Việt Nam - Trung Quốc hợp tác và hỗ trợ hành chính lẫn nhau trong lĩnh vực Hải quan

Hiệp định ký kết sẽ là khuôn khổ pháp lý toàn diện, làm sâu sắc hơn hoạt động hợp tác hải quan giữa hai nước thay thế Hiệp định đã ký năm 1993, đáp ứng yêu cầu phát triển mạnh mẽ của thương mại song phương. Trong bối cảnh kim ngạch thương mại Việt Nam - Trung Quốc liên tục tăng trưởng vượt mốc hơn 250 tỷ USD năm 2025, việc tăng cường phối hợp giữa cơ quan Hải quan hai bên có ý nghĩa quan trọng trong tạo thuận lợi thương mại, đồng thời nâng cao hiệu quả phòng và đấu tranh chống và buôn lậu, gian lận thương mại.

Thực hiện các cam kết tại Hiệp định, hai bên sẽ đẩy mạnh trao đổi, chia sẻ thông tin về chính sách, pháp luật hải quan, về hoạt động xuất nhập khẩu, cũng như các dấu hiệu vi phạm để kịp thời ngăn chặn rủi ro. Đồng thời, hai bên thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực như trao đổi dữ liệu điện tử, triển khai cơ chế một cửa, hợp tác trao đổi dữ liệu để áp dụng thực hiện cửa khẩu thông minh và cơ chế hợp tác chương trình Doanh nghiệp ưu tiên (AEO). Bên cạnh đó, Hiệp định cũng tạo cơ sở để tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm quản lý, ứng dụng công nghệ và nâng cao năng lực cho lực lượng Hải quan hai nước.

Những nỗ lực hợp tác này sẽ góp phần xây dựng ngành Hải quan chuyên nghiệp, hiện đại, phù hợp với chuẩn mực quốc tế và yêu cầu hội nhập. Việc ký Hiệp định không chỉ đánh dấu bước phát triển mới trong hợp tác hải quan Việt Nam - Trung Quốc, mà còn góp phần cụ thể hóa các nhận thức chung cấp cao, thúc đẩy quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện giữa hai nước ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả. Kế hoạch thực hiện Hiệp định được xây dựng theo hướng triển khai sớm và đồng bộ, thể hiện quyết tâm của hai bên trong việc nhanh chóng đưa các cam kết vào thực tiễn.

Việc chỉ định đầu mối liên lạc và xây dựng kế hoạch hợp tác ngay sau khi Hiệp định có hiệu lực không chỉ bảo đảm cơ chế phối hợp thông suốt, mà còn tạo nền tảng cho việc triển khai hiệu quả các hoạt động trao đổi thông tin, hỗ trợ điều tra và kiểm soát rủi ro. Đặc biệt, việc hợp tác triển khai các yêu cầu hỗ trợ giữa hai cơ quan Hải quan sẽ góp phần nâng cao năng lực phát hiện, ngăn chặn vi phạm, đồng thời cải thiện môi trường thương mại minh bạch, an toàn. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm chuyển hóa các cam kết hợp tác thành kết quả cụ thể, đóng góp thiết thực vào tiến trình hiện đại hóa hải quan và tăng cường kết nối chuỗi cung ứng giữa hai nền kinh tế.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn và Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ gặp đồng chí Tôn Mai Quân bên lề Lễ ký kết.

Bên lề Lễ ký kết, Đoàn công tác của Việt Nam do Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn và Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ đã có buổi hội đàm với Hải quan Trung Quốc và thống nhất tập trung ưu tiên triển khai một số nội dung. Cụ thể, thống nhất giao cho đầu mối cơ quan Hải quan của hai bên triển khai hiệu quả các cam kết tại Hiệp định, trong đó thực hiện cơ chế hợp tác thông qua Hội nghị Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan thường niên luân phiên nhằm tăng cường hợp tác trao đổi về công tác quản lý cửa khẩu, tình hình xuất nhập khẩu, quan hệ thương mại, đặc biệt là công tác kiểm tra chuyên ngành giữa hai nước và định hướng triển khai các nội dung hợp tác ưu tiên cho từng giai đoạn

Đồng thời, triển khai hiệu quả sáng kiến cửa khẩu thông minh thông qua việc sớm cam kết các nội dung hợp tác, chia sẻ thông tin phục vụ cho thông quan nhanh chóng hàng hóa xuất nhập khẩu tại biên giới. Tiếp tục triển khai các nội dung thống nhất tại tuyên bố chung bao gồm: triển khai giai đoạn tiếp theo Chiến dịch Con Rồng Mekong (Mekong Dragon) và các hoạt động hợp tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại; hợp tác trong khuôn khổ đối tác xây dựng hải quan thông minh và tăng cường năng lực thông quan tại các cửa khẩu đường bộ và đường sắt, thống nhất và đơn giản hóa thủ tục kiểm tra chuyên ngành.

Tiếp nối thành công của các Chiến dịch Con Rồng Mekong do Hải quan Việt Nam và Hải quan Trung Quốc đồng chủ trì sáng kiến từ năm 2018, cùng ngày 15/4/2026, Chiến dịch Con Rồng Mekong VIII (Mekong Dragon VIII - OMD VIII) đã chính thức được khởi động theo hình thức trực tuyến. Phó Chi cục trưởng Chi cục Điều tra chống buôn lậu Đặng Văn Đức, đại diện cho Hải quan Việt Nam chủ trì Lễ khởi động tại điểm cầu tại trụ sở cơ quan Cục Hải quan.

Lễ khởi động Chiến dịch OMD VIII tại điểm cầu tại trụ sở cơ quan Cục Hải quan.

Lễ khởi động được tổ chức với sự tham gia của các cơ quan Hải quan và các đối tác thực thi pháp luật trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Buổi Lễ không chỉ đánh dấu sự khởi động của giai đoạn tiếp theo của Chiến dịch mà còn nhấn mạnh tính cấp thiết của việc duy trì và tăng cường hợp tác quốc tế trong đấu tranh chống tội phạm xuyên quốc gia. Các đại biểu khẳng định quyết tâm tiếp tục triển khai hiệu quả Chiến dịch Mekong Dragon VIII, coi đây là một trong những công cụ quan trọng để ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống, góp phần bảo đảm an ninh khu vực, bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển bền vững.

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chi cục trưởng Chi cục Điều tra chống buôn lậu Đặng Văn Đức nhấn mạnh: “Đối với Việt Nam, Chiến dịch OMD VIII tiếp tục là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu. Thực tế cho thấy, trong năm 2025 và quý I/2026, lực lượng Hải quan đã phát hiện, bắt giữ khối lượng lớn ma túy với nhiều chủng loại khác nhau, phản ánh xu hướng gia tăng và đa dạng hóa của thị trường. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách phải nâng cao năng lực phân tích, dự báo và quản lý rủi ro, đồng thời tăng cường phối hợp với các cơ quan trong nước và đối tác quốc tế”.