Việt Nam đạt nhiều tiến bộ trong thực hiện các cam kết về minh bạch thuế

Đây là khẳng định của Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh tại tọa đàm “Triển khai hiệu quả Nghị quyết số 10-NQ/TW để thúc đẩy, nâng tầm hợp tác đầu tư toàn diện Việt Nam - EU trong giai đoạn phát triển mới”, ngày 8/9, tại Hà Nội.

Chủ động và tích cực nâng cao minh bạch, hợp tác quốc tế về thuế

Ông Đặng Ngọc Minh cho biết, Cục Thuế, với vai trò là cơ quan quản lý thuế, luôn xác định hợp tác quốc tế và thực hiện các chuẩn mực quốc tế về thuế là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Một trong những khuôn khổ hợp tác mà Việt Nam đặc biệt chú trọng là Diễn đàn Toàn cầu về Minh bạch và Trao đổi thông tin vì mục đích thuế của OECD.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh thông tin về những bước tiến của Việt Nam trong quá trình tăng cường minh bạch và hợp tác quốc tế về thuế. Ảnh: Nguyễn Chi

Trong khuôn khổ Diễn đàn Toàn cầu, Việt Nam đang tích cực triển khai 2 nhóm cam kết quan trọng, gồm trao đổi thông tin theo yêu cầu - EOIR và trao đổi thông tin tự động - AEOI, với các tiêu chuẩn ngày càng cao về tính sẵn có, chất lượng, khả năng tiếp cận, bảo mật và trao đổi thông tin phục vụ mục đích thuế.

Theo lãnh đạo Cục Thuế, trao đổi thông tin theo yêu cầu với cơ quan thuế các nước - EOIR hiện là một trong những nội dung Việt Nam đặc biệt ưu tiên. Sau khi Báo cáo rà soát đồng cấp về trao đổi thông tin theo yêu cầu giai đoạn 2021- 2023 được Diễn đàn Toàn cầu công bố vào tháng 11/2025, Chính phủ Việt Nam đã khẩn trương chỉ đạo triển khai một chương trình hành động toàn diện trên phạm vi rộng, với sự tham gia của nhiều bộ, ngành và cơ quan liên quan.

Ông Đặng Ngọc Minh cho biết, mục tiêu của Việt Nam không chỉ là xử lý từng khuyến nghị cụ thể của Báo cáo, mà quan trọng hơn là từng bước xây dựng một cơ chế quản lý thông tin có tính hệ thống, từ khâu thu thập, lưu trữ, cập nhật, kiểm tra, khai thác đến cung cấp và trao đổi thông tin với cơ quan thuế nước ngoài.

Trên cơ sở những kết quả đạt được, ngày 24/7/2026, Việt Nam đã chính thức nộp Hồ sơ đề nghị đánh giá chuyên sâu EOIR tới Ban Thư ký Diễn đàn Toàn cầu để đề nghị Diễn đàn toàn cầu đánh giá lại.

Lý giải điều này, ông Đặng Ngọc Minh cho biết, Báo cáo đánh giá về Việt Nam được Diễn đàn Toàn cầu công bố vào tháng 11/2025, nhưng phần lớn nội dung đánh giá phản ánh tình hình của Việt Nam trong giai đoạn đến hết năm 2023.

Kể từ đó, Việt Nam đã có những bước tiến rất đáng kể trong việc hoàn thiện thể chế, tăng cường thực thi và nâng cao năng lực quản lý, và những kết quả mới này chưa thể được phản ánh đầy đủ trong báo cáo trước đây.

Vì vậy, Việt Nam mong muốn được đánh giá lại trên cơ sở những kết quả thực tế và những chuyển biến mới nhất, qua đó có thể phản ánh một cách khách quan và đầy đủ hơn mức độ tuân thủ của Việt Nam đối với các tiêu chuẩn quốc tế.

Ngày 31/7/2026, Ban Thư ký Diễn đàn Toàn cầu đã xác nhận tiếp nhận Hồ sơ và chuyển Hồ sơ của Việt Nam tới Nhóm Đánh giá và rà soát đồng cấp - PRMG để xem xét.

Từ hoàn thiện pháp luật đến quản lý thông tin có hệ thống

Theo ông Đặng Ngọc Minh, những kết quả Việt Nam báo cáo trong Hồ sơ không chỉ nằm trên phương diện sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật mà còn hướng tới xây dựng một cơ chế quản lý, thu thập, lưu trữ, kiểm tra, khai thác và trao đổi thông tin có tính hệ thống, được hỗ trợ bởi cơ sở dữ liệu tập trung, quy trình nghiệp vụ thống nhất, cơ chế giám sát và các công cụ theo dõi tiến độ.

Theo đó, về thể chế, Việt Nam đã rà soát, sửa đổi và hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến thông tin về tổ chức, doanh nghiệp, chủ sở hữu pháp lý, chủ sở hữu hưởng lợi, thông tin kế toán, thông tin người nộp thuế và các thông tin có liên quan khác. Qua đó, từng bước tạo dựng cơ sở pháp lý đầy đủ hơn cho việc tiếp cận và trao đổi thông tin vì mục đích thuế.

Thứ hai, về thực thi, cơ chế thực thi cũng được củng cố thông qua cơ chế phối hợp và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan nhà nước nhằm đảm bảo quyền tiếp cận thông tin của cơ quan thuế. Khi xử lý yêu cầu trao đổi thông tin theo yêu cầu, cơ quan thuế xác định và sử dụng nguồn cơ sở dữ liệu tập trung của ngành thuế; trường hợp thông tin nằm tại cơ quan có thẩm quyền khác (cơ quan công an, tư pháp, hải quan, phòng chống rửa tiền, bảo hiểm xã hội, các trung tâm lưu ký, ...) cơ quan thuế sử dụng cơ chế phối hợp để tiếp cận….

Thứ ba, về thanh tra, kiểm tra và giám sát, Việt Nam đang tăng cường cơ chế theo dõi, kiểm tra việc tuân thủ các quy định về cung cấp và lưu giữ thông tin, đặc biệt đối với những nội dung có ý nghĩa quan trọng đối với tính minh bạch của hệ thống.

Thứ tư, về hạ tầng và quản trị dữ liệu, Cục Thuế đang từng bước xây dựng và hoàn thiện các cơ sở dữ liệu tập trung, quy trình nghiệp vụ thống nhất, công cụ theo dõi tiến độ và các giải pháp bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam không chỉ đáp ứng yêu cầu của một kỳ đánh giá mà còn duy trì khả năng thực hiện tiêu chuẩn quốc tế một cách bền vững.

Thứ năm, về nguồn nhân lực, công tác đào tạo, tập huấn và nâng cao nhận thức cho cán bộ thuế cũng như các cơ quan, tổ chức có liên quan được xác định là một nhiệm vụ thường xuyên. Chúng tôi cho rằng một hệ thống minh bạch chỉ có thể vận hành hiệu quả khi đi cùng với năng lực thực thi và ý thức tuân thủ của các bên liên quan.

Trong thời gian tới, Việt Nam sẽ tiếp tục tập trung nguồn lực để xử lý các khuyến nghị còn lại, đặc biệt liên quan đến thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi, thông tin khách hàng, đăng ký doanh nghiệp, quản lý thuế, kế toán cũng như cơ chế thực thi, thanh tra và giám sát. Đồng thời, tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ban Thư ký Diễn đàn Toàn cầu và các đối tác quốc tế trong quá trình chuẩn bị cho kỳ đánh giá chuyên sâu EOIR.

Từng bước thực hiện các chuẩn mực trao đổi thông tin tự động

Bên cạnh EOIR, Việt Nam cũng đang tích cực triển khai trao đổi thông tin tự động - AEOI, bao gồm trao đổi thông tin Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR), trao đổi thông tin tài khoản tài chính (CRS) và trao đổi thông tin tài sản mã hóa (CARF).

Đối với CbCR, Việt Nam đã thể hiện cam kết chính trị thực hiện trao đổi thông tin hai chiều từ tháng 3/2027 và đang triển khai các công việc cần thiết về pháp lý, quy trình, tổ chức và hạ tầng công nghệ thông tin để kết nối với hệ thống trao đổi chung của OECD.

Với CRS, ông Đặng Ngọc Minh cho biết, mặc dù Việt Nam chưa ấn định chính thức thời điểm bắt đầu trao đổi, nhưng đã chủ động hoàn thiện cơ sở pháp lý cần thiết và chuẩn bị hạ tầng để có thể triển khai theo một lộ trình phù hợp với năng lực trong nước và yêu cầu của chuẩn mực quốc tế.

Đối với CARF, Việt Nam đang phối hợp với Ban Thư ký Diễn đàn Toàn cầu để chuẩn bị cho việc triển khai trao đổi thông tin tự động, dự kiến từ tháng 9/2028, đồng thời nghiên cứu các yêu cầu về pháp lý, tổ chức và công nghệ cần thiết.

Như vậy, có thể thấy Việt Nam đang triển khai một chương trình hội nhập quốc tế về thuế theo hướng toàn diện, từng bước và thực chất, trong đó vừa chú trọng hoàn thiện thể chế, vừa nâng cao năng lực thực thi và đầu tư cho hạ tầng dữ liệu, công nghệ và nguồn nhân lực.

Ông Đặng Ngọc Minh nhấn mạnh, đối với Việt Nam, việc thực hiện các chuẩn mực quốc tế về minh bạch và trao đổi thông tin vì mục đích thuế không đơn thuần là thực hiện một nghĩa vụ quốc tế.

“Chúng tôi nhìn nhận đây là một bộ phận quan trọng trong quá trình cải cách hệ thống quản lý thuế, nâng cao tính minh bạch của môi trường kinh doanh, tăng cường niềm tin của nhà đầu tư và thúc đẩy hội nhập quốc tế của Việt Nam. Việt Nam nhận thức rõ rằng quá trình này đòi hỏi sự nỗ lực liên tục, sự phối hợp của nhiều cơ quan trong nước và đặc biệt là sự hợp tác chặt chẽ với OECD, Diễn đàn Toàn cầu, Liên minh châu Âu và các đối tác quốc tế” - ông chia sẻ.

Với tinh thần đó, Cục Thuế cam kết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ban Thư ký Diễn đàn Toàn cầu, các cơ quan của OECD, các đối tác EU và cộng đồng quốc tế; chủ động trao đổi, tiếp thu kinh nghiệm và hỗ trợ kỹ thuật quốc tế để nâng cao năng lực của Việt Nam.