Việt Nam - Philippines: Nửa thế kỷ đồng hành, hợp tác và phát triển

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam dâng hoa tại Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh trong Công viên ASEAN, thành cổ Intramuros, ngày 31/5/2026. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Kết nối tình hữu nghị, hợp tác

Trong khu thành cổ Intramuros tại thủ đô Manila, Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Vườn hoa ASEAN là một công trình mang ý nghĩa lịch sử, văn hóa và ngoại giao sâu sắc, thể hiện sinh động tình hữu nghị giữa Việt Nam và Philippines cũng như tinh thần đoàn kết trong cộng đồng ASEAN. Công trình được khánh thành vào tháng 10/2011, nhân dịp kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước (1976-2011).

Từng là Đại sứ Việt Nam tại Philippines và nay là Phó Chủ tịch thường trực Hội hữu nghị Việt Nam - Philippines, ông Nguyễn Thạc Dĩnh vẫn vẹn nguyên những kỷ niệm đáng nhớ về tình cảm sâu sắc của người dân Philippines dành cho Việt Nam. Ông Nguyễn Thạc Dĩnh kể lại, tháng 6/2023, Đoàn Hội hữu nghị Việt Nam - Philippines do ông dẫn đầu đã có chuyến thăm và làm việc tại Philippines. Trong chuyến đi đó, ông có dịp đến thăm Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Công viên ASEAN. Đứng dưới chân tượng đài, nhìn thấy một nhóm học sinh Philippines đang tham quan, ông mỉm cười hỏi: "Các cháu có biết tượng ai đây không?", nhóm học sinh lập tức đồng thanh đáp lớn: "Việt Nam - Hồ Chí Minh".

"Khoảnh khắc giản dị ấy cho thấy hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ngày càng được bạn bè Philippines biết đến và trân trọng", ông Nguyễn Thạc Dĩnh nhấn mạnh.

Còn tại Việt Nam, Tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Anh hùng dân tộc Philippines José Rizal được đặt trang trọng tại khuôn viên Khoa Quốc tế, Đại học Thái Nguyên. Đây không chỉ là biểu tượng cho mối quan hệ truyền thống tốt đẹp giữa hai dân tộc nói chung, mà còn là dấu mốc ý nghĩa trong hợp tác giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học giữa Đại học Thái Nguyên với các trường đại học đối tác của Philippines nói riêng.

Hai quốc gia tuy có những khác biệt về địa lý và ngôn ngữ, nhưng lại chia sẻ một hệ giá trị tương đồng, đó là lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần kiên cường trước thiên tai bão lũ, sự coi trọng các giá trị gia đình bền vững cùng tính cách con người cởi mở, lạc quan.

"Sức mạnh mềm" này đang được tiếp nối bền bỉ qua thế hệ trẻ. Anh Nguyễn Hưng Bình, một cựu lưu học sinh Việt Nam từng có 6 năm học tập tại trường Đại học Far Eastern (Philippines), chia sẻ tại cuộc Gặp gỡ hữu nghị kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao hai nước tổ chức ngày 10/7/2026 tại Hà Nội rằng, chính môi trường giáo dục cởi mở, thân thiện của Philippines đã giúp thế hệ trẻ hai nước thấu hiểu nhau hơn. Mỗi lưu học sinh chính là một "đại sứ nhân dân", góp phần nuôi dưỡng tình hữu nghị và sự kết nối rất đời thường giữa con người với con người.

Tại cuộc Gặp gỡ hữu nghị, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam Phan Anh Sơn khẳng định thời gian tới sẽ phối hợp chặt chẽ với các đối tác nhân dân nhằm góp phần hiện thực hóa một cách sinh động, hiệu quả khuôn khổ Đối tác Chiến lược tăng cường giữa hai nước.

Bên cạnh ngoại giao nhân dân, quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại song phương phát triển tốt đẹp. Tốc độ tăng trưởng kim ngạch hai chiều đạt trung bình trên 10% mỗi năm trong giai đoạn 2015-2025, tăng từ 2,92 tỷ USD lên mức 7,8 tỷ USD. Tính riêng hai tháng đầu năm 2026, con số này đã đạt tới 1,3 tỷ USD. Lãnh đạo hai nước hiện đang hướng tới mục tiêu sớm nâng kim ngạch vượt mốc 10 tỷ USD thông qua việc xây dựng các chuỗi cung ứng bền vững và cân bằng.

Trong bức tranh tổng thể đó, hợp tác nông nghiệp, đặc biệt là thương mại gạo, đóng vai trò là "mỏ neo" chiến lược bảo đảm an ninh lương thực cho nước bạn. Hạt gạo Việt Nam từ lâu đã không còn xa lạ trên mâm cơm của nhiều gia đình tại Philippines. Philippines hiện là thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam (chiếm khoảng 40% tổng lượng xuất khẩu), trong khi gạo Việt Nam chiếm khoảng 85% tổng lượng gạo nhập khẩu của Philippines.

Đại sứ Việt Nam tại Philippines Lại Thái Bình nhận định, trong giai đoạn mới, hai bên cần tận dụng tối đa các Bản ghi nhớ mới để chuyển dịch mạnh mẽ sang nông nghiệp thông minh, nuôi trồng thủy sản thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.

Trong hợp tác đầu tư, tính đến hết tháng 4/2026, Philippines có 112 dự án tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký hơn 626,8 triệu USD. Ở chiều ngược lại, Việt Nam có 25 dự án đầu tư sang Philippines với tổng vốn đăng ký hơn 148,2 triệu USD.

Đồng hành trên chặng đường phát triển mới

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr. chụp ảnh chung trước hội đàm, ngày 1/6/2026. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Nhìn lại 5 thập kỷ qua, quan hệ hai nước không ngừng được củng cố và phát triển ngày càng đi vào chiều sâu và thực chất hơn, nhất là từ sau khi hai nước thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược vào tháng 11/2015. Đây được coi là dấu mốc quan trọng, tạo nền tảng để thúc đẩy hợp tác toàn diện.

Đặc biệt, trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Philippines của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm (từ ngày 31/5 đến 1/6/2026), Lãnh đạo hai nước đã ra Tuyên bố chung nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược tăng cường. Dấu mốc lịch sử này đưa Việt Nam trở thành quốc gia duy nhất trong khối ASEAN thiết lập khuôn khổ Đối tác Chiến lược tăng cường với Philippines.

Tại Lễ kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Philippines, tại Hà Nội vào ngày 9/7 vừa qua, Đại sứ Philippines Francisco Noel R. Fernandez III khẳng định quan hệ Philippines - Việt Nam đang ở giai đoạn phát triển hết sức tốt đẹp và vững mạnh. 50 năm trong quan hệ giữa các quốc gia mới chỉ là khởi đầu, mở ra nền tảng để thế hệ lãnh đạo kế tiếp tiếp tục kế thừa và đưa quan hệ song phương phát triển lên những tầm cao mới.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh, Philippines là nước láng giềng gần gũi, đối tác chiến lược quan trọng của Việt Nam trong ASEAN, đồng thời hai nước cùng chia sẻ cam kết mạnh mẽ trong việc duy trì hòa bình, ổn định và thượng tôn luật pháp quốc tế.

Với quyết tâm chính trị mạnh mẽ của lãnh đạo hai nước, sự bổ trợ giữa hai nền kinh tế, mối liên kết ngày càng sâu rộng giữa nhân dân hai nước cùng cam kết chung vì hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực, Việt Nam và Philippines sẽ tiếp tục là những đối tác tin cậy, đồng hành cùng nhau trên chặng đường phát triển trong giai đoạn mới.