Viện Kiểm sát 'chốt' quan điểm về sữa giả trong vụ Công ty Z. Holding

Sơ hở trong quản lý và mục đích vì lợi nhuận

Trong vụ án này, các bị cáo Hoàng Quang Thịnh (Chủ tịch HĐQT, kiêm TGĐ Công ty Z Holding), Nguyễn Văn Minh (Phó TGĐ Công ty Z Holding), La Khắc Minh (Phó TGĐ Công ty Z Holding) cùng 15 bị cáo bị đưa ra xét xử về các tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm”, “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và “Rửa tiền”.

Theo cáo buộc, thông qua Công ty Nature Made, Hoàng Quang Thịnh và đồng phạm chỉ đạo, tổ chức sản xuất, buôn bán hàng giả với quy mô đặc biệt lớn. Cáo trạng xác định, tổng doanh thu của các công ty thuộc hệ thống Công ty Z Holding thông qua hoạt động sản xuất, buôn bán hàng hóa là hơn 6.695 tỷ đồng.

Đại diện Viện Kiểm sát thực hành quyền công tố trong Công ty Z.Holding.

Trong đó, 26 sản phẩm là hàng giả và doanh thu từ hành vi sản xuất, buôn bán sản phẩm giả là hơn 2.436 tỷ đồng (gồm doanh thu hàng giả tại Công ty Nature Made là hơn 417 tỷ đồng; doanh thu hàng giả tại các công ty thuộc hệ thống Z Holding là hơn 2.018 tỷ đồng). Các bị cáo đã thu lợi bất chính số tiền gần 150 tỷ đồng.

Để che giấu doanh thu thực tế và trốn tránh nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước, các bị cáo đã chỉ đạo, lãnh đạo nhóm kế toán thực hiện kê khai thuế thông qua các công ty trong hệ thống Z Holding và hộ kinh doanh cá thể, thực hiện hành vi sai phạm, gây thiệt hại về thuế là hơn 1.633 tỷ đồng.

Ngoài ra, bộ ba “ông trùm” sữa giả còn chỉ đạo lập các quỹ dưới danh nghĩa để đầu tư nhưng thực chất là giữ lại, hợp thức hóa và tiếp tục luân chuyển dòng tiền do phạm tội mà có bằng các giao dịch mua bán cổ phần, bất động sản để rửa số tiền hơn 83 tỷ đồng là nguồn tiền do phạm tội mà có.

Tại phiên tòa, đại diện Viện Kiểm sát (VKS) đã đề nghị Hội đồng xét xử tuyên phạt bị cáo Hoàng Quang Thịnh tổng mức án từ 25 năm đến 28 năm tù. Bị cáo Nguyễn Văn Minh bị đề nghị từ 23 năm đến 26 năm tù và La Khắc Minh cũng bị đề nghị từ 21 năm đến 24 năm tù cho cả 3 tội danh.

Các bị cáo còn lại bị đề nghị mức án từ 12 tháng tù (cho hưởng án treo) đến 8 năm tù về 2 tội danh “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm” hoặc một trong hai tội danh này.

VKS nhận định, do những tồn tại, sơ hở trong công tác quản lý Nhà nước về sản xuất, kinh doanh thực phẩm, quản lý chất lượng hàng hóa và quản lý thuế, kế toán doanh nghiệp nên các bị cáo vì mục đích lợi nhuận đã cố ý tổ chức, chỉ đạo sản xuất, buôn bán hàng giả, che giấu doanh thu, hợp thức hóa dòng tiền bất hợp pháp. Đây là nguyên nhân, điều kiện trực tiếp dẫn đến hành vi phạm tội của các bị cáo.

Vượt ngưỡng không đồng nghĩa “tốt hơn”

Quá trình xét xử vụ án, các bị cáo đều thành khẩn khai nhận các tội danh bị truy tố. Tuy nhiên, hầu hết bị cáo và các luật sư đều vẫn có những băn khoăn về hai vấn đề “cốt lõi” trong hành vi phạm tội.

Phiên tòa xét xử 18 bị cáo trong vụ sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm.

Về việc bị quy kết sản xuất, buôn bán sữa giả, nhóm luật sư bào chữa cho bộ ba “ông trùm” cho rằng nếu chiếu theo quy định pháp luật thì các bị cáo đã phạm vào tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm”. Nhưng xét ở góc độ nào đó thì chỉ nên hiểu những sản phẩm thực phẩm giả kia chỉ là hàng kém chất lượng.

Tương tự, ở tội “Vi phạm quy định về toán gây hậu quả nghiêm trọng” dẫn đến ngân sách Nhà nước bị thất thu số tiền đặc biệt lớn, nhiều luật sư tỏ ra “không phục” về cách tính tiền thuế và buộc các bị cáo phải chịu trách nhiệm truy nộp, đặc biệt là đối với thuế nhu nhập doanh nghiệp.

Theo quan điểm bào chữa, số tiền các bị cáo đang bị quy buộc là chưa đối trừ nhiều khoản chi phí thực tế, do Công ty Z. Hoilding không đưa ra được những chứng từ, hóa đơn hợp pháp. “Doanh nghiệp chỉ đạt lợi nhuận khoảng 16 - 18%, trong khi thuế thu nhập đang bị áp dụng làm căn cứ ở vụ án này lên đến 80%” - luật sư nói và mong Hội đồng xét xử xem xét cho các bị cáo.

Đưa ra quan điểm về hai nội dung trên, đại diện VKS nhấn mạnh, sản phẩm sữa trong vụ án được xác định là hàng giả; hàm lượng, thành phần trong sữa là giả nếu vượt quá mức công bố hoặc khuyến nghị. Hàm lượng, thành phần trong sữa vượt ngưỡng không đồng nghĩa với chất lượng “tốt hơn."

VKS viện dẫn Nghị định 98/2020/NĐ-CP của Chính phủ đã quy định rõ về khái niệm hàng giả. Trong quy định này đã cho phép các doanh nghiệp sai số về chỉ tiêu chất lượng 30% là đã tạo điều kiện cho doanh nghiệp và cũng đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng. Dựa trên quy định này và các quy định khác liên quan, cơ quan giám định đã kết luận 26 sản phẩm là hàng giả.

Đại diện VKS cho rằng nếu luật sư đánh giá quy định này còn có bất cập thì có thể kiến nghị cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xem xét theo quy định pháp luật. Còn trong vụ án này, cơ quan tố tụng khẳng định đã áp dụng theo đúng quy định của hệ thống pháp luật hiện hành.

Mặt khác, công tố viên nhấn mạnh việc có những chỉ tiêu khác trong sản phẩm kết luận vượt quá 100% không làm thay đổi bản chất pháp lý nêu trên về khái niệm hàng giả. Đồng thời, về mặt khoa học và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, hàm lượng, thành phần vượt quá mức công bố hoặc khuyến nghị không đồng nghĩa với “tốt hơn."

VKS phân tích, trong vụ án này, các bị cáo đang kinh doanh sản phẩm là thực phẩm bổ sung, thực phẩm dinh dưỡng, là lĩnh vực ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo Thông tư số 43/2014/TT-BYT ngày 24/11/2014.

Nhà máy hoạt động phải có giấy phép, phải tuân thủ theo yêu cầu chung, yêu cầu và điều kiện riêng đối với từng sản phẩm, có phụ lục kèm theo đối với nhu cầu dinh dưỡng đối với từng nhóm tuổi của người Việt Nam. Bởi sản phẩm thực phẩm bổ sung, thực phẩm dinh dưỡng trong trường hợp dư thừa có thể gây tác dụng phụ bất lợi, nhất là người già, trẻ em, người có bệnh nền, do khả năng hấp thu, chuyển hóa và đào thải hạn chế.

Việc một số thành phần vượt quá mức ghi nhãn càng cho thấy hàng hóa không đúng với công thức, tiêu chuẩn đã đăng ký hoặc công bố áp dụng, làm sai lệch giá trị sử dụng, công dụng đã công bố với người tiêu dùng. Đây chính là hành vi mà pháp luật coi là xâm phạm trực tiếp đến quyền được cung cấp thông tin trung thực và an toàn của người tiêu dùng, đồng thời phù hợp với bản chất của hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả.

Về nội dung cách tính thuế thu nhập doanh nghiệp, VKS cũng khẳng định, việc cơ quan giám định xác định, số tiền thuế mà Công ty Z. Holding phải chịu trách nhiệm cũng hoàn toàn phù hợp với quy định. Nếu doanh nghiệp và các bị cáo đưa ra được chứng từ, hóa đơn hợp lệ, hợp pháp về các chi phí hợp lý trong bán hàng, chi phí tài chính, vận hành thì sẽ được xem xét.

Lâm Vinh