Vĩnh Long phát lệnh trữ nước ngọt toàn tỉnh trước nguy cơ mùa khô mặn xâm nhập
Trước diễn biến mặn xâm nhập phức tạp, ngày 16/1, tỉnh Vĩnh Long phát lệnh trữ nước ngọt toàn tỉnh, triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm nước sinh hoạt và sản xuất mùa khô 2025-2026.
Theo Sở Nông nghiệp - Môi trường tỉnh Vĩnh Long, mặn xâm nhập mùa khô 2025-2026 trên địa bàn tỉnh được dự báo ở mức sâu hơn trung bình nhiều năm, tương đương mùa khô 2022-2023 và một số sông có thể tương đương mùa khô 2024-2025. Ranh mặn 4‰ được dự báo có thể xâm nhập đến xã Giao Long trên sông Cửa Đại; khu vực Tiên Thủy- Phước Mỹ Trung trên sông Hàm Luông; Nhuận Phú Tân -Trung Ngãi -Quới An trên sông Cổ Chiên và xã An Phú Tân trên sông Hậu. Ranh mặn 1‰ có thể vươn xa trên 70km, ảnh hưởng đến nhiều khu vực thuộc huyện Chợ Lách và thị xã Trà Ôn.
Theo kịch bản, khoảng 83/124 xã, phường của tỉnh nằm trong vùng có nguy cơ bị ảnh hưởng, với cấp độ rủi ro thiên tai cấp 2. Trường hợp mặn gay gắt như mùa khô lịch sử 2019-2020, phạm vi ảnh hưởng có thể lên tới 117/124 xã, phường, với rủi ro thiên tai cấp 3.
Ông Châu Văn Hòa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long phát biểu nêu ra các giải pháp ứng phó hạn mặn xâm nhập
Trước nguy cơ đó, tỉnh đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp ngay từ đầu mùa khô, thể hiện tinh thần chủ động trong phòng, chống hạn mặn. Từ đầu tháng 1/2026, độ mặn trên các sông chính như Cửa Đại, Hàm Luông, Cổ Chiên và sông Hậu tăng nhanh, nhiều thời điểm cao hơn trung bình nhiều năm. Ranh mặn 4‰, ngưỡng ảnh hưởng nghiêm trọng đến cây trồng, đã xâm nhập sâu từ 16 đến hơn 40km tính từ cửa sông, cho thấy mùa khô năm nay đến sớm và tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Đáng lo ngại, ranh mặn 1‰ có nơi xâm nhập sâu trên 50km, tác động trực tiếp đến các vùng sản xuất cây ăn trái, lúa và rau màu trọng điểm của tỉnh.
Năm 2026, Vĩnh Long có hơn 451.000ha gieo trồng cây hàng năm; riêng vụ đông xuân, đến giữa tháng 1 đã xuống giống trên 72.000ha. Đây là giai đoạn sản xuất rất nhạy cảm với nguồn nước, nếu mặn xâm nhập kéo dài sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng và năng suất cây trồng.
Nước mặn đang diễn biến phức tạp tại địa bàn tỉnh Vĩnh Long
Lĩnh vực thủy sản cũng đối mặt nhiều thách thức khi toàn tỉnh chuẩn bị thả nuôi hơn 115.000ha thủy sản các loại. Biến động độ mặn có thể làm thay đổi môi trường ao nuôi, gia tăng dịch bệnh và chi phí sản xuất.
Trước diễn biến trên, Tỉnh ủy - UBND tỉnh Vĩnh Long đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, yêu cầu các sở, ngành và địa phương chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống hạn mặn, bảo đảm an ninh nguồn nước cho sinh hoạt và sản xuất.
Ông Lâm Văn Tân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long cho biết, trên cơ sở các bản tin dự báo, cảnh báo của ngành khí tượng thủy văn, Sở đã chỉ đạo các đơn vị trực thuộc thông báo kịp thời tình hình mặn xâm nhập, xây dựng lịch thời vụ phù hợp, hướng dẫn người dân xuống giống đúng thời điểm và triển khai các biện pháp phòng, chống hạn mặn hiệu quả. Các sở, ngành và địa phương đã chủ động tham mưu UBND tỉnh ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, bảo đảm thống nhất trong điều hành từ tỉnh đến cơ sở.
Song song với giải pháp phi công trình, tỉnh yêu cầu vận hành linh hoạt hệ thống cống, trạm bơm để tranh thủ trữ nước ngọt khi mặn thấp; đẩy nhanh nạo vét kênh mương, sửa chữa công trình thủy lợi và liên thông hệ thống cấp nước giữa các nhà máy, trạm cấp nước.
Theo Công ty Khai thác công trình thủy lợi miền Nam, đơn vị đang trực tiếp vận hành nhiều công trình cống trọng điểm tại ĐBSCL, trong đó có cống Vũng Liêm, phục vụ điều tiết nước ngọt cho vùng Nam Mang Thít, trực tiếp cấp nước cho huyện Vũng Liêm cũ và gián tiếp hỗ trợ tỉnh Trà Vinh cũ. Công ty kiến nghị tỉnh sớm tạo điều kiện để 11 trạm quan trắc thủy văn phối hợp, chia sẻ dữ liệu nhằm nâng cao hiệu quả vận hành cống trong điều kiện hạn mặn diễn biến nhanh.
Nông dân Vĩnh Long chủ động trữ nước bảo vệ vườn cây ăn trái
Trong khi đó, Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Trà Vinh cho biết, từ ngày 15/1, đơn vị đã chuyển sang chế độ ngăn mặn, trữ ngọt. Thực tế, mặn đã vượt mức 2‰ và xâm nhập qua địa bàn Vũng Liêm cũ, đòi hỏi việc vận hành công trình phải linh hoạt, bám sát diễn biến nguồn nước.
Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bến Tre cũng cho rằng, nhiều cửa rạch chưa được khép kín, nguy cơ mặn xâm nhập sâu còn lớn; do đó cần sự phối hợp chặt chẽ của người dân trong trữ nước ngọt, đồng thời sớm bố trí kinh phí xây dựng cống kênh 9 Thước và kênh Phụ Nữ để tăng khả năng kiểm soát mặn.
Tại các địa phương chịu ảnh hưởng trực tiếp, chính quyền cơ sở đã triển khai nhiều giải pháp cụ thể, xây dựng kế hoạch nạo vét các tuyến kênh trong năm 2026; đồng thời theo dõi sát độ mặn và thông báo kịp thời để người dân điều chỉnh lịch lấy nước, tưới tiêu phù hợp.
Phát biểu tại hội nghị, ông Châu Văn Hòa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long, yêu cầu các ngành, các cấp, các công ty khai thác thủy lợi, công ty cấp nước trong tỉnh phải bảo đảm nguồn nước ngọt là điều kiện tiên quyết để hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030. Trên cơ sở đánh giá thực tế, tỉnh thống nhất phát lệnh trữ nước trên toàn địa bàn, yêu cầu các cấp, ngành và địa phương triển khai nghiêm túc, không chủ quan trước diễn biến hạn mặn.
Ngày những tháng đầu của năm 2026, UBND tỉnh đề nghị các công ty nước phải theo dõi sát tình hình, độ mặn, cấp độ thiên tai để trên cơ sở đó xây dựng kế hoạch, kịch bản bảo đảm các cấp độ thiên tai. Thứ hai là phải bảo đảm an ninh nguồn nước; nếu trường hợp nước biển dâng cao kéo dài từ 1–2 tháng thì xử lý tình huống như thế nào. Phương châm của tỉnh là phải đủ nước sinh hoạt.
Với sự chủ động, đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, Vĩnh Long đang từng bước kiểm soát nguy cơ mặn xâm nhập, bảo vệ sản xuất, ổn định đời sống người dân và hướng tới phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.
