Việt Nam - Timor-Leste thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực pháp luật, tư pháp

Hai bên trao đổi các định hướng thúc đẩy hợp tác pháp luật, tư pháp, chuyển đổi số và tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư, kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam tại Timor-Leste.

Tại cuộc gặp, Đại biện Phạm Bình Đàm bày tỏ ấn tượng trước những chuyển biến tích cực trong cải cách tư pháp, hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước của Timor-Leste.

Đại biện khẳng định, Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm với Timor-Leste cả trên bình diện song phương và trong các cơ chế hợp tác pháp luật, tư pháp của ASEAN.

Chia sẻ kinh nghiệm gần 4 thập kỷ xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật gắn với tiến trình Đổi mới, Đại biện Phạm Bình Đàm cho rằng, quá trình cải cách của Việt Nam, từ xây dựng khuôn khổ pháp luật cho nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế đến đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật gắn với chuyển đổi số, có thể mang lại những bài học tham khảo thiết thực cho Timor-Leste.

Theo Đại biện, Timor-Leste có thể nghiên cứu, tiếp thu có chọn lọc những kinh nghiệm phù hợp, "không nhất thiết phải đi lại từng bước; ở một số khâu có thể đi tắt, đón đầu", qua đó rút ngắn quá trình hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Để tạo nền tảng cho một quốc gia phát triển, Đại biện Phạm Bình Đàm cho rằng, bên cạnh "hạ tầng cứng” như đường sá, sân bay, bến cảng, cần đặc biệt coi trọng "hạ tầng mềm" gồm pháp luật, thể chế và thủ tục hành chính. Một hệ thống pháp luật minh bạch, ổn định cùng các quy trình rõ ràng, thuận lợi là điều kiện thiết yếu để củng cố niềm tin, thu hút đầu tư và thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Về phần mình, Bộ trưởng Sérgio Hornai đánh giá hệ thống pháp luật Việt Nam và Timor-Leste có nhiều điểm gần gũi, trong đó hai nước đều từng phải xử lý những vấn đề phức tạp do lịch sử để lại, như tranh chấp đất đai.

Trên cơ sở kinh nghiệm Việt Nam tích lũy qua nhiều thập kỷ, Bộ trưởng đề xuất hai Bộ Tư pháp triển khai chương trình nghiên cứu so sánh pháp luật Việt Nam - Timor-Leste, nhằm làm rõ những điểm tương đồng, khác biệt và xác định các kinh nghiệm phù hợp để Timor-Leste tham khảo trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật và cơ chế giải quyết tranh chấp.

Trong bối cảnh Timor-Leste đang đẩy mạnh hội nhập ASEAN, Bộ trưởng cho rằng, việc từng bước hài hòa pháp luật với các chuẩn mực chung của khu vực và quốc tế là yêu cầu quan trọng. Bộ trưởng bày tỏ mong muốn Việt Nam hỗ trợ đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ Bộ Tư pháp Timor-Leste; chia sẻ kinh nghiệm về cơ chế phối hợp giữa tòa án, cơ quan công tố và giới luật sư, cũng như trong giải quyết tranh chấp, trọng tài, dẫn độ và phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia.

Hai bên cũng trao đổi sâu về vai trò của hạ tầng số trong cải cách tư pháp và hiện đại hóa nền hành chính công. Đại biện Phạm Bình Đàm chia sẻ kinh nghiệm của Việt Nam trong xây dựng Chính phủ điện tử, phát triển cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, hệ thống định danh điện tử và kết nối dữ liệu giữa các lĩnh vực hộ tịch, đất đai, thuế, bảo hiểm và dịch vụ công.

Theo Đại biện, định danh số và các cơ sở dữ liệu dùng chung không chỉ giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao tính minh bạch, mà còn tạo nền tảng để phát triển các dịch vụ số phục vụ người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, những hệ thống này chỉ có thể vận hành hiệu quả khi được bảo đảm bằng hạ tầng viễn thông ổn định, có độ phủ rộng và chi phí hợp lý.

Trên tinh thần đó, Đại biện đề nghị Chính phủ Timor-Leste tiếp tục quan tâm tháo gỡ các vướng mắc về thị thực và thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp Việt Nam duy trì hoạt động và mở rộng đầu tư tại Timor-Leste.

Đối với Telemor, doanh nghiệp Việt Nam đang hoạt động trong lĩnh vực viễn thông tại Timor-Leste, Đại biện đề nghị phía Timor-Leste xem xét các cơ chế và chính sách khuyến khích phù hợp, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp tục mở rộng mạng lưới, tăng độ phủ dịch vụ, phát triển thuê bao, nâng cao khả năng kết nối và từng bước giảm chi phí tiếp cận viễn thông cho người dân.

Đại biện Phạm Bình Đàm cho biết, Việt Nam đã tích lũy nhiều kinh nghiệm trong phát triển hạ tầng viễn thông, phổ cập dịch vụ đến khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa và hình thành các doanh nghiệp công nghệ có năng lực cạnh tranh quốc tế. Việt Nam sẵn sàng chia sẻ những bài học này, qua đó hỗ trợ Timor-Leste phát triển hạ tầng số và đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi số quốc gia.

Bộ trưởng Sérgio Hornai ghi nhận các đề xuất của phía Việt Nam, đồng thời khẳng định Timor-Leste sẽ tiếp tục quan tâm tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp Việt Nam hoạt động và đầu tư, nhất là trong các lĩnh vực hạ tầng số và viễn thông.

Bộ trưởng cũng cam kết phối hợp thúc đẩy các thủ tục liên quan đến việc hoàn thiện trụ sở Đại sứ quán Việt Nam tại Dili trên tinh thần có đi có lại, tôn trọng lẫn nhau và vì lợi ích chung của hai nước.

Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh Đại sứ quán Việt Nam tại Timor-Leste mới chính thức đi vào hoạt động, hai nước đang tích cực triển khai kết quả chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão tháng 6/2026, đồng thời chuẩn bị cho kỳ họp lần thứ nhất Ủy ban hỗn hợp Việt Nam - Timor-Leste và các chuyến thăm, tiếp xúc cấp cao trong thời gian tới.

Kết thúc cuộc gặp, hai bên thống nhất rà soát, xác định các lĩnh vực và nhu cầu hợp tác cụ thể; sớm xây dựng danh mục văn kiện, chương trình hợp tác để thảo luận, thống nhất, đưa vào triển khai thực hiện theo các cơ chế song phương phù hợp.