Việt Nam và Canada mở rộng hợp tác trong kỷ nguyên mới

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Toạ đàm cấp cao doanh nghiệp Việt Nam - Canada. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Canada, đồng sáng lập và là Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược quốc gia Canada Vina Nadjibulla nhận định điểm đáng chú ý trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là sự tương đồng giữa thông điệp của Việt Nam và những quan điểm mà Canada đang thúc đẩy tại LHQ.

Theo bà Vina Nadjibulla, việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam nhấn mạnh, khôi phục lòng tin, tôn trọng Hiến chương LHQ và luật pháp quốc tế, xử lý bất đồng một cách có trách nhiệm và duy trì đối thoại trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng phản ánh những mối quan tâm chung của nhiều quốc gia trước các thách thức hiện nay.

Bà cho rằng sự tương đồng về lợi ích này tạo ra không gian để Việt Nam và Canada phát triển quan hệ sâu rộng hơn. Mặc dù không có cách tiếp cận hoàn toàn giống nhau đối với mọi vấn đề quốc tế, hai nước đều có lợi ích trong việc duy trì một hệ thống dựa trên luật lệ, trong đó các thể chế và đối thoại góp phần hạn chế sự chi phối của chính trị cường quyền, đồng thời giúp các quốc gia có thêm dư địa tự chủ trong việc đưa ra những lựa chọn phát triển của mình.

Đề cập đến vai trò của Việt Nam trong hệ thống đa phương, bà Vina Nadjibulla xác định 3 lĩnh vực mà Việt Nam có thể đóng góp thiết thực, gồm thương mại dựa trên luật lệ, ngoại giao khu vực và quản trị công nghệ.

Trong lĩnh vực thương mại, Việt Nam đang hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu và ngày càng giữ vị trí quan trọng trong chuỗi sản xuất, cung ứng quốc tế. Điều này khiến Việt Nam có lợi ích trực tiếp trong việc duy trì các thị trường mở, có tính dự báo và được điều chỉnh bởi những quy tắc thống nhất.

Theo bà, lời kêu gọi củng cố hệ thống thương mại đa phương mở, công bằng và minh bạch của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh hệ thống thương mại toàn cầu chịu nhiều sức ép. Việc Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội đồng Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) năm 2026 cũng tạo cơ hội để đóng góp vào việc củng cố một trong những khuôn khổ thương mại dựa trên luật lệ quan trọng tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Trong lĩnh vực ngoại giao khu vực, bà Nadjibulla đánh giá Việt Nam là thành viên có ảnh hưởng trong Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), đồng thời có nhiều kinh nghiệm duy trì đối thoại và quan hệ hợp tác với các đối tác có lợi ích và quan điểm khác nhau. Theo bà, kinh nghiệm cân bằng quan hệ giữa các nước lớn trong khi duy trì tự chủ chiến lược của Việt Nam có giá trị tham khảo đối với các quốc gia đang phát triển và các quốc gia tầm trung.

Đặc biệt, trong lĩnh vực quản trị công nghệ, chuyên gia Canada đánh giá cao việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh các nước đang phát triển cần có tiếng nói thực chất trong quá trình xây dựng những quy tắc quốc tế về công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI), thay vì chỉ thích ứng với các tiêu chuẩn được xây dựng ở nơi khác.

Bà cho rằng Việt Nam có thể góp phần bảo đảm các cuộc thảo luận quốc tế về AI, quản trị số và chuyển đổi xanh phản ánh đầy đủ hơn nhu cầu phát triển cũng như quan điểm của các nền kinh tế mới nổi. Đây cũng là cách để thúc đẩy một hệ thống quản trị công nghệ mang tính bao trùm, trong đó thành quả đổi mới sáng tạo có thể được chia sẻ rộng rãi hơn.

Liên quan tới quan hệ Việt Nam – Canada, bà Nadjibulla nhận định ưu tiên trong giai đoạn tiếp theo là mở rộng hợp tác vượt ra ngoài thương mại hàng hóa, hướng tới đầu tư, quan hệ đối tác công nghệ và tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế.

Theo bà, hai nước đã có những nền tảng thể chế quan trọng để hiện thực hóa định hướng này, bao gồm Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), khuôn khổ hợp tác song phương về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cùng Ủy ban Hỗn hợp về Kinh tế Việt Nam – Canada.

Bà cũng đề xuất cần tăng cường đối thoại thường xuyên giữa chính phủ hai nước về an ninh kinh tế và khả năng chống chịu, tập trung vào khoáng sản chiến lược, năng lượng, chuỗi cung ứng, công nghệ mới nổi và đầu tư.

Bên cạnh đó, Việt Nam và Canada cần tận dụng CPTPP cũng như tiến trình xây dựng khuôn khổ thương mại tự do ASEAN – Canada không chỉ để gia tăng khối lượng hàng hóa trao đổi mà còn thúc đẩy đầu tư và hợp tác sản xuất.

Theo phân tích của bà Vina Nadjibulla, Canada có lợi thế về năng lượng, khoáng sản chiến lược, nguồn vốn và năng lực nghiên cứu trong các lĩnh vực AI và công nghệ tiên tiến. Trong khi đó, Việt Nam có năng lực sản xuất đáng kể, thị trường tăng trưởng nhanh và mức độ hội nhập sâu vào các mạng lưới sản xuất tại Đông Nam Á. Những lợi thế bổ trợ này tạo điều kiện để hai nước cùng xây dựng các chuỗi cung ứng đa dạng và có khả năng chống chịu tốt hơn trước những biến động bên ngoài.

Một hướng hợp tác khác được bà Nadjibulla đặc biệt nhấn mạnh là tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp, trường đại học và các cơ sở nghiên cứu của hai nước trong quản trị AI, an ninh mạng, tiêu chuẩn số, công nghệ sạch và phát triển nguồn nhân lực. Theo bà, thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về phát triển công nghệ nhằm mở rộng cơ hội, thay vì tạo ra những hình thức phụ thuộc mới, có ý nghĩa trực tiếp đối với định hướng hợp tác này.

Đánh giá về triển vọng quan hệ song phương, bà Vina Nadjibulla nhấn mạnh giai đoạn phát triển tiếp theo của quan hệ Việt Nam – Canada không nên chỉ được đo lường bằng tốc độ tăng trưởng kim ngạch thương mại, mà còn cần được đánh giá thông qua mức độ hai nước cùng đầu tư, cùng phát triển công nghệ và xây dựng những chuỗi cung ứng giúp cả hai nền kinh tế nâng cao khả năng chống chịu.