Vì sao Việt Nam cần sớm chuẩn bị cho kỷ nguyên hậu lượng tử?

Chia sẻ về mối nguy hiểm trong kỷ nguyên lượng tử, tiến sĩ Dương Hoàng Dũng, Đại học Wollongong, Australia, cho biết nguy cơ lớn nhất hiện nay được các chuyên gia gọi là "harvest now, decrypt later" (thu thập hôm nay, giải mã ngày mai).

Các diễn giả tham gia buổi thảo luận "Doanh nghiệp, chuyên gia và đại học cần chuẩn bị gì cho thời kỳ hậu lượng tử" ngày 17/6.

“Nhiều người hiểu nhầm là phải đợi đến khi máy tính lượng tử đủ mạnh thì mới lo nhưng thực ra, trong an toàn thông tin, thì rủi ro đã bắt đầu”, TS Dương Hoàng Dũng cho biết.

Hiện nay, rất nhiều dữ liệu mã hóa cần được giữ bí mật trong dài hạn từ 10 năm, 20 năm hoặc lâu hơn nữa. Tin tặc hoàn toàn có thể đánh cắp và lưu trữ những dữ liệu mã hóa này ngay từ bây giờ. Trong tương lai, khi máy tính lượng tử đạt đủ sức mạnh, chúng có thể dễ dàng bẻ khóa và đọc được toàn bộ thông tin.

“Chuẩn bị cho kỷ nguyên hậu lượng tử thực chất là chuẩn bị để bảo vệ những dữ liệu có giá trị lâu dài”, chuyên gia nhấn mạnh.

Điều này đồng nghĩa với việc, để bảo vệ những dữ liệu có giá trị lâu dài như hệ thống chính quyền số, ngân hàng, y tế hay các hạ tầng đô thị thông minh, không thể đợi đến khi máy tính lượng tử xuất hiện mới bắt đầu hành động, mà cần hành động ngay từ bây giờ.

“Giống như việc mua bảo hiểm, chúng ta phải chuẩn bị trước khi rủi ro thực sự xảy ra”, TS Dũng ví von.

Theo TS Dương Hoàng Dũng, việc chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử không còn nằm trên giấy hay trong các phòng thí nghiệm toán học mà đã trở thành cuộc đua nâng cấp hạ tầng số trên toàn cầu. Cơ quan Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ (NIST) đã ban hành những tiêu chuẩn đầu tiên về mật mã hậu lượng tử.

Đồng thời, các tập đoàn công nghệ khổng lồ cũng đang gấp rút chuyển mình. Google, Cloudflare và Microsoft đều đã đặt mục tiêu chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử vào năm 2029. Amazon cũng đã bắt đầu hỗ trợ nhiều thành phần hậu lượng tử trên nền tảng điện toán đám mây và quản lý khóa của mình.

Theo các chuyên gia, để tránh bị bỏ lại phía sau và bảo vệ các hệ thống trọng yếu, Việt Nam (đặc biệt là các đô thị lớn như TP Hồ Chí Minh) chưa cần phải đập bỏ hay thay đổi toàn bộ hệ thống ngay lập tức, mà có thể tiến hành theo một lộ trình chuẩn bị từng bước.

Bước đầu tiên và quan trọng nhất là phải rà soát lại xem hệ thống đang sử dụng công nghệ mật mã nào, dữ liệu nào cần phải được bảo vệ lâu dài, các nhà cung cấp dịch vụ có hỗ trợ những giải pháp mật mã hậu lượng tử hay không để từ đó đưa ra lộ trình chuyển đổi phù hợp.

Tiếp theo là xác định hệ thống ưu tiên. Không phải tất cả hệ thống đều cần nâng cấp cùng lúc. Cần khoanh vùng ưu tiên cho các hệ thống chứa dữ liệu cần bảo mật dài hạn như chính quyền số, ngân hàng, y tế và những hạ tầng kết nối với đối tác.

Cuối cùng, trước khi áp dụng đại trà, các tổ chức nên bắt đầu với các dự án thử nghiệm nhỏ về an toàn thông tin hậu lượng tử trong nội bộ, ví dụ như triển khai thử nghiệm mô hình mật mã lai (hybrid cryptography), kết hợp thuật toán truyền thống và thuật toán hậu lượng tử.