Việt Nam vào cuộc đua trung tâm tài chính toàn cầu

Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC) vừa chính thức được ra mắt. Đây được xem là bước đi thiết thực của Việt Nam trong việc hướng dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên vào hạ tầng chiến lược, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, cung cấp công cụ tài chính hiện đại cho doanh nghiệp Việt Nam.

Theo Nghị định 323/2025/NĐ-CP, TP.HCM và Đà Nẵng vận hành như hai cực bổ trợ trong cùng một pháp nhân thống nhất. Trong đó, TP.HCM tập trung vào thị trường vốn, quản lý tài sản và trung gian tài chính quốc tế, còn Đà Nẵng phát triển các dịch vụ tài chính dựa trên công nghệ, hạ tầng số và các nền tảng thị trường mang tính thử nghiệm.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phát biểu tại lễ khai trương Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP.HCM.

Chính phủ cho rằng Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam cần thể chế, cơ chế vượt trội so với các trung tâm tài chính khác trên thế giới; mô hình phải độc đáo, khác biệt để bứt phá; điều hành phải thật sự linh hoạt, hiệu quả.

Đặc biệt, cần ưu tiên nguồn lực cho hạ tầng số, hạ tầng tài chính xanh; đầu tư mạnh vào an ninh tài chính, sử dụng AI và Big data để giám sát rủi ro.

Theo các chuyên gia, việc công bố thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam mang ý nghĩa vượt ra ngoài một quyết định mang tính biểu tượng hay thuần túy về thể chế.

Ở góc độ kinh tế vĩ mô, đây là một bước đi chiến lược nhằm chuyển trục mô hình tăng trưởng của Việt Nam từ chiều rộng sang chiều sâu, từ dựa nhiều vào vốn và lao động sang dựa ngày càng lớn vào chất lượng thể chế, công nghệ và hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Trao đổi với phóng viên Một Thế Giới, PGS-TS Nguyễn Hữu Huân (Đại học Kinh tế TP.HCM) cho rằng Trung tâm Tài chính Quốc tế tạo ra một không gian thể chế mới để Việt Nam thử nghiệm các chuẩn mực tài chính, pháp lý và quản trị tiệm cận thông lệ quốc tế.

PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Đại học Kinh tế TP.HCM

Bên cạnh đó, theo ông Huân, khi dòng vốn quốc tế chất lượng cao từ các nhà đầu tư, các định chế tài chính lớn trên thế giới chảy vào, thị trường vốn trong nước sẽ được nâng cấp cả về độ sâu lẫn tính minh bạch.

Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp Việt có cơ hội tiếp cận nguồn vốn dài hạn hiệu quả hơn, mà Việt Nam có điều kiện thu hút các dòng vốn đầu tư tài chính, vốn cho công nghệ, tài chính xanh… thay vì FDI đơn thuần như trước đây.

Đặc biệt, trung tâm Tài chính Quốc tế không phải là “ốc đảo tài chính” tách rời phần còn lại của Việt Nam, mà nếu được thiết kế đúng, sẽ trở thành đầu mối kết nối giữa tài chính – sản xuất – thương mại – logistics.

Ông Huân cho rằng sự hiện diện của một trung tâm tài chính quốc tế, đặc biệt gắn với TP. HCM, sẽ giúp giữ lại nhiều hơn giá trị gia tăng tài chính vốn trước đây chảy ra các trung tâm trong khu vực, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nội địa “đứng trên vai người khổng lồ” để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Về lợi thế của Việt Nam, theo ông Huân, Việt Nam lại đang ở chu kỳ tăng trưởng mới, với nhu cầu vốn rất lớn cho hạ tầng, công nghiệp, chuyển đổi năng lượng, kinh tế số và đổi mới sáng tạo. Đây chính là “đất diễn” tự nhiên cho các dịch vụ tài chính quốc tế.

Một lợi thế khác là Việt Nam không bị ràng buộc quá nặng bởi hạ tầng tài chính truyền thống hay các lợi ích đã cố định như những trung tâm lâu đời. Điều này mở ra dư địa để thiết kế các cơ chế linh hoạt hơn cho fintech, tài sản số, sandbox tài chính, cũng như các mô hình tài chính gắn với công nghệ AI, blockchain và dữ liệu lớn.

Kỳ vọng mới từ Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam

Tuy nhiên, theo ông Huân, hạn chế lớn nhất của Việt Nam là độ sâu của thị trường tài chính còn hạn chế, thị trường vốn phát triển chưa tương xứng với quy mô nền kinh tế, trong khi khung pháp lý vẫn mang nặng tư duy quản lý an toàn hơn là tạo lập thị trường.

“So với các trung tâm tài chính quốc tế đã thành công như ở Singapore, Hong Kong hay Dubai, Việt Nam còn thiếu kinh nghiệm vận hành các cấu trúc tài chính phức tạp, các định chế trung gian, cũng như đội ngũ nhân sự tài chính có khả năng làm việc trong môi trường chuẩn mực toàn cầu”, ông Huân nêu.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư quốc tế khi lựa chọn trung tâm tài chính không chỉ nhìn vào ưu đãi, mà còn đánh giá tính ổn định chính sách, khả năng dự báo, cơ chế giải quyết tranh chấp và mức độ bảo vệ nhà đầu tư. Đây là những lĩnh vực Việt Nam đã cải thiện mạnh mẽ trong thời gian qua, nhưng vẫn cần thêm thời gian để tạo dựng niềm tin bền vững.

Luật sư Nguyễn Tiến Lập - Thành viên Văn phòng luật sư NHQuang và Cộng sự, Trọng tài viên Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam - cũng nhìn nhận rằng nhu cầu đột phá là đúng và cần thiết, tuy nhiên cũng hết sức tránh tâm lý sốt ruột và phương pháp “đốt cháy giai đoạn”.

“Bất cứ cái gì muốn đạt độ chín cũng cần phải có thời gian. Nhưng để bắt đầu những điều mới, chưa nói là to lớn hay vĩ đại, thì đều cần sự đột phá, sau đó là ý chí quyết tâm và lòng dũng cảm”, ông Lập nói.

Luật sư Nguyễn Tiến Lập, Thành viên Văn phòng luật sư NHQuang và Cộng sự, Trọng tài viên Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam

Như vậy, Trung tâm Tài chính Quốc tế nếu được thiết kế và vận hành đúng tinh thần cải cách, có thể trở thành một trụ cột chiến lược trong việc hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng cao nhưng vẫn bền vững của Việt Nam. Đây cũng là một trong những nền tảng quan trọng giúp Việt Nam bước sang giai đoạn phát triển mới, chất lượng hơn và vững vàng hơn.

Lam Thanh