Việt Nam – Nhật Bản chuyển từ hợp tác sản xuất sang cùng sáng tạo công nghệ, kiến tạo chuỗi giá trị mới

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Diễn đàn công tư về hợp tác kinh tế và khoa học công nghệ Việt Nam – Nhật Bản. Ảnh: Thống Nhất – TTXVN

Theo TTXVN, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Nhật Bản, sáng 9/11 (giờ địa phương), tại Tokyo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam dự Diễn đàn Công tư về hợp tác kinh tế và khoa học – công nghệ Việt Nam – Nhật Bản với chủ đề “Đồng sáng tạo công nghệ, đồng kiến tạo chuỗi giá trị tương lai”.

Phát biểu chỉ đạo tại diễn đàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh sau hơn nửa thế kỷ đồng hành, Việt Nam và Nhật Bản đã xây dựng nền tảng hợp tác sâu rộng, thực chất và tin cậy.

Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước phát triển tốt đẹp, trong đó hợp tác kinh tế là trụ cột quan trọng, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành động lực phát triển mới.

CHUYỂN TỪ TIẾP NHẬN CÔNG NGHỆ SANG CÙNG NGHIÊN CỨU, SÁNG TẠO

Nhật Bản là một trong những đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu và là nhà cung cấp vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) lớn nhất của Việt Nam.

Hợp tác giữa hai nước đang chuyển mạnh sang các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Việc triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu chung về bán dẫn trong năm 2026 là minh chứng cho bước chuyển từ hợp tác kỹ thuật sang cùng nghiên cứu, phát triển công nghệ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Diễn đàn công tư về hợp tác kinh tế và khoa học công nghệ Việt Nam – Nhật Bản. Ảnh: Thống Nhất – TTXVN

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, quyết tâm trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045; xác định khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao là những động lực then chốt để nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trong khi Nhật Bản có thế mạnh về công nghệ, tài chính, quản trị, tiêu chuẩn chất lượng và mạng lưới thị trường toàn cầu, Việt Nam có nguồn nhân lực năng động, thị trường giàu tiềm năng và vị trí quan trọng trong mạng lưới sản xuất khu vực. Những thế mạnh bổ trợ này tạo điều kiện hình thành động lực tăng trưởng mới cho cả hai nền kinh tế.

“Nếu trong những thập kỷ qua, Việt Nam và Nhật Bản đã cùng nhau xây dựng những công trình, phát triển những ngành sản xuất, thì trong những thập kỷ tới, hai nước cần cùng nhau sáng tạo những công nghệ mới, phát triển những ngành công nghiệp mới và kiến tạo những chuỗi giá trị mới”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Để hiện thực hóa tầm nhìn trên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai nước cùng nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ, đưa đồng sáng tạo trở thành động lực mới của quan hệ song phương.

Hai bên cần đẩy mạnh liên kết nghiên cứu, phát triển sản phẩm và thương mại hóa công nghệ, ưu tiên những lĩnh vực có tiềm năng và lợi ích chung như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ sinh học, năng lượng sạch và công nghiệp thông minh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chứng kiến lễ trao các văn kiện hợp tác giữa hai nước. Ảnh: Thống Nhất – TTXVN

Đồng thời, khuyến khích hình thành các trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm và chương trình phát triển công nghệ chung, gắn hoạt động nghiên cứu với nhu cầu sản xuất và thị trường; chuyển mạnh từ tiếp nhận, ứng dụng sang cùng nghiên cứu, sáng tạo; từ sản xuất theo thiết kế sang cùng tham gia thiết kế, phát triển sản phẩm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu nâng tầm liên kết kinh tế, kiến tạo các chuỗi giá trị mới có tính tự chủ, bền vững và sức chống chịu cao.

Theo đó, doanh nghiệp Nhật Bản tiếp tục mở rộng đầu tư chất lượng cao tại Việt Nam, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp Việt Nam trong nghiên cứu, thiết kế, phát triển công nghiệp hỗ trợ, sản xuất thông minh và nâng cao năng lực quản trị.

Các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động đổi mới, nâng cao năng lực công nghệ, chất lượng sản phẩm và tiêu chuẩn quản trị để không chỉ tham gia mà từng bước đảm nhận những khâu có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi giá trị.

KHÔNG CHỈ ĐẦU TƯ, SẢN XUẤT MÀ CÙNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ VÀ SẢN PHẨM

Về nguồn nhân lực, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị hai nước nâng tầm liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp; thúc đẩy đào tạo kỹ sư, chuyên gia công nghệ, nhà khoa học trẻ; mở rộng nghiên cứu chung, trao đổi chuyên gia và hợp tác giữa các cơ sở đào tạo hàng đầu.

Đặc biệt, hai nước cần đưa hợp tác công – tư trở thành phương thức quan trọng để chuyển hóa tầm nhìn chiến lược thành kết quả cụ thể; nghiên cứu thúc đẩy mạng lưới đồng sáng tạo công nghệ Việt Nam – Nhật Bản, lựa chọn các chương trình, dự án ưu tiên có khả năng triển khai và tạo giá trị thực chất.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chứng kiến lễ trao các văn kiện hợp tác giữa hai nước. Ảnh: Thống Nhất – TTXVN

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam kiên định xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, hội nhập quốc tế sâu rộng; tiếp tục hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, bảo đảm môi trường đầu tư, kinh doanh ổn định, minh bạch, thuận lợi và có tính dự báo cao.

Việt Nam cam kết bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhà đầu tư; tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp, nhà khoa học và đối tác Nhật Bản hợp tác, đầu tư, sáng tạo và phát triển lâu dài.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn doanh nghiệp Nhật Bản không chỉ xem Việt Nam là địa điểm đầu tư, sản xuất hoặc thị trường tiêu thụ, mà còn là đối tác cùng nghiên cứu, sáng tạo công nghệ, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường khu vực, toàn cầu.

Đồng thời, các doanh nghiệp Việt Nam cần phát huy tinh thần chủ động, tự lực, tự cường, đổi mới sáng tạo để trở thành những đối tác có năng lực và vị thế ngày càng cao trong mạng lưới hợp tác quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chứng kiến lễ công bố Năm hợp tác du lịch Việt Nam - Nhật Bản 2027 - 2028. Ảnh: Thống Nhất – TTXVN

Nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả hợp tác, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng thành công của quan hệ Việt Nam – Nhật Bản trong giai đoạn tới cần được đo lường bằng những công nghệ được phát triển, sản phẩm được tạo ra, doanh nghiệp cùng trưởng thành và các thế hệ nhân lực chất lượng cao được đào tạo.

Trước đó, phát biểu tại diễn đàn, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đề nghị doanh nghiệp hai nước tăng cường hợp tác nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ; kết nối doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học để thương mại hóa kết quả nghiên cứu; thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị, gắn đầu tư với đào tạo nhân lực và đổi mới công nghệ.

Chủ tịch Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) đánh giá cao định hướng thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam theo hướng chú trọng chất lượng, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực; khẳng định những định hướng này mở ra nhiều cơ hội hợp tác kinh doanh mới cho doanh nghiệp Nhật Bản.

Tại diễn đàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam chứng kiến lễ trao các văn kiện hợp tác giữa các doanh nghiệp, bộ, ngành hai nước trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, AI, bán dẫn, năng lượng và chuyển đổi xanh, giáo dục – đào tạo, nghiên cứu khoa học, y tế, tài chính – ngân hàng, hàng không, đầu tư, nông nghiệp, giao thông thông minh và logistics.

Diễn đàn cũng công bố Năm Hợp tác du lịch Việt Nam – Nhật Bản 2027–2028.