Việt Nam lần đầu đăng cai Olympic Trí tuệ nhân tạo quốc tế, khởi động vòng sơ khảo quốc gia ngày 18/10

Dự kiến tổ chức tại Đà Nẵng từ ngày 25/2 đến 2/3/2027, IAIO 2027 đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam đăng cai sự kiện này, đồng thời là lần đầu IAIO được tổ chức tại Đông Nam Á.

Lễ phát động Chương trình Thách thức đổi mới sáng tạo Việt Nam (VIC) 2026 và Olympic Trí tuệ nhân tạo (IAIO) 2027.

Việc tổ chức VAIO 2027 gắn với mục tiêu phát hiện, bồi dưỡng và tuyển chọn học sinh có năng lực về trí tuệ nhân tạo (AI). Đây cũng là bước chuẩn bị quan trọng cho công tác tổ chức IAIO 2027, góp phần thúc đẩy phong trào học tập, nghiên cứu và ứng dụng AI trong thế hệ trẻ.

Tại Công văn số 10301/VPCP-KGVX ngày 8/10/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đã đồng ý về chủ trương tổ chức VAIO và đăng cai tổ chức kỳ thi IAIO 2027 tại TP Đà Nẵng.

VAIO 2027: Tìm kiếm và bồi dưỡng tài năng trẻ

VAIO 2027 được phát động ngày 17/7/2026 tại Hà Nội, trong khuôn khổ Lễ phát động Chương trình Thách thức Đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026. Kỳ thi do Viện Nghiên cứu Đổi mới sáng tạo và Kiểm định chất lượng (RIVA) - đơn vị được IAIO ủy quyền tổ chức tuyển chọn quốc gia và đăng cai tổ chức IAIO 2027 tại Đà Nẵng - cùng các đối tác tổ chức.

Bốn thí sinh của đội tuyển Việt Nam tham dự kỳ thi IAIO 2026.

Kỳ thi dành cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông trên cả nước, nhằm phát hiện, khuyến khích và bồi dưỡng học sinh có năng lực về toán học, khoa học máy tính, lập trình và AI. Theo kế hoạch, vòng sơ khảo quốc gia diễn ra ngày 18/10/2026 tại nhiều địa phương; vòng chung kết quốc gia dự kiến tổ chức tại Hà Nội ngày 10/1/2027 để lựa chọn những thí sinh xuất sắc tham gia đội tuyển Việt Nam dự IAIO 2027.

Không chỉ hướng tới kết quả thi tuyển, VAIO còn tạo cơ hội để học sinh tiếp cận sớm với tư duy tính toán, phương pháp giải quyết vấn đề và những kiến thức nền tảng của AI. Quá trình chuẩn bị và tham gia kỳ thi có thể giúp các em rèn luyện năng lực tự học, tư duy logic, sáng tạo và hợp tác - những kỹ năng ngày càng quan trọng trong môi trường học tập, nghiên cứu và việc làm đang chịu tác động mạnh mẽ của công nghệ.

IAIO 2027: Đưa sân chơi AI quốc tế đến Việt Nam

IAIO do Giáo sư John Shawe-Taylor khởi xướng. Ông là Chủ tịch IAIO kiêm Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu quốc tế về trí tuệ nhân tạo (IRCAI). Đây là sân chơi học thuật quốc tế được UNESCO bảo trợ dành cho học sinh phổ thông, tạo điều kiện để các thí sinh thể hiện kiến thức, tư duy và khả năng vận dụng AI trong giải quyết vấn đề.

Ông John Shawe-Taylor, Chủ tịch IAIO kiêm Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu quốc tế về trí tuệ nhân tạo (IRCAI) trao cờ đăng cai IAIO 2027 cho đại diện Việt Nam, ông Nguyễn Hoàng Giang, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đổi mới sáng tạo và Kiểm định chất lượng (RIVA) tại IAIO 2026.

Tại IAIO 2026 tổ chức ở Slovenia, đoàn học sinh Việt Nam giành 2 Huy chương Bạc và 1 Huy chương Đồng. Kết quả này cho thấy học sinh Việt Nam có tiềm năng tham gia các sân chơi học thuật mới trong lĩnh vực AI, đồng thời tạo thêm động lực để tiếp tục phát hiện, bồi dưỡng tài năng và mở rộng cơ hội giao lưu với cộng đồng quốc tế.

IAIO 2027 dự kiến thu hút khoảng 300 đại biểu đến từ hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ, với sự tham gia của học sinh trung học phổ thông, sinh viên và cộng đồng AI quốc tế. Bên cạnh nội dung thi đấu học thuật, việc tổ chức kỳ thi tại Việt Nam còn mở ra cơ hội trao đổi chuyên môn, kết nối các nhà giáo dục, chuyên gia và tổ chức hoạt động trong lĩnh vực AI.

Bối cảnh và ý nghĩa: Đầu tư cho nhân lực AI từ sớm

AI đang phát triển nhanh và ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất, dịch vụ, giáo dục, y tế, quản trị và nhiều lĩnh vực khác. AI không chỉ tạo ra các công cụ mới mà còn làm thay đổi cách thức tổ chức công việc, mô hình kinh doanh và nhu cầu về kỹ năng của lực lượng lao động. Trong bối cảnh đó, năng lực phát triển, ứng dụng và quản trị AI đang trở thành một yếu tố quan trọng đối với năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Đối với Việt Nam, yêu cầu này gắn với mục tiêu thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trong đó phát triển nhân lực chất lượng cao và từng bước làm chủ công nghệ có ý nghĩa then chốt. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phát triển, trọng dụng nhân lực chất lượng cao, nhân tài và tăng cường hợp tác quốc tế. Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo đến năm 2030 cũng đặt AI trong định hướng phát triển dài hạn của đất nước.

Trong bối cảnh ấy, tổ chức VAIO và đăng cai IAIO có ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một kỳ thi. Trước hết, các hoạt động này góp phần mở rộng cơ hội để học sinh tiếp cận lĩnh vực AI từ sớm, nhận diện năng lực và sở thích của bản thân, từ đó có định hướng học tập phù hợp. Việc phát hiện tài năng ở lứa tuổi phổ thông là bước khởi đầu; để hình thành nguồn nhân lực AI có chất lượng, cần có quá trình bồi dưỡng liên tục, môi trường thực hành, cơ hội nghiên cứu và sự kết nối giữa nhà trường, cơ sở đào tạo, chuyên gia và doanh nghiệp.

Đồng thời, VAIO có thể góp phần thúc đẩy sự quan tâm của nhà trường, giáo viên, phụ huynh và học sinh đối với khoa học máy tính và AI. Một sân chơi được tổ chức trên phạm vi toàn quốc sẽ tạo thêm động lực học tập, khuyến khích học sinh ở nhiều địa phương tham gia, qua đó mở rộng cơ hội phát hiện năng lực thay vì chỉ tập trung vào những nơi có điều kiện tiếp cận công nghệ thuận lợi. Để giá trị này được phát huy bền vững, việc tổ chức kỳ thi cần đi cùng hoạt động hướng dẫn, bồi dưỡng và bảo đảm cơ hội tham gia công bằng cho học sinh.

Bên cạnh đó, việc Việt Nam lần đầu đăng cai IAIO và lần đầu đưa sự kiện đến Đông Nam Á là cơ hội để giới thiệu năng lực tổ chức, môi trường giáo dục và tiềm năng phát triển AI của Việt Nam với bạn bè quốc tế. Sự kiện có thể tạo điều kiện để các tổ chức, chuyên gia và người học từ nhiều quốc gia gặp gỡ, chia sẻ kinh nghiệm, hình thành kết nối học thuật và mở rộng hợp tác. Đây cũng là dịp để Việt Nam tiếp cận những cách tiếp cận mới trong giáo dục AI, đồng thời tăng cường trao đổi về phát triển công nghệ có trách nhiệm, đạo đức và vì con người.

Tuy nhiên, ý nghĩa lâu dài của việc đăng cai không chỉ nằm ở quy mô hay tính chất quốc tế của sự kiện, mà còn ở những kết quả có thể tiếp tục phát huy sau khi kỳ thi kết thúc. Việc duy trì mạng lưới học sinh có năng lực, hỗ trợ các em phát triển chuyên môn, kết nối với cơ sở đào tạo và chuyên gia, cũng như thúc đẩy các chương trình giáo dục AI phù hợp với lứa tuổi sẽ góp phần chuyển cơ hội từ một sự kiện thành giá trị lâu dài.

Với VAIO 2027 và IAIO 2027, Việt Nam có cơ hội kết nối việc phát hiện tài năng trẻ trong nước với mạng lưới học thuật quốc tế, đồng thời khơi dậy sự quan tâm rộng rãi hơn đối với AI. Nếu được tiếp nối bằng các hoạt động bồi dưỡng, nghiên cứu và hợp tác thực chất, hai kỳ thi có thể đóng góp tích cực vào quá trình chuẩn bị nguồn nhân lực cho nền kinh tế số và nâng cao sự hiện diện của Việt Nam trong cộng đồng AI quốc tế.