Việt Nam tích cực thúc đẩy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm và vai trò trung tâm của ASEAN

Đại sứ đánh giá như thế nào về ý nghĩa của việc thúc đẩy đối thoại và hòa giải ở Myanmar trong các khuôn khổ tham vấn không chính thức mở rộng cấp Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN dịp này? Nỗ lực đó phát đi thông điệp gì về tinh thần đoàn kết và thúc đẩy hòa bình khu vực của ASEAN?

Tham vấn không chính thức ngày 12/7 là lần tiếp xúc trực tiếp đầu tiên, ở cấp cao nhất giữa ASEAN với chính quyền Myanmar kể từ năm 2021. Diễn ra ngay trước thềm Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59, cuộc gặp là dịp để các nước thành viên ASEAN trao đổi, cập nhật về diễn biến tình hình tại Myanmar, tìm kiếm cách thức phối hợp và hỗ trợ hiệu quả Myanmar trong thời gian tới, thiết thực triển khai Đồng thuận 5 điểm.

Nỗ lực này tiếp tục khẳng định thông điệp của ASEAN về tinh thần đoàn kết, trách nhiệm và vai trò trung tâm của ASEAN thúc đẩy tìm kiếm giải pháp bền vững, lâu dài ở Myanmar. Mục tiêu nhất quán của ASEAN là ủng hộ tiến trình do Myanmar làm chủ và dẫn dắt vì hòa bình, hòa giải dân tộc, ổn định và phát triển của người dân Myanmar.

Cách tiếp cận thông qua đối thoại, lấy Đồng thuận 5 điểm là khuôn khổ chính, tập trung vào các bước đi cụ thể, thiết thực, coi Myanmar là thành viên không tách rời của ASEAN, thể hiện quyết tâm và mong muốn của các nước ASEAN về những tiến triển thực chất giúp ổn định tình hình Myanmar, vì an ninh, ổn định chung của khu vực.

Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tới đây có ý nghĩa như thế nào trong giai đoạn phát triển then chốt của ASEAN năm 2026, sau Hội nghị cấp cao lần thứ 48 và hướng tới Hội nghị cấp cao lần thứ 49, cũng như trước tình hình phức tạp của khu vực và thế giới, thưa Đại sứ?

Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (AMM) hàng năm đóng vai trò quan trọng, là dịp các Bộ trưởng thảo luận, thúc đẩy triển khai cụ thể các định hướng được Lãnh đạo ASEAN thống nhất từ đầu năm, giải quyết các vấn đề nảy sinh mà ASEAN cần ứng phó, đồng thời, đề xuất, kiến nghị các phương hướng hợp tác cho giai đoạn tiếp theo báo cáo lên Lãnh đạo ASEAN tại kỳ họp cấp cao thứ hai trong năm. Các kỳ Hội nghị AMM cũng quy tụ tham gia của đông đủ các đối tác của ASEAN, cùng trao đổi về quan hệ hợp tác và các vấn đề cùng quan tâm liên quan đến hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực.

Với vai trò đó, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 sẽ càng có ý nghĩa trong năm đầu tiên ASEAN đi vào triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và trong bối cảnh ASEAN đang nỗ lực chèo lái vượt qua những biến động và bất định gia tăng của môi trường khu vực và quốc tế.

Tại Hội nghị lần này, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN sẽ cùng các đối tác long trọng kỷ niệm 50 năm ký kết Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC, 1976-2026). Sau 5 thập kỷ, các nguyên tắc nêu trong TAC, được 58 nước tham gia TAC cam kết tuân thủ, sẽ tiếp tục được đề cao như nguyên lý nền tảng cho quan hệ giữa các quốc gia, góp phần củng cố hòa bình, an ninh, ổn định và hợp tác cùng phát triển ở khu vực.

Tại Hội nghị, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN sẽ trao đổi, đánh giá toàn diện những vấn đề quốc tế và khu vực đang nổi lên, từ đó củng cố đồng thuận và thống nhất lập trường chung của ASEAN. Điều này sẽ được phản ánh trong Thông cáo chung Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN, văn kiện quan trọng nhất của Hội nghị, thể hiện quan điểm thống nhất của ASEAN đối với hàng loạt vấn đề chiến lược, từ xây dựng Cộng đồng ASEAN, quan hệ đối ngoại, đến các vấn đề an ninh, kinh tế và xã hội nổi bật của khu vực và thế giới.

Các Hội nghị cấp Bộ trưởng giữa ASEAN với các đối tác cũng là điểm nhấn đáng chú ý tại các kỳ AMM. Các cuộc trao đổi này không chỉ giúp tăng cường hiểu biết, chia sẻ quan điểm về những vấn đề cùng quan tâm, mà còn xác định các định hướng và lĩnh vực hợp tác ưu tiên trong thời gian tới, qua đó tiếp tục củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình. Hội nghị năm nay cũng sẽ xem xét, quyết định một số nội dung quan trọng liên quan đến việc mở rộng quan hệ đối tác của Hiệp hội.

Xin Đại sứ cho biết những đóng góp của Việt Nam trong khuôn khổ các cuộc gặp cấp Bộ trưởng ASEAN lần này cũng như thông điệp xuyên suốt?

Sau 30 năm là thành viên chủ động, tích cực và trách nhiệm của ASEAN, Việt Nam đang cùng các nước thành viên bước vào giai đoạn phát triển mới của ASEAN, hướng đến mục tiêu hiện thực hóa Cộng đồng ASEAN tự cường, sáng tạo, năng động, lấy người dân làm trung tâm theo định hướng của Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.

Đóng góp của Việt Nam trong ASEAN nói chung và tại Hội nghị AMM 59 lần này sẽ tập trung vào hai khía cạnh chính: củng cố đoàn kết, thống nhất, vai trò trung tâm của ASEAN, nâng cao năng lực ứng phó hữu hiệu với các thách thức nảy sinh; đồng thời, tăng cường hợp tác thực chất, hiệu quả trong ASEAN và với các đối tác, đẩy mạnh các tiến trình liên kết khu vực hỗ trợ mục tiêu phát triển của từng quốc gia thành viên.

Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 phù hợp với các mục tiêu phát triển quan trọng của Việt Nam hướng tới mốc 100 năm thành lập nước. Tham gia của Việt Nam trong bối cảnh mới sẽ gắn với việc cộng hưởng, bổ trợ thiết thực giữa các chương trình hợp tác của ASEAN và nỗ lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, phát triển bền vững của Việt Nam.

Việt Nam cũng sẽ tiếp tục đảm nhiệm tích cực các nhiệm vụ luân phiên trong ASEAN tại Hội nghị AMM 59, trong đó có vai trò điều phối quan hệ ASEAN-Anh và ASEAN-New Zealand giai đoạn 2024-2027. Đây là hai quan hệ đối tác có nhiều bước phát triển tốt đẹp thời gian qua, với New Zealand vừa trở thành Đối tác chiến lược toàn diện của ASEAN trong năm 2025 và ASEAN cùng Vương Quốc Anh kỷ niệm 5 năm thiết lập Quan hệ Đối tác đối thoại. Với vai trò điều phối, Việt Nam chủ trì đàm phán các văn kiện quan trọng gồm Kế hoạch Hành động ASEAN-Anh giai đoạn 2027-2031, Tuyên bố ASEAN-Anh về hợp tác trong khuôn khổ Tầm nhìn ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AOIP) và Tuyên bố ASEAN-New Zealand về Nâng cao Tự cường Khu vực. Các văn kiện này không chỉ tái khẳng định cam kết hợp tác giữa ASEAN với các đối tác, đề cao hợp tác đa phương và tuân thủ luật pháp quốc tế, mà còn mở ra những định hướng hợp tác cụ thể, thiết thực, đáp ứng nhu cầu của ASEAN và các đối tác trong giai đoạn tới.

Triển khai mục tiêu “Phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới” của Đại hội XIV, tham gia, đóng góp của Việt Nam trong ASEAN và tại chuỗi các Hội nghị AMM 59 sẽ thể hiện hình ảnh, tâm thế mới của Việt Nam, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế đất nước.

Trân trọng cảm ơn Đại sứ!