Việt Nam có khoảng 800.000 người bệnh cần điều trị thay thế thận, chuyên gia khuyến nghị gì?
Ước tính, hiện nay có khoảng 800.000 người bệnh cần điều trị thay thế thận. Mở rộng lọc màng bụng tại nhà là hướng đi thiết thực để mở rộng tiếp cận điều trị thay thế thận, giảm quá tải bệnh viện và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh...
Tại tọa đàm "Chiến lược chuyển đổi mô hình điều trị bệnh thận mạn giai đoạn cuối ở Việt Nam – Đẩy mạnh lọc màng bụng tại nhà, đảm bảo cân bằng, mở rộng tiếp cận và tăng cường bền vững" được tổ chức ngày 8/1, nhiều chuyên gia và cơ quan quản lý đã thảo luận, trao đổi về giải pháp mở rộng tiếp cận điều trị thay thế thận (RRT) tại Việt Nam, trong bối cảnh nhu cầu tăng nhanh nhưng khả năng tiếp cận của người bệnh còn hạn chế.
PGS.TS.BS Nghiêm Trung Dũng, Giám đốc Trung tâm Thận – Tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai trao đổi tại tọa đàm.
Khoảng 5–10% người bệnh cần điều trị thay thế thận tại Việt Nam đang tiếp cận các phương pháp điều trị phù hợp
Việt Nam đang đối mặt với gánh nặng ngày càng gia tăng của bệnh thận mạn tính giai đoạn cuối (ESRD). Ước tính, hiện nay có khoảng 800.000 người bệnh cần điều trị thay thế thận, song chỉ khoảng 5–10% trong số đó đang được tiếp cận các phương pháp điều trị phù hợp.
Hiện điều trị vẫn chủ yếu dựa vào chạy thận nhân tạo tại bệnh viện, dẫn tới tình trạng quá tải kéo dài tại nhiều cơ sở y tế, danh sách chờ lớn và tạo áp lực đáng kể lên đời sống người bệnh, gia đình và xã hội.
Trong bối cảnh đó, lọc màng bụng (Peritoneal Dialysis – PD) tại nhà được nhìn nhận là một hướng tiếp cận phù hợp, giúp người bệnh được điều trị liên tục nhưng vẫn duy trì sinh hoạt, việc làm và vai trò xã hội. Đối với nhiều bệnh nhân ở tỉnh, đặc biệt nhóm trong độ tuổi lao động hoặc có trách nhiệm chăm sóc gia đình, khả năng điều trị tại nhà giúp giảm thời gian đi lại, giảm chi phí gián tiếp và tăng tính chủ động trong quản lý bệnh.
Từ góc độ chuyên môn lâm sàng, PGS.TS.BS Nghiêm Trung Dũng, Giám đốc Trung tâm Thận – Tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai, nhấn mạnh phương pháp lọc màng bụng có hiệu quả tương đương với phương pháp chạy thận nhân tạo hiện nay (đang chiếm 75% bệnh nhân lựa chọn).
Tuy nhiên, phương pháp chạy thận nhân tạo đang quá tải ở nhiều bệnh viện, chất lượng cuộc sống của người bệnh bị ảnh hưởng. Mặt khác, chạy thân nhân tạo vẫn đang tập trung ở các thành phố lớn, gây tốn kém chi phí đi lại và ăn ở cho người bệnh.
Bên cạnh đó, nhân viên y tế cũng bị quá tải. "Chẳng hạn, để triển khai một đơn vị lọc máu khoảng 300 bệnh nhân cần khoảng 45-50 nhân viên y tế, bác sĩ và điều dưỡng làm 3 ca liên tục, cần phải chi phí mua 50 máy lọc máu và hệ thống nước đi kèm…"- BS Dũng nói, đồng thời cho rằng: Nếu có chính sách chi trả phù hợp, hướng dẫn chuyên môn rõ ràng và sự dẫn dắt ở tầm quốc gia, lọc màng bụng hoàn toàn có thể trở thành trụ cột trong điều trị suy thận tại Việt Nam.
Cũng theo BS Dũng, tại Bệnh viện Bạch Mai đang quản lý và điều trị cho gần 300 bệnh nhân thận nhân tạo chu kỳ, khoảng 150 bệnh nhân điều trị bằng phương pháp lọc màng bụng.
TS.BS Huỳnh Ngọc Phương Thảo, Trưởng khoa Nội thận – Thận nhân tạo, Bệnh viện Đại học Y dược TPHCM phát biểu.
Xu hướng thúc đẩy điều trị tại nhà phù hợp với bối cảnh toàn cầu
Tại tọa đàm, TS.BS Huỳnh Ngọc Phương Thảo, Trưởng khoa Nội thận – Thận nhân tạo, Bệnh viện Đại học Y dược TP HCM cũng cho biết, phương pháp lọc màng bụng giúp bệnh nhân tiếp tục được sống vui khỏe, không lệ thuộc vào bệnh viện, linh hoạt về thời gian mà vẫn duy trì việc đi làm, đi học bình thường.
Phương pháp này cũng là thêm một lựa chọn điều trị phù hợp cho bệnh nhân một cách đồng bộ từ các tuyến điều trị, giúp giảm tải số lượng bệnh nhân phải điều trị tại bệnh viện.
Cũng tại tọa đàm, các chuyên gia nhấn mạnh, không chỉ mang lại lợi ích trực tiếp cho người bệnh, các mô hình điều trị tại nhà có hỗ trợ công nghệ số và quản lý từ xa còn góp phần giảm tải cho bệnh viện, hỗ trợ gia đình và tăng cường phúc lợi cộng đồng, khi người bệnh có điều kiện tiếp tục lao động, tạo thu nhập và tham gia đời sống xã hội.
Ông Steve Flyn, Chủ tịch Vantive khu vực châu Á – Thái Bình Dương, chia sẻ, xu hướng thúc đẩy điều trị tại nhà cũng phù hợp với bối cảnh toàn cầu. Các liệu pháp điều trị lấy người bệnh làm trung tâm, kết hợp công nghệ số và chăm sóc tại nhà như lọc màng bụng, không chỉ mang lại lợi ích cho người bệnh mà còn cho cả hệ thống y tế và xã hội, khi người bệnh có thể tiếp tục sống, làm việc và đóng góp cho cộng đồng.
Xu hướng thúc đẩy điều trị tại nhà cũng phù hợp với bối cảnh toàn cầu. Nhiều quốc gia đã triển khai thành công các chính sách khuyến khích lọc máu tại nhà trên quy mô lớn, giúp mở rộng tiếp cận điều trị và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.
Tại Việt Nam, việc thúc đẩy lọc màng bụng tại nhà được đánh giá là phù hợp với các định hướng lớn về tăng cường y tế cơ sở, chuyển đổi số trong y tế, chăm sóc sức khỏe toàn dân và xây dựng hệ thống y tế bền vững, đặc biệt có ý nghĩa với người bệnh vùng sâu, vùng xa.
Các nhà quản lý, chuyên gia chính sách, y tế, điều trị... tham dự buổi tọa đàm.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh thêm, để mở rộng lọc màng bụng tại nhà một cách hiệu quả và bền vững, cần có vai trò dẫn dắt của Nhà nước thông qua tích hợp lọc màng bụng vào chương trình quản lý bệnh thận mạn tính, tăng cường năng lực tuyến y tế cơ sở, xây dựng cơ chế tài chính/chi trả công bằng và bền vững, và thiết lập khung quản lý thống nhất nhằm bảo đảm chất lượng điều trị trên phạm vi toàn quốc.
Đại diện Bộ Y tế, TS.BS Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh cho biết, phương pháp lọc màng bụng là 1 trong 3 phương pháp chính điều trị bệnh thận mạn tính giai đoạn cuối hiện nay. Ưu điểm của phương pháp này rất đúng với chia sẻ của các chuyên gia tại hội thảo.
Theo Phó Cục trưởng Nguyễn Trọng Khoa: Quy trình kỹ thuật đã ban hành và đây là căn cứ để xây dựng định mức kinh tế kỹ thuật để đưa vào giá dịch vụ, khi đó mới có căn cứ để BHYT chi trả. Liên quan đến thiết bị y tế sử dụng tại nhà của người bệnh - đây là một vấn đề rất mới trong quản lý, vì vậy cần có sự trao đổi với các đơn vị liên quan để xây dựng cơ chế quản lý trong thời gian tới.
