Việt Nam lọt vào 'đống cỏ khô' 13.000 tỷ USD của Vanguard

“Đừng tìm cây kim trong đống cỏ khô, hãy mua cả đống cỏ khô”. Câu nói nổi tiếng của ông John Bogle, nhà sáng lập Tập đoàn quản lý tài sản toàn cầu Vanguard, phần nào lý giải cách một trong những nhà quản lý tài sản lớn nhất thế giới nhìn nhận Việt Nam sau khi thị trường được nâng hạng.

Với Vanguard, Việt Nam đang chuyển từ một thị trường mà nhà đầu tư toàn cầu phải chủ động tìm kiếm thành một phần trong các danh mục đầu tư theo chỉ số.

Khoảng 2,5 tỷ USD dự kiến được đầu tư vào Việt Nam vì thế có thể chỉ là phần dễ nhìn thấy nhất của một thay đổi lớn hơn, khi dòng vốn thụ động toàn cầu bắt đầu dành một vị trí cho cổ phiếu Việt Nam.

Từ “cây kim” đến cả “đống cỏ khô”

Tại hội nghị chào mừng việc Việt Nam gia nhập Chuỗi chỉ số cổ phiếu toàn cầu FTSE Russell, ông Duncan Burns, Giám đốc phụ trách Quản lý đầu tư và cổ phiếu toàn cầu khu vực châu Á Thái Bình Dương của Vanguard, dành phần lớn bài phát biểu để chia sẻ về triết lý đứng sau hoạt động đầu tư theo chỉ số của tập đoàn.

Ông Burns cho biết Vanguard dự kiến nắm giữ sự hiện diện tại Việt Nam trong nhiều thập kỷ. Ảnh: DP

Theo ông Burns, Vanguard được thành lập dựa trên quan điểm đầu tư nên có chi phí thấp, được đa dạng hóa rộng và hướng đến dài hạn.

Thay vì cố gắng dự đoán quốc gia, ngành hay doanh nghiệp nào sẽ vượt trội, đầu tư theo chỉ số giúp nhà đầu tư tiếp cận một tập hợp cơ hội rộng hơn, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ.

Từ cách tiếp cận đó, việc Việt Nam trở thành một phần của nhóm thị trường mới nổi mang ý nghĩa đặc biệt. “Đừng tìm cây kim trong đống cỏ khô, hãy mua cả đống cỏ khô” là cách ông Burns nhắc lại triết lý của ông John Bogle khi áp vào thị trường Việt Nam vào thời điểm này.

Câu nói này hàm ý rằng nhà đầu tư không nhất thiết phải mất nhiều thời gian tìm kiếm một vài cổ phiếu xuất sắc giữa hàng nghìn lựa chọn. Thay vào đó, việc sở hữu cả thị trường thông qua các quỹ chỉ số giúp nhà đầu tư vẫn nắm giữ những cổ phiếu chiến thắng, đồng thời giảm rủi ro từ việc chọn sai mã và tiết kiệm chi phí đầu tư.

Và theo ông Burns, Việt Nam giờ đã trở thành một phần của “đống cỏ khô” đó.

Vanguard hiện quản lý khoảng 13.000 tỷ USD tài sản cho hơn 50 triệu nhà đầu tư trên toàn cầu. Quy mô này cho thấy cách Việt Nam có thể tiếp cận một hệ thống vốn rộng lớn hơn khi trở thành một phần của các bộ chỉ số quốc tế.

Cơ chế phía sau sự thay đổi này nằm ở các bộ chỉ số lớn. Khi một thị trường được đưa vào chỉ số, cổ phiếu của thị trường đó có thể tiếp cận một lớp nhà đầu tư mà quyết định phân bổ vốn được thực hiện dựa trên cấu trúc của chỉ số.

Nhà đầu tư có thể chưa từng đến Việt Nam nhưng vẫn có thể sở hữu cổ phiếu Việt Nam thông qua một danh mục toàn cầu. Từ đó, ông Burns nhìn nhận sự kiện nâng hạng thị trường lần này giống một điểm khởi đầu hơn là đích đến.

2,5 tỷ USD chỉ là điểm khởi đầu

Nếu “đống cỏ khô” cho thấy cách Vanguard nhìn nhận Việt Nam thì con số 2,5 tỷ USD cho thấy quy mô dòng vốn có thể xuất hiện phía sau sự thay đổi này.

Đây là khoản tiền, tương đương khoảng 65.000 tỷ đồng, mà Vanguard dự kiến đầu tư vào Việt Nam thông qua các danh mục của mình trong năm tới, thay mặt cho hàng triệu nhà đầu tư trên toàn thế giới.

Quan trọng hơn, ông Burns nhấn mạnh các quỹ chỉ số và ETF của tập đoàn tập trung vào đầu tư dài hạn. Vanguard dự kiến duy trì sự hiện diện tại Việt Nam trong nhiều thập kỷ, miễn là Việt Nam tiếp tục nằm trong chỉ số tham chiếu.

Thêm nữa, một nhà đầu tư chủ động có thể thay đổi quan điểm về Việt Nam dựa trên định giá, triển vọng tăng trưởng hoặc biến động thị trường. Với các quỹ “bám theo” chỉ số, quyết định phân bổ lại gắn chặt hơn với vị trí của Việt Nam trong chính bộ chỉ số đó.

Cơ chế phân bổ dựa trên chỉ số cũng giúp lý giải vì sao việc nâng hạng có thể tạo ra một lớp dòng vốn mới cho thị trường. FTSE Russell từng ước tính việc nâng hạng có thể dẫn tới dòng vốn lên tới khoảng 6 tỷ USD vào cổ phiếu Việt Nam khi các quỹ theo chỉ số điều chỉnh danh mục.

Đại diện các định chế tài chính quốc tế chúc mừng thị trường Việt Nam chính thức được nâng hạng. Ảnh: DP

Bà Fiona Bassett, Tổng Giám đốc FTSE Russell, cũng nhìn nhận việc Việt Nam được đưa vào các chỉ số chuẩn toàn cầu là sự ghi nhận đối với quá trình hội nhập ngày càng sâu của thị trường vốn. Theo bà, nâng hạng tạo điều kiện cho sự tham gia lớn hơn của dòng vốn toàn cầu theo thời gian.

Câu chuyện của 2,5 tỷ USD không nằm riêng ở quy mô một khoản đầu tư. Con số này cho thấy một phần thị trường Việt Nam đang chuyển sang một cơ chế phân bổ vốn mới, trong đó sự hiện diện trong các bộ chỉ số tham chiếu toàn cầu có thể trở thành yếu tố quan trọng quyết định dòng tiền.

Từ được nâng hạng đến tăng tỷ trọng

Tuy nhiên, được đưa vào chỉ số mới chỉ là bước đầu. Câu hỏi tiếp theo là Việt Nam có thể chiếm tỷ trọng bao nhiêu trong các danh mục toàn cầu và làm thế nào để tỷ trọng đó tiếp tục gia tăng.

Bà Mariam Sherman, Giám đốc Ngân hàng Thế giới khu vực Việt Nam, Campuchia và Lào, cho rằng ưu tiên tiếp theo là giải quyết các giới hạn về tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Theo bà, đây là điều cần thiết để tăng trọng số của Việt Nam trong chỉ số thị trường mới nổi thứ cấp và hỗ trợ tiến trình hướng tới nhóm thị trường mới nổi nâng cao.

Điều này đặt câu chuyện khoản đầu tư 2,5 tỷ USD của Vanguard vào một bối cảnh rộng hơn. Nâng hạng giúp Việt Nam bước vào một “vũ trụ” đầu tư lớn hơn nhưng quy mô vốn thực tế còn phụ thuộc vào khả năng thị trường cung cấp đủ cổ phiếu có thể được các nhà đầu tư quốc tế mua và nắm giữ.

Đó cũng là lý do bà Sherman cho rằng nâng hạng nên được xem là một cột mốc, thay vì điểm đến. Để huy động lượng vốn tư nhân và vốn tổ chức lớn hơn, Việt Nam vẫn cần tiếp tục phát triển các thị trường vốn sâu hơn, mạnh hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn.

Ở góc độ FTSE Russell, bà Fiona Bassett cũng nhấn mạnh thành công của một thị trường không nên được đo chỉ bằng việc thay đổi phân loại chỉ số mà còn bằng sức mạnh, chiều sâu và khả năng chống chịu của toàn bộ hệ thống tài chính theo thời gian.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đánh cồng đánh dấu Việt Nam chính thức tham gia vào chỉ số thị trường mới nổi của FTSE. Ảnh: DP

Trước đây, câu hỏi lớn dành cho Việt Nam là làm thế nào để được nâng hạng. Sau ngày 21/9, khi Việt Nam chính thức bước vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell, trọng tâm sẽ dần chuyển sang việc làm thế nào để thị trường đủ lớn, đủ sâu và đủ khả năng tiếp cận để thu hút tỷ trọng vốn ngày càng cao hơn.

Phát biểu của ông Burns vì thế cho thấy ý nghĩa của việc nâng hạng không dừng ở một đợt phân bổ vốn ban đầu. Khi Việt Nam đã trở thành một phần của “đống cỏ khô”, bài toán tiếp theo là làm thế nào để phần Việt Nam trong đó ngày càng lớn hơn.

Đó mới là chặng đường dài phía trước của thị trường vốn Việt Nam.