Việt Nam có thể đóng góp thực chất vào hợp tác đa phương

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Canada - Việt Nam, chiều 24/9, giờ địa phương (rạng sáng 25/9, giờ Hà Nội). Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Theo ông Wilfert, việc Việt Nam nhấn mạnh, các nguyên tắc của Hiến chương LHQ về tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và giải quyết hòa bình các tranh chấp có ý nghĩa quan trọng đối với việc duy trì ổn định quốc tế. Điểm khiến ông đặc biệt quan tâm là quan điểm khôi phục lòng tin không đòi hỏi các quốc gia phải xóa bỏ mọi khác biệt, mà cần quản lý những khác biệt đó một cách có trách nhiệm.

Ông cho rằng, các quốc gia có thể khác nhau về thể chế chính trị, ưu tiên kinh tế và kinh nghiệm lịch sử, nhưng điều đó không nên cản trở hợp tác trong những vấn đề cùng quan tâm. Quan hệ Việt Nam–Canada là một ví dụ thực tế về khả năng xây dựng quan hệ hợp tác trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau và lợi ích chung. Quan hệ song phương đã mở rộng từ thương mại, đầu tư, giáo dục đến hợp tác phát triển và giao lưu nhân dân. Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) tiếp tục tạo khuôn khổ quan trọng để hai nước tăng cường liên kết kinh tế.

Đánh giá về vai trò của Việt Nam trong hệ thống đa phương, ông Wilfert cho rằng Việt Nam có cơ hội đóng góp ngày càng thực chất cho hợp tác quốc tế thông qua kinh nghiệm phát triển, mạng lưới quan hệ kinh tế đang mở rộng và sự tham gia tích cực vào các thể chế khu vực, toàn cầu.

Ông Wilfert chỉ ra 4 lĩnh vực mà Việt Nam có thể phát huy vai trò, trước hết là đóng góp vào hòa bình và ổn định khu vực thông qua ASEAN và LHQ. Kinh nghiệm ngoại giao khu vực cùng sự tham gia vào hoạt động gìn giữ hòa bình LHQ đang tạo nền tảng để Việt Nam thúc đẩy đối thoại, ngăn ngừa xung đột và hợp tác quốc tế.

Lĩnh vực thứ hai là thúc đẩy thương mại quốc tế bao trùm và phát triển kinh tế bền vững. Trên cương vị Chủ tịch Hội đồng CPTPP năm 2026, Việt Nam có cơ hội thúc đẩy các quy tắc thương mại minh bạch, nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Lĩnh vực thứ ba là ứng phó với biến đổi khí hậu, đặc biệt là thích ứng với khí hậu, nông nghiệp bền vững và chuyển đổi năng lượng sạch. Những thách thức tại Đồng bằng sông Cửu Long cho thấy nhu cầu cấp thiết của các nước đang phát triển trong việc tiếp cận nguồn tài chính phù hợp, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ thực chất.

Lĩnh vực thứ tư là bảo đảm tiếng nói của các nước đang phát triển trong việc xây dựng các cách tiếp cận quốc tế đối với công nghệ số, an ninh mạng và trí tuệ nhân tạo (AI). Việc Việt Nam đăng cai lễ mở ký Công ước LHQ về chống tội phạm mạng tại Hà Nội năm 2025 thể hiện sự quan tâm của Việt Nam đối với hợp tác quốc tế trong lĩnh vực số.

Ông Wilfert cho rằng quá trình chuẩn bị đăng cai APEC 2027 sẽ tạo thêm cơ hội để Việt Nam thúc đẩy hợp tác thương mại, phát triển bền vững và đổi mới sáng tạo trong khu vực châu Á–Thái Bình Dương.

Liên quan đến triển vọng hợp tác Việt Nam–Canada, ông Wilfert nhận định hai nước đã có nền tảng thuận lợi để mở rộng hợp tác trong chuyển đổi xanh, công nghệ số và quản trị AI. Vấn đề quan trọng là chuyển những mục tiêu chung thành các dự án cụ thể với sự tham gia của chính phủ, doanh nghiệp, trường đại học và các tổ chức nghiên cứu.

Ông Wilfert đề xuất 3 hướng hợp tác thực chất, trước hết là tăng cường kết nối trong công nghệ sạch, thích ứng với biến đổi khí hậu và nông nghiệp bền vững. Canada có thế mạnh về năng lượng sạch, công nghệ môi trường và đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp, trong khi Việt Nam có nhu cầu phát triển lớn trong những lĩnh vực này.

Hai nước có thể tổ chức các đoàn doanh nghiệp chuyên ngành nhằm kết nối nhà cung cấp công nghệ và nhà đầu tư Canada với doanh nghiệp, cơ quan quản lý và đơn vị phát triển dự án của Việt Nam, hướng tới xác định dự án, nhu cầu tài chính và lộ trình triển khai cụ thể.

Hướng hợp tác thứ hai là tăng cường liên kết giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ. Ông khuyến khích triển khai các dự án nghiên cứu chung, trao đổi sinh viên và đào tạo kỹ thuật, đặc biệt trong ứng dụng AI vào y tế, nông nghiệp, giáo dục và sản xuất tiên tiến.

Hướng hợp tác thứ ba là thiết lập đối thoại có cấu trúc hơn về quản trị AI có trách nhiệm và an ninh mạng. Theo ông, tiến bộ công nghệ không tự động mang lại lợi ích công bằng cho tất cả mọi người. Vì vậy, hợp tác quốc tế cần bảo đảm đổi mới sáng tạo, minh bạch, an ninh mạng và tôn trọng quyền cá nhân.

Trên cương vị Cố vấn cấp cao Hội đồng Thương mại Canada–Việt Nam, ông Wilfert cho rằng các tổ chức doanh nghiệp song phương có thể đóng vai trò kết nối đối tác, tổ chức diễn đàn chuyên ngành và hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm cơ hội đầu tư, nghiên cứu chung. Ông cũng đề xuất phát huy cơ chế Ủy ban Hỗn hợp về kinh tế Việt Nam–Canada nhằm xác định các lĩnh vực ưu tiên và điều phối triển khai hợp tác.

Cựu nghị sĩ Canada nhấn mạnh thước đo thành công của quan hệ song phương phải là những kết quả cụ thể, từ các quan hệ đối tác mới, đầu tư gia tăng, chia sẻ tri thức công nghệ đến mở rộng cơ hội cho người dân hai nước. Theo ông, bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tạo cơ hội để Việt Nam và Canada củng cố những mục tiêu chung, qua đó thúc đẩy phát triển bền vững, đổi mới sáng tạo có trách nhiệm và thịnh vượng chung.