Viêm não Nhật Bản chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, vắcxin là 'lá chắn' hiệu quả nhất

Trong bối cảnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và tỷ lệ tử vong, di chứng còn cao, các chuyên gia khẳng định tiêm chủng đầy đủ kết hợp tiêm nhắc đúng lịch vẫn là biện pháp bảo vệ hiệu quả nhất.

Viêm não Nhật Bản vẫn là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm

Theo các chuyên gia, viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus lây truyền qua muỗi, có thể gây tổn thương nặng nề hệ thần kinh trung ương.

Điều đáng lo ngại là bệnh thường khởi phát với các triệu chứng khá giống cúm hoặc sốt virus thông thường như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn và mệt mỏi. Tuy nhiên, chỉ sau thời gian ngắn, virus có thể tấn công não, gây phù não, co giật, rối loạn ý thức, hôn mê và suy đa cơ quan.

Các chuyên gia cho biết tỷ lệ tử vong của bệnh có thể lên tới 20-30%. Ngay cả những bệnh nhân sống sót, khoảng 30-50% vẫn phải đối mặt với các di chứng thần kinh kéo dài như liệt vận động, co cứng cơ, động kinh, suy giảm trí nhớ, rối loạn ngôn ngữ, chậm phát triển trí tuệ hoặc mất khả năng học tập, lao động.

Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus lây truyền qua muỗi, có thể gây tổn thương nặng nề hệ thần kinh trung ương.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, hiện có khoảng 3 tỷ người đang sinh sống tại vùng lưu hành viêm não Nhật Bản thuộc 24 quốc gia châu Á, trong đó khoảng 700 triệu trẻ em dưới 15 tuổi có nguy cơ phơi nhiễm. Mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 67.900 ca mắc, với tỷ lệ tử vong có thể lên tới 30%.

Dẫn số liệu nghiên cứu tại Việt Nam, Lào, Campuchia và Myanmar trên 617 bệnh nhân nghi ngờ viêm não, GS.TS Vũ Sinh Nam, Hội Y học Dự phòng Việt Nam cho biết viêm não Nhật Bản chiếm tới 33% số trường hợp xác định được căn nguyên. Trong nhóm này, tỷ lệ tử vong là 16%, gần 49% bệnh nhân sống sót phải mang di chứng thần kinh lâu dài.

Theo các chuyên gia, đây vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm gây gánh nặng lớn cho người bệnh, gia đình và xã hội bởi hậu quả không chỉ diễn ra trong giai đoạn cấp tính mà còn kéo dài nhiều năm sau đó.

Tiêm vắc xin giúp giảm hàng nghìn ca bệnh mỗi năm

Trước khi vắc xin viêm não Nhật Bản được triển khai rộng rãi, Việt Nam ghi nhận khoảng 2.000-3.000 ca mắc mỗi năm. Riêng năm 1985, số ca bệnh từng lên tới gần 5.000 trường hợp, còn năm 1995, viêm não Nhật Bản chiếm tới 61% tổng số ca viêm não do virus.

Nhờ Chương trình Tiêm chủng mở rộng, số ca mắc hiện giảm xuống còn khoảng 100-200 trường hợp mỗi năm. Tuy nhiên, ngành y tế vẫn ghi nhận các ca mắc ở những người chưa tiêm chủng, tiêm chưa đủ liều hoặc bỏ sót mũi tiêm nhắc.

Theo Chương trình Tiêm chủng mở rộng, trẻ cần tiêm 3 mũi cơ bản gồm mũi đầu tiên khi đủ 1 tuổi, mũi thứ hai sau 1-2 tuần và mũi thứ ba sau mũi thứ hai một năm. Sau đó, trẻ cần được tiêm nhắc mỗi 3-5 năm cho đến khi đủ 15 tuổi để duy trì miễn dịch bảo vệ.

Các chuyên gia cho biết nhiều phụ huynh chỉ nhớ lịch tiêm cơ bản nhưng quên các mũi nhắc. Đây chính là khoảng trống miễn dịch khiến trẻ vẫn có nguy cơ mắc bệnh dù đã từng được tiêm phòng.

Bên cạnh đó, một số trường hợp mắc bệnh xảy ra ở những người đã tiêm chủng nhưng lượng kháng thể suy giảm theo thời gian hoặc chưa hoàn thành lịch tiêm nhắc theo khuyến cáo.

Theo các chuyên gia, tiêm vắc xin vẫn là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa viêm não Nhật Bản. Bên cạnh vắc xin bất hoạt sản xuất từ não chuột được sử dụng trong nhiều năm qua, sự phát triển của công nghệ sinh học đã cho ra đời thế hệ vắc xin mới được nuôi cấy trên tế bào Vero với nhiều ưu điểm về tính an toàn và hiệu quả bảo vệ.

Nhờ quy trình sản xuất hiện đại và tinh khiết hóa cao, vắc xin thế hệ mới không chứa protein từ não chuột, qua đó giảm nguy cơ sốt, đau hoặc sưng tại vị trí tiêm sau tiêm chủng. Đồng thời, vắc xin tạo đáp ứng miễn dịch mạnh và bền vững hơn, giúp kéo dài thời gian bảo vệ trước virus viêm não Nhật Bản.

Một ưu điểm khác là phác đồ tiêm thuận tiện hơn. Đối với trẻ em, chỉ cần 2 mũi cơ bản đã có thể tạo hiệu quả bảo vệ cao, góp phần giảm số lần tiêm và tăng tỷ lệ hoàn thành lịch tiêm chủng.

Tiêm vắc xin để phòng chống dịch bệnh.

Để duy trì miễn dịch bền vững, Tổ chức Y tế Thế giới và Hội Y học Dự phòng Việt Nam khuyến cáo người dân nên tiêm nhắc bằng vắc xin thế hệ mới sau khi hoàn thành phác đồ cơ bản.

Mũi tiêm nhắc được ví như "chìa khóa" kích hoạt lại hệ miễn dịch, giúp cơ thể tạo lượng kháng thể cao và duy trì khả năng bảo vệ lâu dài. Không chỉ trẻ em, người trưởng thành chưa từng tiêm hoặc chưa tiêm đủ liều cũng nên được tư vấn để hoàn thiện lịch tiêm phòng.

Bên cạnh tiêm chủng, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng chống muỗi đốt như ngủ màn, vệ sinh môi trường, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi và tăng cường bảo vệ trẻ em trong mùa cao điểm từ tháng 5 đến tháng 9 hằng năm.