Việt Nam với tầm nhìn và trách nhiệm kiến tạo hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực và thế giới

Một phiên thảo luận trong khuôn khổ Đối thoại Shangri-La lần thứ 23. Ảnh: AP

Thông điệp chiến lược về hòa bình, ổn định và phát triển

Trong bài phát biểu dẫn đề với chủ đề “Chủ động kiến tạo hòa bình-ổn định-phát triển trong một thế giới nhiều biến động”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu rõ thế giới đang đứng trước nhiều rủi ro, bất định. Trong khi các quốc gia đều nói về hòa bình, ổn định và hợp tác, môi trường chiến lược lại gia tăng nghi kỵ, phân mảnh và cạnh tranh thiếu kiểm soát. Từ nhận định đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu thống nhất và triển khai “một tầm nhìn chung, tối thiểu và thiết yếu” để bảo đảm hòa bình, lòng tin và phát triển cho nhân loại trong thế kỷ XXI; đồng thời nâng cao năng lực ngăn ngừa khủng hoảng từ sớm, từ xa. Đây là cách tiếp cận thể hiện rõ tư duy chủ động: Không chờ khủng hoảng xảy ra mới xử lý, mà phải xây dựng cơ chế, lòng tin và năng lực phòng ngừa ngay từ khi nguy cơ mới manh nha.

Bài phát biểu nhận diện 3 cuộc khủng hoảng nền tảng đang diễn ra đồng thời và tác động lẫn nhau. Đó là khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược. Ba cuộc khủng hoảng này không tách rời nhau, mà đan xen, cộng hưởng, làm gia tăng nguy cơ hiểu lầm, tính toán sai lầm và đối đầu. Đáng chú ý, khủng hoảng lòng tin chiến lược được nhìn nhận là một trong những thách thức đặc biệt nghiêm trọng, bởi khi lòng tin suy giảm, một hành động phòng vệ có thể bị diễn giải thành khiêu khích; một sự cố nhỏ có thể trở thành điểm khởi phát của khủng hoảng lớn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, 3 cuộc khủng hoảng nêu trên đang hội tụ rõ nét tại châu Á-Thái Bình Dương. Đây là trung tâm tăng trưởng năng động của thế giới, nhưng cũng là nơi cạnh tranh chiến lược gay gắt; là không gian của các tuyến hàng hải huyết mạch, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro trên biển; là khu vực hưởng lợi sâu từ toàn cầu hóa, nhưng đang chịu sức ép trực tiếp từ phân mảnh chuỗi cung ứng, biến đổi khí hậu, chuyển đổi công nghệ và cạnh tranh địa kinh tế mới. Chính vì là nơi hội tụ thách thức, châu Á-Thái Bình Dương cũng phải là nơi “khởi phát lời giải”.

Từ cách nhìn đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chia sẻ 6 định hướng nhằm cùng kiến tạo một châu Á-Thái Bình Dương hòa bình, ổn định, phát triển, tự cường và có khả năng giảm thiểu rủi ro từ sớm, từ xa. Trước hết, cần phát huy vai trò của luật lệ và đối thoại trong giảm thiểu rủi ro, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982. Với Biển Đông, Việt Nam kiên trì lập trường nhất quán: Tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của các quốc gia khác; đồng thời kiên quyết, kiên trì bảo vệ độc lập, chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán hợp pháp của mình theo luật pháp quốc tế.

Cùng với đó, cần kiến tạo cấu trúc khu vực mở, bao trùm, lấy ASEAN làm trung tâm; đặt an ninh con người và năng lực chống chịu xã hội vào trung tâm của an ninh bền vững; xây dựng các chuẩn mực trách nhiệm đối với công nghệ mới và công nghiệp quốc phòng, bảo đảm con người kiểm soát được công nghệ. Bài phát biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu củng cố nền tảng xã hội, bảo vệ không gian thông tin, phòng chống thông tin sai lệch; đồng thời nâng cao năng lực ngoại giao phòng ngừa, hòa giải và trung gian, tạo các “lối thoát ngoại giao” trước khi khủng hoảng leo thang thành xung đột.

Từ lịch sử của một dân tộc từng trải qua chiến tranh, Việt Nam hiểu rõ giá trị của hòa bình; từ hành trình Đổi mới và hội nhập, Việt Nam hiểu rõ giá trị của phát triển. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định lợi ích quốc gia của Việt Nam gắn bó chặt chẽ với hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực; đóng góp cho hòa bình khu vực cũng là bảo vệ lợi ích lâu dài của Việt Nam. Với tinh thần đó, Việt Nam sẵn sàng cùng các quốc gia trong và ngoài khu vực củng cố luật lệ, bồi đắp lòng tin, thúc đẩy đối thoại, tăng cường hợp tác, giảm thiểu rủi ro và cùng nhau kiến tạo một châu Á-Thái Bình Dương an toàn hơn, tự cường hơn và thịnh vượng hơn.

Hiệu ứng quốc tế và dấu ấn Việt Nam

Sau bài phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nhiều học giả, nhà ngoại giao và chuyên gia quốc tế đánh giá sự hiện diện của người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam không chỉ phản ánh vị thế ngày càng nâng cao của Việt Nam trên trường quốc tế, mà còn cho thấy vai trò ngày càng tích cực của Việt Nam trong các vấn đề hòa bình, an ninh và phát triển của khu vực. Tiến sĩ Bastian Giegerich, Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu chiến lược quốc tế (IISS) nhận định, bài phát biểu diễn ra đúng vào thời điểm khu vực và thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức phức tạp. Điểm được các học giả chú ý là thông điệp kêu gọi cộng đồng quốc tế cùng giải quyết khủng hoảng lòng tin chiến lược, củng cố trật tự quốc tế dựa trên luật lệ và tiếp tục đề cao vai trò trung tâm của ASEAN trong xử lý các vấn đề khu vực và toàn cầu. Những quan điểm này được đánh giá là phù hợp với yêu cầu cấp thiết khi thế giới đứng trước nguy cơ phân cực và gia tăng đối đầu.

Các đại biểu tham dự phiên toàn thể đầu tiên của Đối thoại Shangri-La lần thứ 23. Ảnh: TTXVN

Đáng chú ý, truyền thông quốc tế không chỉ nhìn nhận bài phát biểu như một hoạt động ngoại giao cấp cao, mà còn xem đây là dấu hiệu cho thấy Việt Nam ngày càng chủ động tham gia vào quá trình định hình chương trình nghị sự khu vực. Năm nay, Việt Nam là nước đầu tiên đưa ra thông điệp định hướng tại diễn đàn với tư cách là thành viên chủ chốt của ASEAN; bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là minh chứng nổi bật cho chính sách ngoại giao của Việt Nam: Sẵn sàng lên tiếng nhưng không chọn bên, nỗ lực mở rộng không gian hành động chiến lược của riêng mình và của ASEAN.

Từ góc nhìn đối ngoại quốc phòng, dấu ấn của Việt Nam tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 nằm ở sự nhất quán giữa lập trường, tầm nhìn và hành động. Việt Nam đề cao hòa bình nhưng không thụ động; khẳng định luật pháp quốc tế nhưng không chỉ dừng ở nguyên tắc; nhấn mạnh đối thoại nhưng đặt đối thoại trong yêu cầu vận hành cơ chế thực chất; coi trọng hợp tác nhưng luôn gắn hợp tác với bảo vệ lợi ích chính đáng của quốc gia, dân tộc và lợi ích chung của khu vực.

Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 đã khép lại, nhưng thông điệp của Việt Nam vẫn tiếp tục lan tỏa trong đời sống chính trị, đối ngoại và quốc phòng khu vực. Đó là thông điệp của một quốc gia yêu chuộng hòa bình, kiên trì đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa; một quốc gia thấu hiểu sâu sắc giá trị của ổn định, phát triển và lòng tin chiến lược sau những năm tháng chiến tranh, chia cắt và nỗ lực vươn lên bằng đổi mới, hội nhập. Từ diễn đàn an ninh hàng đầu châu Á, Việt Nam khẳng định rõ quan điểm: Bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc phải gắn liền với đóng góp cho hòa bình, ổn định, hợp tác và thịnh vượng chung của khu vực; kiên định bảo vệ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, đồng thời sẵn sàng cùng cộng đồng quốc tế củng cố luật lệ, thúc đẩy đối thoại, quản trị khác biệt và ngăn ngừa xung đột từ sớm, từ xa.

Nhìn tổng thể, dấu ấn Việt Nam tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 nằm ở tầm nhìn rõ ràng, bản lĩnh điềm tĩnh, cách tiếp cận cân bằng, có nguyên tắc và giàu tính xây dựng. Trong bối cảnh thế giới còn nhiều bất định, Việt Nam không né tránh các vấn đề phức tạp, nhưng luôn lựa chọn phương thức hòa bình, đối thoại, hợp tác và thượng tôn luật pháp quốc tế. Chính sự nhất quán giữa lập trường và hành động đã góp phần làm nổi bật hình ảnh một Việt Nam tự chủ, tự cường, có trách nhiệm; một thành viên tích cực của cộng đồng quốc tế, sẵn sàng đóng góp thiết thực vào việc xây dựng cấu trúc khu vực mở, bao trùm, lấy ASEAN làm trung tâm, vì một châu Á-Thái Bình Dương hòa bình, ổn định và phát triển bền vững.

Thu Minh (tổng hợp)