Viết tiếp tuổi 20

Sống trong lòng dân

- P.V: Trước tiên, xin cảm ơn ông đã dành thời gian trả lời phỏng vấn. Cảm xúc của ông như thế nào khi có mặt tại thôn Nam Long, xã Ái Tử, chứng kiến nghi thức khởi công Khu tưởng niệm liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc và đồng đội?

- Ông Nguyễn Văn Thục: Tôi rất xúc động khi tham dự lễ khởi công xây dựng khu tưởng niệm do Tỉnh đoàn Quảng Trị phối hợp với Đoàn Thanh niên Chính phủ, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam và Đảng ủy, UBND xã Ái Tử tổ chức. Hơn 50 năm đã trôi qua kể từ khi em trai hy sinh, vậy mà mỗi lần trở lại Quảng Trị, trái tim tôi vẫn trào dâng nhiều xúc cảm. Lần này, trong dòng suy tư, hoài niệm, tôi cảm nhận rõ sự thanh thản và ấm lòng.

Ông Nguyễn Văn Thục chia sẻ những cảm nhận của mình, gửi gắm niềm tin vào thế hệ trẻ hôm nay - Ảnh: NVCC

Tôi biết, chỉ tầm một năm nữa thôi, trên diện tích khoảng 300m² này, một công trình tri ân sẽ hình thành, gồm các hạng mục chính, như: Nhà tưởng niệm, sân, cổng chính, tường rào, cây xanh, cảnh quan... Đây sẽ là nơi ghi lại câu chuyện về cuộc đời, lý tưởng sống của em trai tôi và đồng đội.

- P.V: Nhiều năm nay, liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc và đồng đội đã được người dân lập am thờ, hương khói đều đặn, và bây giờ họ lại chung tay xây dựng một công trình tưởng niệm. Với ông, điều đó có ý nghĩa như thế nào?

- Ông Nguyễn Văn Thục: Cuối năm 1976, tôi vào Quảng Trị tham gia xây dựng lại tuyến đường Hiền Lương-Dốc Miếu sau chiến tranh, nhờ đó kết hợp đi tìm mộ Thạc chôn ở Ái Tử. Tôi đã tìm thấy mộ em trai mình, được chôn cạnh gốc mít trong vườn gia đình ông Lợi, lúc đó là xã đội trưởng. Ông Lợi đã giúp cải táng em tôi, đưa về chôn cất tại nghĩa trang quê nhà ở Từ Liêm, Hà Nội. Ngày về, tôi có nhờ ông Lợi xây dựng một am thờ cho Thạc và đồng đội.

Nguyện vọng của gia đình là có thể đến nơi Thạc và đồng đội hy sinh để hương khói mỗi khi vào Quảng Trị thăm viếng nhân các ngày lễ lớn. Sau này, ngoài gia đình, có nhiều đoàn khách đã đến đây để thăm viếng, dâng hương, dâng hoa. Đó là điều khiến gia đình rất cảm kích.

Mới đây, gia đình tôi rất mừng khi hay tin Tập Đoàn Xăng dầu Việt Nam hỗ trợ 2,8 tỉ đồng để cùng các đơn vị địa phương xây dựng Khu tưởng niệm liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc và đồng đội. Chúng tôi rất biết ơn sự quan tâm của nhà tài trợ, lãnh đạo tỉnh, xã và các cấp bộ đoàn. Sự quan tâm ấy cùng nghĩa cử của người dân địa phương đã góp phần làm nên khu tưởng niệm.

Xin chia sẻ thêm rằng: Gia đình chúng tôi ở cách Quảng Trị khoảng 600km. Dù rất mong muốn nhưng các thành viên trong nhà không thể thường xuyên đến Quảng Trị hương khói cho Thạc và đồng đội được. Chính bác Lợi và bà con chòm xóm đã giúp đỡ, thay chúng tôi làm điều đó. Đặc biệt, để có được 300m² đất để xây dựng công trình tưởng niệm hôm nay, một số hộ dân đã tự nguyện hiến đất. Người dân Quảng Trị bao đời nay vẫn vậy, giàu nghĩa, giàu tình. Mọi người bảo rằng: “Họ xem Thạc và các chiến sĩ đã hy sinh như con em ruột thịt của làng mình!”.

Viết tiếp tuổi 20

- P.V: Trong bản thiết kế khuôn viên khu tưởng niệm, điều đáng chú ý là có 2 cây bạch đàn sẽ được vun trồng. Đây là một sự vô tình hay dụng ý, thưa ông?

Ông Nguyễn Văn Thục cùng các đại biểu thực hiện nghi thức khởi công khu tưởng niệm liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc và đồng đội - Ảnh: NVCC

- Ông Nguyễn Văn Thục: Vâng! Chi tiết này đã được Tỉnh đoàn và ban tổ chức trao đổi, hỏi ý kiến gia đình chúng tôi. Ngày xưa, em trai tôi yêu thiên nhiên lắm. Chú ấy có một tâm hồn vừa lãng mạn vừa sâu sắc. Trong những trang viết gửi về hậu phương hay trên chặng đường hành quân, Thạc hay nhắc đến bóng cây, đến màu xanh của sự sống, đặc biệt là hình ảnh hàng cây bạch đàn mộc mạc gắn với ký ức tuổi học trò và tình yêu Hà Nội. Việc trồng 2 cây bạch đàn ở đây không chỉ tái hiện sở thích của Thạc, mà như đưa một phần Hà Nội, đưa bóng dáng quê nhà vào che chở, vỗ về giấc ngủ của em tôi và đồng đội ở nơi đã ngã xuống.

- P.V: Hơn 20 năm đã trôi qua kể từ ngày cuốn nhật ký “Mãi mãi tuổi 20” được xuất bản và làm lay động hàng triệu trái tim. Đến Quảng Trị dự lễ khởi công, câu chữ nào trong cuốn nhật ký của em trai vang lên trong tâm trí ông?

- Ông Nguyễn Văn Thục: Nhật ký "Mãi mãi tuổi 20" với tên gọi nguyên bản là “Chuyện đời” của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc là cuộc trải nghiệm thực tiễn vô cùng gian khổ, nhiều hy sinh, nhưng lại đầy mê say và hấp dẫn của một thanh niên trí thức Hà Nội. Tuy tuổi đời còn trẻ, nhưng suy nghĩ của Thạc lại khá trưởng thành: "Ai đấy khi khoác vai người bạn yêu quý của mình, chỉ cho bạn, kia là ngôi sao Hôm-ngôi sao Mai. Ngôi sao ban chiều và ngôi sao của bình minh. Chớ quên rằng, có buổi sáng nào sao Mai mang màu đỏ, màu máu và màu lửa! Chớ quên rằng, để đêm trăng có những ngôi sao tình tự, để con người tự do mơ ước vươn tới những đỉnh cao xa, có những trái tim đầy khát vọng phải xếp vào ba lô mọi mơ ước dịu hiền nhất, mọi tương lai cá nhân quen thuộc nhất. Mà đánh giặc!”.

Và, đó cũng chính là những câu chữ hiện lên đầu tiên trong tâm trí tôi khi tham dự lễ khởi công. Như mọi người đã biết, Thạc hy sinh ngày 30/7/1972, là ngày thứ 33 trong 81 ngày đêm ác liệt nhất của trận Thành Cổ Quảng Trị. Em tôi ngã xuống khi chưa kịp nhìn thấy ngày đất nước thống nhất 30/4/1975, ngày mà trước đó 4 năm, Thạc đã hẹn Như Anh trả lời câu hỏi: “Hạnh phúc là gì?”. 

Hôm nay, nhìn đất nước hòa bình, nhìn các cháu đoàn viên, thanh niên đứng đây kính cẩn nghiêng mình, tôi tin Thạc đã có câu trả lời: Thế hệ hôm nay chính là những người đang viết tiếp ước mơ của Thạc và đồng đội.

Lời nhắn gửi mai sau

- P.V: Dự kiến công trình khu tưởng niệm liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc và đồng đội sẽ hoàn thành vào dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ 27/7. Sau khánh thành, ông mong muốn một người trẻ khi bước chân vào không gian này sẽ cảm nhận được điều gì?

Ông Nguyễn Văn Thục gửi tặng đoàn viên, thanh niên cuốn nhật ký “Mãi mãi tuổi 20” - Ảnh: NVCC

- Ông Nguyễn Văn Thục: Tôi không mong các bạn trẻ đến đây chỉ để khóc thương hay cảm thấy đau buồn. Thạc và các thế hệ đi trước bước vào quân ngũ, rồi ra trận với một tinh thần phơi phới, đầy lý tưởng và niềm tin vào tương lai. Tôi chỉ mong khi bước vào không gian tri ân, đọc lại những dòng trích từ cuốn nhật ký, các bạn trẻ sẽ cảm nhận được: Ngày xưa, có một thế hệ thanh niên tuổi đôi mươi đã sống đẹp và kiêu hùng như thế. Họ sẵn sàng gác lại bút nghiên, từ biệt gia đình, giảng đường đại học… để đổi lấy hòa bình cho dân tộc. Hãy sống sao cho xứng đáng với sự hy sinh của những người đã nằm lại ở tuổi 20.

- P.V: Rộng lớn hơn, nếu có một thông điệp gửi tới tuổi trẻ Việt Nam, ông muốn nói điều gì?

- Ông Nguyễn Văn Thục: Tuổi 20 của em tôi và bao đồng đội đã hóa thành đất đá, cỏ cây của Tổ quốc. Tuổi 20 của các bạn trẻ hôm nay đang được sống giữa hòa bình, độc lập, trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước. Mong các bạn giữ trọn ngọn lửa nhiệt huyết, lòng tự tôn dân tộc, biết trân trọng giá trị của độc lập, tự do và cống hiến hết mình cho non sông, gấm vóc Việt Nam.

- P.V:Xin cảm ơn ông!

Quang Hiệp (thực hiện)