VIFC-DN: Nhà đầu tư cần gì ngoài ưu đãi?

Các đại biểu tham dự VIFC - ACCA Forum 2026. Ảnh: Đài PT-TH Đà Nẵng

Ngày 18/9, tại Trung tâm Hành chính TP Đà Nẵng, Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng (VIFC-DN) phối hợp với Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh quốc (ACCA) tổ chức Diễn đàn VIFC - ACCA Forum 2026.

Với chủ đề “Khung pháp lý, các lĩnh vực ưu tiên, sản phẩm và cơ hội đầu tư tại VIFC-DN”, diễn đàn quy tụ đại diện cơ quan quản lý, các tổ chức quốc tế, định chế tài chính, doanh nghiệp cùng các chuyên gia trong và ngoài nước.

Theo Ban tổ chức, diễn đàn tập trung thảo luận về khung pháp lý, các lĩnh vực ưu tiên, sản phẩm tài chính, nguồn nhân lực và khả năng kết nối dòng vốn quốc tế với các cơ hội đầu tư tại Việt Nam.

Từ khung pháp lý đến dòng vốn quốc tế

Tại phiên thảo luận “Từ khung pháp lý đến dòng vốn: Cơ chế quản trị giúp VIFC-DN thu hút nhà đầu tư quốc tế”, TS. LS. Nguyễn Trung Nam - Luật sư sáng lập EPLegal, Phó Chủ tịch Ban Điều hành Trung tâm Trọng tài Quốc tế tại Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFCA) - tập trung phân tích những yếu tố nhà đầu tư quốc tế quan tâm khi lựa chọn một trung tâm tài chính, từ tính ổn định của quy định, cơ chế quản lý đến giải quyết và thi hành tranh chấp.

Theo TS. LS. Nguyễn Trung Nam, trước khi quyết định đầu tư, nhà đầu tư thường quan tâm đến một số vấn đề cốt lõi: Quy định có ổn định hay không; khi phát sinh tranh chấp, cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết; pháp luật nào được áp dụng và kết quả giải quyết có được thi hành hiệu quả trên thực tế hay không.

Ông cho rằng, tính ổn định của môi trường pháp lý không có nghĩa là các quy định phải bất biến. Điều nhà đầu tư cần là một cơ chế đủ rõ để có thể dự báo được hướng thay đổi của chính sách và chủ động đánh giá rủi ro trong quá trình đầu tư.

Luật sư Nguyễn Trung Nam nêu ý kiến, các quy định mới hoặc sửa đổi cần được tham vấn công khai, đồng thời có cơ chế chuyển tiếp phù hợp đối với những tổ chức đã được cấp phép. Với nhà đầu tư dài hạn, điều quan trọng không chỉ nằm ở nội dung chính sách mà còn ở khả năng dự báo cách thức chính sách được điều chỉnh.

Bên cạnh đó, cơ chế quản lý cần rõ ràng, hạn chế tình trạng doanh nghiệp phải cùng lúc đáp ứng những yêu cầu từ nhiều cơ quan. Theo ông, mô hình “một trung tâm, hai điểm đến” chỉ vận hành hiệu quả khi có sự phân định rõ giữa chức năng xây dựng chính sách, điều hành trung tâm và giám sát hoạt động của các tổ chức tham gia.

Những vấn đề này đặc biệt quan trọng với các định chế tài chính quốc tế. Khi quyết định đặt hoạt động tại một thị trường mới, họ không chỉ tính đến ưu đãi hay chi phí vận hành mà còn phải định lượng được rủi ro pháp lý trong suốt vòng đời đầu tư, Luật sư Nguyễn Trung Nam lưu ý.

Giải quyết tranh chấp là một phần của môi trường đầu tư

Một nội dung được TS. LS. Nguyễn Trung Nam nhấn mạnh tại Diễn đàn là cơ chế giải quyết tranh chấp tại VIFC.

Theo ông, việc cho phép các bên lựa chọn pháp luật áp dụng, sử dụng tiếng Anh trong tố tụng hay lựa chọn trọng tài là cần thiết, nhưng chưa đủ. Điều nhà đầu tư quan tâm hơn cả là bản án hoặc phán quyết sau cùng có được thi hành hiệu quả trên thực tế hay không.

TS. LS. Nguyễn Trung Nam tham dự diễn đàn VIFC-ACCA 2026.

Tại diễn đàn, Tòa án chuyên biệt và VIFCA được giới thiệu là hai thiết chế quan trọng trong cơ chế giải quyết tranh chấp tại VIFC. TS. LS. Nguyễn Trung Nam cho biết, Tòa án chuyên biệt nằm trong hệ thống tư pháp Việt Nam nhưng được thiết kế theo hướng phù hợp với thông lệ quốc tế. Quá trình tố tụng có thể được tiến hành bằng tiếng Anh; các bên được lựa chọn pháp luật Việt Nam, pháp luật nước ngoài hoặc tập quán thương mại quốc tế theo quy định.

Trong khi đó, VIFCA hoạt động độc lập, với trọng tài viên có thể là người Việt Nam hoặc người nước ngoài. Thẩm quyền giải quyết được xác lập trên cơ sở thỏa thuận của các bên, trừ những vấn đề thuộc thẩm quyền quản lý của Nhà nước.

Theo ông Nguyễn Trung Nam, hai thiết chế này có thể bổ trợ cho nhau trong quá trình giải quyết tranh chấp. Tòa án tạo sự chắc chắn về pháp lý, còn trọng tài mang lại sự linh hoạt cho các bên, nhất là với những giao dịch phức tạp và có yếu tố xuyên biên giới. Cơ chế giải quyết tranh chấp vì vậy là một trong những yếu tố được các định chế tài chính và nhà đầu tư quốc tế cân nhắc khi quyết định tham gia hoặc mở rộng hoạt động tại VIFC-DN.

Thu hút chuyên gia quốc tế, nhưng phải tạo được năng lực trong nước

Bên cạnh khung pháp lý, bài toán nhân lực cũng được đặt ra tại phiên thảo luận.

Theo TS. LS. Nguyễn Trung Nam, ưu đãi có thể giúp thu hút chuyên gia quốc tế trong giai đoạn đầu, nhưng với các công ty luật, kiểm toán, quản lý quỹ, quản trị tài sản và các nhà cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp, điều quan trọng là phải có cơ chế hành nghề rõ ràng. Họ cần biết phạm vi tư vấn được phép thực hiện, khả năng tham gia các cơ chế giải quyết tranh chấp và cách thức công nhận bằng cấp, chứng chỉ nghề nghiệp nước ngoài.

Ở chiều ngược lại, việc thu hút nhân sự quốc tế cần đi cùng với đào tạo và chuyển giao kinh nghiệm cho đội ngũ trong nước. Ông Nam đề xuất gắn một số chính sách khuyến khích với các chương trình đào tạo, trao đổi nhân sự, thực tập chuyên môn và lộ trình để người Việt Nam từng bước đảm nhiệm những vị trí chuyên môn cao tại VIFC.

Trong lĩnh vực tư pháp và trọng tài, quá trình này có thể diễn ra ngay trong thực tiễn xử lý vụ việc. Theo ông, thẩm phán Việt Nam có thể làm việc cùng thẩm phán nước ngoài trong các vụ việc phức tạp; trọng tài viên Việt Nam được đồng bổ nhiệm với trọng tài viên quốc tế; đồng thời mở thêm cơ hội để luật sư trẻ tham gia hoạt động chuyên môn tại các thiết chế của VIFC.

Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm việc thu hút chuyên gia quốc tế không chỉ bổ sung nguồn nhân lực cho trung tâm, mà còn góp phần hình thành đội ngũ chuyên gia Việt Nam có khả năng làm việc trong môi trường tài chính - pháp lý quốc tế.

Cũng theo ý kiến của TS. LS. Nguyễn Trung Nam, khi giới thiệu VIFC với nhà đầu tư quốc tế, không nên chỉ nhấn mạnh các ưu đãi về thuế mà cần làm rõ năng lực giải quyết và thi hành tranh chấp.

Theo ông, nhà đầu tư đưa vốn vào một thị trường không chỉ vì kỳ vọng sinh lời mà còn cần biết các quyền theo hợp đồng có được bảo vệ khi phát sinh tranh chấp hay không. Vì vậy, một hệ thống trọng tài đáng tin cậy, cùng cơ chế tòa án có khả năng hỗ trợ và thi hành hiệu quả, là yếu tố quan trọng để tạo niềm tin.

Ông Nam cho rằng VIFC cần tiếp tục hoàn thiện các quy tắc tố tụng, hướng dẫn áp dụng và chuẩn bị đội ngũ thẩm phán, trọng tài viên cùng nhân sự vận hành đủ năng lực. Những kết quả đầu tiên trong thực tiễn, theo ông, sẽ có sức thuyết phục lớn hơn nhiều so với các ưu đãi chỉ dừng trên giấy.