Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Ninh chủ động phát hiện, bảo vệ lợi ích công từ cơ sở

Khẳng định vai trò bảo vệ pháp luật, lợi ích công

Quảng Ninh là một trong 6 địa phương trên cả nước được Quốc hội lựa chọn thực hiện thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công theo Nghị quyết số 205/2025/QH15. Xác định đây là nhiệm vụ mới, có ý nghĩa quan trọng, VKSND hai cấp tỉnh Quảng Ninh đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, chủ động phát hiện, xác minh và xử lý các vụ việc thuộc phạm vi của Nghị quyết.

Sau 7 tháng triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15, VKSND hai cấp tỉnh Quảng Ninh đã thụ lý, giải quyết 276 vụ việc trong lĩnh vực bảo vệ lợi ích công; qua đó, góp phần thu hồi hơn 130 tỉ đồng nợ thuế, nợ đóng bảo hiểm xã hội và 165.000m2 đất cho Nhà nước. Đối với những trường hợp đã được kiến nghị nhưng không khắc phục vi phạm, VKSND hai cấp tỉnh Quảng Ninh đã trực tiếp khởi kiện 6 vụ án dân sự công ích theo quy định.

Kiểm sát viên VKSND khu vực 4, tỉnh Quảng Ninh phối hợp với cơ quan liên quan kiểm tra hiện trạng vi phạm trên biển.

Tại VKSND khu vực 4, tỉnh Quảng Ninh, qua công tác nắm tình hình, kiểm sát việc chấp hành pháp luật và phối hợp với các cơ quan chức năng, Viện kiểm sát phát hiện trường hợp ông P.B (trú tại xã Đông Ngũ, tỉnh Quảng Ninh) đã có hành vi sử dụng mặt nước biển tại khu vực biển Cái Dược, thuộc thôn Hà Tràng Đông, xã Đông Ngũ với diện tích hơn 8,6 ha để nuôi hàu trong khi chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép, vi phạm Điều 38 Luật thủy sản, xâm phạm đến lợi ích Nhà nước trong lĩnh vực quản lý tài nguyên.

Ngoài ra, ông P.B còn có hành vi sử dụng phao xốp không đạt quy chuẩn trong nuôi hàu, vi phạm Quy chuẩn kỹ thuật địa phương về vật liệu sử dụng làm phao nổi trong nuôi trồng thủy sản mặn, lợ tại Quảng Ninh, có nguy cơ dẫn đến ô nhiễm môi trường biển. Hành vi nêu trên của ông P.B đã xâm phạm đến lợi ích công thuộc lĩnh vực tài nguyên và môi trường theo quy định tại điểm b, c khoản 2 Điều 3 Nghị quyết 205/2025/QH15 của Quốc hội.

Sau khi thu thập tài liệu, xác minh, kiểm tra hiện trạng theo quy định, VKSND khu vực 4 đã ban hành quyết định yêu cầu ông P.B chấm dứt hành vi vi phạm nêu trên, tuy nhiên ông P.B không thực hiện đầy đủ các biện pháp chấm dứt vi phạm, có nguy cơ tiếp tục gây ảnh hưởng đến môi trường và lợi ích công cộng. VKSND khu vực 4 đã ban hành kiến nghị yêu cầu UBND xã Đông Ngũ xem xét khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ lợi ích công theo quy định của pháp luật. Sau khi hết thời hạn theo quy định, UBND xã Đông Ngũ chưa khởi kiện vụ việc nêu trên.

Ngày 27/7/2026, VKSND khu vực 4 đã ban hành Quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích nhằm bảo vệ môi trường biển tại xã Đông Ngũ, tỉnh Quảng Ninh. Trong Quyết định khởi kiện, Viện kiểm sát đề nghị Tòa án thụ lý và buộc ông P.B chấm dứt hành vi nuôi hàu trái phép, tháo dỡ công trình, vật liệu phục vụ việc nuôi hàu để trả lại diện tích mặt biển đang lấn chiếm cho UBND xã Đông Ngũ, đồng thời chấm dứt hành vi gây nguy cơ dẫn đến ô nhiễm môi trường biển.

Xây dựng đội ngũ chuyên sâu về tố tụng công ích

Theo VKSND tỉnh Quảng Ninh, kết quả bước đầu trong thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 có được trước hết từ sự chủ động trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và việc xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu. Ngay sau khi Nghị quyết được ban hành, VKSND hai cấp tỉnh Quảng Ninh thường xuyên quán triệt, triển khai nghiêm túc các chỉ đạo của Trung ương và VKSND tối cao, bảo đảm thống nhất nhận thức từ lãnh đạo đến Kiểm sát viên, công chức; đồng thời gắn trách nhiệm của người đứng đầu với kết quả thực hiện nhiệm vụ.

VKSND tỉnh Quảng Ninh cũng đặc biệt chú trọng bố trí, sử dụng đội ngũ Kiểm sát viên phù hợp với yêu cầu của nhiệm vụ mới. Viện trưởng trực tiếp phụ trách công tác triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15, phân công chỉ tiêu, nhiệm vụ cụ thể cho các phòng nghiệp vụ và Kiểm sát viên. Lãnh đạo Viện kiểm sát trực tiếp làm việc với các sở, ban, ngành và cơ quan quản lý nhà nước để nắm bắt, rà soát những vụ việc có dấu hiệu xâm phạm lợi ích công.

Qua thực tiễn triển khai, VKSND tỉnh Quảng Ninh từng bước xây dựng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên có trình độ chuyên sâu, hướng tới hình thành lực lượng chuyên gia trong lĩnh vực kiểm sát dân sự và tố tụng dân sự công ích.

VKSND tỉnh Quảng Ninh phối hợp với cơ quan, tổ chức có liên quan tiến hành làm việc với đơn vị có hành vi vi phạm.

Cùng với kiện toàn đội ngũ, VKSND hai cấp tỉnh Quảng Ninh tăng cường phối hợp liên ngành, xây dựng cơ chế trao đổi, cung cấp thông tin nhằm kịp thời phát hiện các vụ việc có dấu hiệu xâm phạm lợi ích công. Các đơn vị VKSND hai cấp chủ động ban hành công văn đề nghị phối hợp, thiết lập đầu mối trao đổi thông tin và trực tiếp làm việc với các cơ quan trong tỉnh để rà soát, nắm bắt và phối hợp xử lý vi phạm.

Thực tiễn sau 7 tháng triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 tại Quảng Ninh cho thấy hiệu quả bước đầu của cơ chế VKSND tham gia khởi kiện bảo vệ lợi ích công. Việc xử lý kịp thời các vụ việc không chỉ hướng tới thu hồi tài sản cho Nhà nước mà còn đề cao tính phòng ngừa, thuyết phục, tạo điều kiện để cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp chủ động khắc phục vi phạm.

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, VKSND hai cấp tỉnh Quảng Ninh chú trọng phương châm "kiến nghị trước, khởi kiện sau". Cách làm này vừa góp phần giải quyết vi phạm ngay từ sớm, vừa nâng cao nhận thức, ý thức tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, nhất là trong thực hiện nghĩa vụ tài chính về thuế và bảo hiểm xã hội...

Trong thời gian tới, VKSND tỉnh Quảng Ninh tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền về Nghị quyết số 205/2025/QH15; tăng cường phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước, xây dựng mạng lưới cộng tác viên để kịp thời phát hiện thông tin, dấu hiệu vi phạm, qua đó nâng cao hiệu quả bảo vệ lợi ích Nhà nước, lợi ích công cộng và quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể được Nghị quyết bảo vệ.