Vĩnh Long: 2,1 triệu lao động và bài toán nhân lực chất lượng cao

Sau hợp nhất, tỉnh Vĩnh Long có quy mô dân số khoảng 4,2 triệu người, lực lượng lao động khoảng 2,1 triệu người. Quy mô nguồn nhân lực lớn tạo lợi thế cho phát triển kinh tế - xã hội nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao chất lượng lao động, khắc phục tình trạng vừa thừa, vừa thiếu nhân lực và tăng khả năng thu hút, giữ chân đội ngũ có chuyên môn cao, nhất là trong các lĩnh vực kinh tế mới.

Nhu cầu nhân lực thay đổi

Công nhân đang làm việc tại phòng thí nghiệm của Công ty TNHH Hải Đại (Khu công nghiệp Hòa Phú, xã Phú Quới, tỉnh Vĩnh Long). Ảnh: Phạm Minh Tuấn-TTXVN

Theo Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Thị Ngọc Giàu, lao động qua đào tạo của tỉnh hiện đạt khoảng 74%, trong đó lao động có bằng cấp, chứng chỉ khoảng 39%; mục tiêu đến năm 2030, lao động qua đào tạo đạt 76%. Tuy nhiên, cơ cấu nhân lực giữa các ngành, lĩnh vực còn chênh lệch. Tỉnh dư thừa lao động phổ thông và nhân lực thực hiện các công việc hỗ trợ, hành chính, trong khi thiếu chuyên gia, nhân lực có chuyên môn sâu, kỹ năng thực tiễn và năng lực về kỹ thuật, công nghệ ở những lĩnh vực có nhu cầu cao như nông nghiệp công nghệ cao, chế biến sâu, logistics và kinh tế số.

Quá trình sắp xếp, hợp nhất đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng đặt ra yêu cầu mới đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Quy mô địa bàn quản lý rộng hơn, khối lượng công việc tăng, yêu cầu phân cấp, phân quyền cao hơn, trong khi một bộ phận cán bộ chưa kịp thích ứng về trình độ chuyên môn, kỹ năng số và phương thức quản trị hiện đại.

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Giàu, một trong những nguyên nhân của tình trạng thiếu nhân lực chất lượng cao là sự chênh lệch về thu nhập, môi trường làm việc, cơ hội phát triển nghề nghiệp và hệ thống dịch vụ, tiện ích. Chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao dù đã được quan tâm nhưng chưa tạo được sức hút đủ lớn. Bên cạnh đó, liên kết giữa Nhà nước, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp chưa chặt chẽ. Tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, một số doanh nghiệp vẫn phải đào tạo lại công nhân, kỹ sư sau tuyển dụng do chương trình đào tạo chưa hoàn toàn đáp ứng yêu cầu thực tế sản xuất, kinh doanh.

Công nhân đang làm việc tại phòng thí nghiệm của Công ty TNHH Hải Đại (Khu công nghiệp Hòa Phú, xã Phú Quới, tỉnh Vĩnh Long). Ảnh: Phạm Minh Tuấn-TTXVN

Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Minh Hòa, Giám đốc Đại học Trà Vinh cho rằng, Vĩnh Long đang có nền tảng tương đối thuận lợi để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao với 2,1 triệu lao động; tỷ lệ lao động qua đào tạo 74,21%; lao động có bằng cấp, chứng chỉ 38,94%; 4 trường đại học, 2 phân hiệu đại học và 52 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, quy mô đào tạo khoảng 62.000 người/năm.

Tuy nhiên, tỉnh còn một số điểm nghẽn cần giải quyết, trong đó có công tác dự báo nhu cầu nhân lực chưa thường xuyên, thiếu dữ liệu phân tích dài hạn; thiếu chuyên gia đầu ngành trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, y tế chất lượng cao, nông nghiệp công nghệ cao; chất lượng đào tạo chưa tương xứng với quy mô; cơ chế thu hút, giữ chân nhân tài chưa đủ mạnh.

Gắn đào tạo với nhu cầu phát triển

Xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, đột phá, tỉnh Vĩnh Long đang từng bước xây dựng các chính sách đào tạo, thu hút và sử dụng nhân lực gắn với định hướng phát triển kinh tế - xã hội.

Công nhân đang làm việc tại phòng thí nghiệm của Công ty TNHH Hải Đại (Khu công nghiệp Hòa Phú, xã Phú Quới, tỉnh Vĩnh Long). Ảnh: Phạm Minh Tuấn-TTXVN

Đại hội Đảng bộ tỉnh Vĩnh Long lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định nhiệm vụ đột phá là tập trung phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao phù hợp với yêu cầu và tầm nhìn chiến lược phát triển của tỉnh, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững, xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp ngang tầm nhiệm vụ. Chương trình số 05-CTr/TU thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I và Nghị quyết số 01-NQ/TU về phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Vĩnh Long giai đoạn 2025-2030 cũng xác định các mục tiêu, nhiệm vụ trọng tâm về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đáng chú ý, Hội đồng nhân dân tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 47/2026/NQ-HĐND ngày 15/7/2026 về chính sách hỗ trợ đào tạo cán bộ, công chức; thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao tỉnh Vĩnh Long giai đoạn 2026-2030, hướng tới thu hút chuyên gia, nhà khoa học có trình độ cao về công tác tại tỉnh.

Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long Trần Văn Lâu cho biết, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là nhiệm vụ trọng tâm trong định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh giai đoạn 2026-2030 và tầm nhìn dài hạn. Tỉnh tập trung phát triển nhân lực đáp ứng yêu cầu các ngành kinh tế mới, đồng thời nâng cao năng lực, phẩm chất và tư duy đổi mới của đội ngũ cán bộ, công chức phục vụ xây dựng chính quyền kiến tạo.

Theo Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Thị Ngọc Giàu, trước mắt Vĩnh Long cần tập trung đào tạo lại, bồi dưỡng ngắn hạn cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức sau sắp xếp đơn vị hành chính, nhất là kỹ năng số, chuyển đổi số, quản trị hiện đại và xử lý công việc trong điều kiện địa bàn quản lý rộng, khối lượng công việc lớn.

Công nhân đang làm việc tại phòng thí nghiệm của Công ty TNHH Hải Đại (Khu công nghiệp Hòa Phú, xã Phú Quới, tỉnh Vĩnh Long). Ảnh: Phạm Minh Tuấn-TTXVN

Đối với nhân lực chất lượng cao, tỉnh có thể nghiên cứu cơ chế thu hút, sử dụng linh hoạt, trong đó mở rộng hình thức thuê chuyên gia, tư vấn theo chương trình, dự án hoặc nhiệm vụ cụ thể, qua đó huy động nguồn chất xám bên ngoài mà không nhất thiết phụ thuộc hoàn toàn vào cơ chế biên chế truyền thống. Cùng với đó, cần xây dựng cơ sở dữ liệu và cơ chế dự báo nhu cầu nhân lực theo từng ngành, lĩnh vực; xác định rõ nhu cầu nhân lực phục vụ các ngành kinh tế ưu tiên để làm căn cứ cho công tác đào tạo, thu hút và sử dụng lao động.

Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Trần Trí Quang nhấn mạnh, hạ tầng, các dự án và công trình chỉ có thể tạo ra giá trị lâu dài khi có đội ngũ đủ năng lực vận hành, quản trị, sáng tạo và tạo ra giá trị gia tăng. Vì vậy, phát triển nguồn nhân lực cần được xem là một yếu tố quyết định hiệu quả vận hành và sức cạnh tranh của nền kinh tế, không chỉ là đầu vào của sản xuất.

Định hướng đến năm 2045, Vĩnh Long hướng tới xây dựng hệ sinh thái nhân lực chất lượng cao, trong đó cơ sở đào tạo gắn chương trình với nhu cầu thực tiễn và xu hướng phát triển; doanh nghiệp tham gia đào tạo và sử dụng lao động; Nhà nước hoàn thiện cơ chế, chính sách; đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học tham gia nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Cùng với phát triển nhân lực cho khu vực sản xuất, kinh doanh, tỉnh tiếp tục chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp có năng lực quản trị, tư duy phát triển và tinh thần đổi mới, đáp ứng yêu cầu tổ chức, vận hành bộ máy trong giai đoạn mới.