Việt Nam - hành trình kỳ diệu dưới góc nhìn của người bạn Pháp

Hành trình ấy càng trở nên đặc biệt qua những ký ức của bà Hélène Luc, Chủ tịch danh dự Hội Hữu nghị Pháp-Việt (AAFV), một người bạn Pháp đã gắn bó với Việt Nam từ năm 15 tuổi và tận mắt chứng kiến những đổi thay của đất nước qua nhiều thập niên.

Bà Hélène Luc, Thượng nghị sỹ danh dự và là Chủ tịch danh dự Hội Hữu nghị Pháp - Việt (AAFV). Ảnh: TTXVN phát

Chia sẻ với phóng viên TTXVN tại Paris nhân kỷ niệm 81 năm Quốc khánh Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2026), bà Hélène Luc kể rằng Việt Nam bước vào cuộc đời mình từ khi bà mới 15 tuổi. Cha bà là công nhân mỏ nhập cư người Italy, từng cùng 2 trong số 6 chị em gái của bà tham gia phong trào Kháng chiến chống quân Đức. Trong gia đình bà khi ấy luôn hiện hữu tinh thần chống lại những kẻ xâm lược. Vì vậy, cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam chống chế độ thực dân Pháp đã khiến cô gái trẻ Hélène Luc khâm phục và thôi thúc bà hành động vì tự do của một dân tộc mà bà đánh giá là rất quả cảm.

Tham gia Liên hiệp Nữ thanh niên Pháp (UJFF), tổ chức nữ của thanh niên cộng sản Pháp, bà thành lập chi hội UJFF tại thành phố Saint-Étienne. Những cô gái trẻ khi ấy quyên góp tiền mua sữa cho trẻ em Việt Nam và đan khăn, áo gửi cho những người Việt Nam đang chiến đấu giành độc lập. Sau này, khi trở thành Bí thư toàn quốc UJFF, bà đi khắp nước Pháp tổ chức các cuộc vận động đòi trả tự do cho Henri Martin, người lính Pháp từ chối sang Việt Nam tham chiến và Raymonde Dien, người phụ nữ trẻ từng nằm trên đường ray để ngăn đoàn tàu chở vũ khí sang Việt Nam. Hình ảnh em bé bị bỏng vì bom napalm trong chiến tranh Việt Nam cũng in sâu mãi mãi trong ký ức của bà.

Mối duyên với Việt Nam tiếp tục theo bà trong những chặng đường hoạt động chính trị sau đó. Khi phụ trách Đảng Cộng sản Pháp tại thành phố Choisy-le-Roi, bà cùng những người cộng sản địa phương tham gia đón đoàn Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, trong đó có các đồng chí Lê Đức Thọ và Xuân Thủy. Sau năm 1975, trên cương vị Thượng nghị sĩ, bà cùng các ông Christian Poncelet và Jacques Oudin tham gia các hoạt động của Thượng viện Pháp hỗ trợ Việt Nam vừa bước ra khỏi chiến tranh. Bà cũng có nhiều năm hoạt động cùng AAFV và Raymond Aubrac, một người bạn lâu năm của Việt Nam.

Nhưng phải đến năm 1978, bà Hélène Luc mới lần đầu tiên tận mắt nhìn thấy đất nước mà mình đã dành nhiều năm ủng hộ. Bà đến Việt Nam trong đoàn đại biểu thành phố Choisy-le-Roi do ông Louis Luc dẫn đầu theo lời mời của Chính phủ Việt Nam. Những gì bà chứng kiến khi đó là một đất nước vừa trải qua chiến tranh, còn thiếu thốn từ lương thực đến trang thiết bị y tế. Thịt vẫn được chở bằng xe đạp, bút bi được bơm lại mực để tiếp tục sử dụng, quần áo khan hiếm và xe đạp là phương tiện đi lại của phần lớn người dân.

Một trong những ký ức khiến bà không thể quên là chuyến thăm trại trẻ mồ côi được thành phố Choisy-le-Roi hỗ trợ xây dựng lại. Những em bé sạch sẽ, ăn mặc đẹp, nhưng bữa ăn chỉ có một viên thịt nhỏ. Trong hoàn cảnh khó khăn ấy, Thượng viện Pháp đã có những hoạt động hỗ trợ Việt Nam, trong đó có việc xây dựng nhà máy nước đóng chai đầu tiên. Những hình ảnh của chuyến đi năm 1978 trở thành một dấu mốc để bà cảm nhận sâu sắc hơn những thay đổi của Việt Nam trong những lần trở lại sau này.

Năm 2002, trong chuyến thăm cùng một đoàn thượng nghị sĩ Pháp, bà và các đồng nghiệp trao tặng 100 máy tính đầu tiên cho một trường đại học ở Hà Nội, nơi việc giảng dạy khi ấy còn diễn ra dưới một nhà mái rộng. Bà cho biết đến nay vẫn không thể quên ánh mắt rạng ngời và biết ơn của những người đón nhận số máy tính đó.

Hơn một thập niên sau, khi trở lại Việt Nam vào các năm 2013 và 2015, những thay đổi khiến bà có cảm giác như mình không còn đến cùng một đất nước mà bà từng biết. Sân bay quân sự nhỏ nơi bà từng đặt chân xuống đã được thay thế bằng một sân bay hiện đại, từ đó một đại lộ rộng lớn với hàng trăm cây cọ chạy dài nhiều km dẫn vào trung tâm thành phố.

Bà Hélène Luc (thứ hai, từ trái sang), Thượng nghị sỹ danh dự và là Chủ tịch danh dự Hội Hữu nghị Pháp - Việt (AAFV), tham dự lễ khai trương gian hàng của Báo Nhân Dân tại Hội báo Nhân Đạo (Pháp) năm 2025. Ảnh: TTXVN phát

Sự tương phản giữa những ký ức của năm 1978 và Việt Nam trong những chuyến trở lại sau này càng rõ nét. Trong chuyến trở lại Việt Nam năm 2023, bà Hélène Luc không khỏi ngỡ ngàng trước những đổi thay trong đời sống người dân, hàng hóa phong phú và đặc biệt là tinh thần năng động, đam mê làm ăn của người Việt Nam, từ lớp trẻ đến những người lớn tuổi. Bà cũng chú ý tới tỷ lệ người dân kết nối Internet cao, coi đây là một biểu hiện cho những bước tiến về công nghệ và sự phát triển mạnh mẽ của đời sống số tại Việt Nam.

Là người theo dõi Việt Nam trong nhiều thập niên, bà Hélène Luc cho biết bà còn bất ngờ trước quy mô những mục tiêu phát triển mà đất nước đặt ra cho tương lai. Bà thường xuyên đọc báo chí Việt Nam, theo dõi việc từng lĩnh vực hoạt động của Chính phủ, dưới sự thúc đẩy của các nhà lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Quốc hội, triển khai các biện pháp nhằm thực hiện những mục tiêu đã đề ra. Theo đánh giá của bà, những kết quả đạt được là rất ấn tượng.

Đối với một người từng tận mắt chứng kiến những thiếu thốn của Việt Nam sau chiến tranh, chặng đường ấy càng có ý nghĩa. Bà nhớ lại năm 1975, có những nhà báo từng viết rằng Việt Nam sẽ cần hơn 100 năm để trở thành một quốc gia có vị trí trên thế giới. Nhưng theo bà, thực tế đã diễn ra nhanh hơn rất nhiều: chỉ sau 50 năm, Việt Nam đã có một vai trò đáng kể trên trường quốc tế.

Từ một đất nước bị chiến tranh tàn phá, bà Hélène Luc đánh giá Việt Nam đã trở thành một trong những quốc gia phát triển mạnh ở Đông Nam Á và thuộc nhóm 26 nước có trình độ công nghiệp hóa cao. Theo bà, những gì Việt Nam đã làm được trong nửa thế kỷ qua củng cố niềm tin rằng đất nước sẽ tiếp tục thực hiện những mục tiêu phát triển đã đề ra, trong đó khoa học, công nghệ cao và công nghệ số giữ vị trí quan trọng nhằm nâng cao mức sống của người dân.

Những đổi thay mà bà chứng kiến cũng khiến bà nhìn thấy nhiều cơ hội mới cho quan hệ Việt - Pháp. Theo bà, Pháp có lợi ích trong việc tăng cường hợp tác với Việt Nam về khoa học, kinh tế, văn hóa, y tế và quốc phòng, đồng thời cần nhìn nhận Việt Nam đúng với vị thế ngày nay của đất nước. Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành một trong những quốc gia phát triển trên thế giới, dành ưu tiên cho khoa học, công nghệ cao và chuyển đổi số để thúc đẩy phát triển và nâng cao đời sống người dân.

Tuy nhiên, với bà Hélène Luc, mối quan hệ giữa hai nước không chỉ được đo bằng những thành quả kinh tế hay các chương trình hợp tác. Đằng sau đó là tình hữu nghị và đoàn kết đã được nhiều thế hệ vun đắp. Chính bà đã đi cùng hành trình ấy từ những ngày quyên góp tiền mua sữa cho trẻ em Việt Nam, đan những chiếc khăn và áo gửi cho các chiến sĩ Việt Minh, đến những chuyến thăm một Việt Nam hòa bình và ngày càng phát triển.

Thế nhưng, bà lưu ý rằng những thập niên hữu nghị và đoàn kết không có nghĩa tình cảm giữa hai dân tộc sẽ tự nhiên tồn tại mãi mãi. Tình hữu nghị chỉ có thể bền vững nếu được cả hai phía tiếp tục vun đắp bằng những hành động cụ thể và những cuộc giao lưu giữa con người với con người. Theo bà, những hoạt động đó trước hết nhằm góp phần cải thiện cuộc sống của nhân dân hai nước, đồng thời hướng tới những mục tiêu rộng lớn hơn là bảo vệ khí hậu và gìn giữ hòa bình.

Tinh thần ấy cũng là sợi dây xuyên suốt hoạt động của AAFV. Bà Hélène Luc nhắc lại rằng ngay tại Đại hội đầu tiên của Hội năm 1961, nhà sử học Charles Fourniau đã bày tỏ mong muốn sau khi chiến tranh kết thúc, Pháp cần bắt tay xây dựng sự hợp tác cần thiết và có lợi cho nhân dân hai nước. Nhiều thập niên sau, AAFV vẫn tiếp tục các hoạt động giao lưu kinh tế, văn hóa và du lịch với Việt Nam, đồng thời duy trì những hoạt động đoàn kết.

Bà Trần Tố Nga - cựu phóng viên chiến trường của TTXVN, nguyên đơn trong vụ kiện chống lại các công ty hóa chất Mỹ, trao đổi với phóng viên TTXVN. Ảnh tư liệu: Hữu Chiến/PV TTXVN tại Pháp

Trong số đó, Hội tiếp tục đồng hành cùng Ủy ban ủng hộ bà Trần Tố Nga trong vụ kiện chống lại các công ty hóa chất Mỹ. Theo bà Hélène Luc, Monsanto và các công ty liên quan đến chất độc da cam phải thừa nhận trách nhiệm đối với những hậu quả gây ra cho con người và thiên nhiên, đồng thời các nạn nhân cần được bồi thường. Bà coi những hậu quả của chiến tranh Việt Nam là lời cảnh báo đối với các dân tộc trên thế giới và mong muốn hòa bình, hạnh phúc trở thành tương lai của mọi quốc gia.

Hơn 70 năm đã trôi qua kể từ ngày Việt Nam bước vào cuộc đời cô gái Hélène Luc 15 tuổi. Từ một đất nước còn ngổn ngang hậu quả chiến tranh mà bà tận mắt chứng kiến năm 1978 đến một Việt Nam hiện đại với những mục tiêu phát triển đầy tham vọng hôm nay, bà đã đi cùng một phần dài của hành trình ấy. Và xuyên suốt những đổi thay đó vẫn là tình cảm thủy chung của một người bạn Pháp dành cho Việt Nam, cùng niềm tin vào tương lai của đất nước mà bà đã gắn bó phần lớn cuộc đời.