, tăng 2,5 điểm cơ bản lên 4,545%. Trong khi đó, lợi suất kỳ hạn 10 năm tăng 0,4 điểm cơ bản lên 4,863%. Diễn biến lợi suất cho thấy giới đầu tư dường như vẫn chú trọng hơn đến sức chống chịu của thị trường lao động thực tế và triển vọng lạm phát, đặc biệt trước thời điểm Mỹ công bố chỉ số giá tiêu dùng tháng 10.

Đáng chú ý, phát biểu ngày 9/11, Chủ tịch Fed Richmond Thomas Barkin cho rằng lạm phát hiện vẫn là rủi ro lớn hơn đối với hai mục tiêu ổn định giá cả và tối đa hóa việc làm của Fed. Theo ông, nhu cầu trong nền kinh tế vẫn vững vàng, trong khi lạm phát dai dẳng ở mức cao khiến định hướng chính sách tiền tệ tương đối rõ ràng. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh Fed cần thận trọng khi điều chỉnh chính sách, bởi những rủi ro đối với triển vọng nhu cầu và thị trường lao động vẫn hiện hữu.

Đối với cuộc họp tháng 12 sắp tới, ông Barkin cho biết chưa xác định kịch bản cơ sở cho quyết định lãi suất. “Tôi chưa có kịch bản cơ sở nào... Chúng tôi sẽ nhận được dữ liệu lạm phát, rồi thêm một báo cáo việc làm nữa... Hãy chờ xem nền kinh tế diễn biến ra sao”, ông Barkin nói. Ông sẽ trở thành thành viên có quyền biểu quyết tại Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) vào năm 2027.

Trong bối cảnh lạm phát vẫn cao, việc làm tiếp tục tăng nhưng niềm tin về triển vọng lao động có dấu hiệu suy giảm, thách thức của Fed không chỉ là quyết định có tăng lãi suất vào tháng 12 hay không, mà còn là xác định mức độ thắt chặt phù hợp để kiểm soát lạm phát mà không gây tổn hại quá mức cho tăng trưởng kinh tế.