Vĩnh Long tạo động lực phát triển mới cho hợp tác xã

Những mô hình dẫn dắt

HTX Dịch vụ Nông nghiệp Công bằng Hưng Lễ (xã Hưng Nhượng)- điểm sáng của tỉnh Vĩnh Long trong tổ chức sản xuất và liên kết tiêu thụ sản phẩm. Ảnh: Nguyên Văn

HTX Dịch vụ Nông nghiệp Công Bằng Hưng Lễ (xã Hưng Nhượng) là một điểm sáng của tỉnh trong tổ chức sản xuất và liên kết tiêu thụ sản phẩm. Từ 36 thành viên năm 2018, đến nay HTX có 566 thành viên, với quy mô vùng nguyên liệu hơn 765ha dừa hữu cơ. HTX đã ký kết hợp đồng đầu ra với Công ty CP Xuất nhập khẩu Bến Tre (Betrimex) để mua bán dừa trái đạt tiêu chuẩn hữu cơ với sản lượng từ hơn 6,1 triệu trái năm 2021 lên khoảng 9,2 triệu trái năm 2025. Chuỗi liên kết này ngoài việc tạo ra doanh thu cho HTX hơn 64,1 tỷ đồng trong năm 2025 còn tạo việc làm cho 50 lao động.

HTX Dịch vụ nông nghiệp Tân Phú (xã Tân Phú) áp chuyển đổi số vào sản xuất - tiêu thụ sầu riêng. Ảnh: Bùi Tấn

Ở HTX Dịch vụ nông nghiệp Tân Phú (xã Tân Phú), chuyển đổi số đã đi thẳng vào sản xuất - tiêu thụ sầu riêng. Cùng với việc xây dựng 6 mã số vùng trồng, áp dụng VietGAP trên 200ha, HTX đã dán tem trên từng trái sầu riêng trước khi tiêu thụ với những thông tin minh bạch như: số điện thoại, tên người trực tiếp cắt sầu riêng, thông tin chủ vườn, thời gian sử dụng tốt nhất của sản phẩm. Nhờ vậy, khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng, thông qua công nghệ số, HTX có thể tiếp nhận phản hồi về chất lượng sản nhanh chóng, chính xác. Sản phẩm sầu riêng của HTX đã đạt OCOP 4 sao.

Trong khi đó, với tư duy lấy thị trường làm chuẩn, HTX Sản xuất dịch vụ nông nghiệp Tấn Đạt (xã Trung Ngãi) không dừng ở sản xuất lúa mà đầu tư phát triển hệ thống xay xát, đóng gói, xây dựng thương hiệu, phân phối và bán hàng qua thương mại điện tử. Cách làm này giúp HTX chuyển từ “bán cái mình có” sang sản xuất theo nhu cầu thị trường. Đồng thời, HTX còn kết nối với nông dân và các HTX lân cận để mở rộng vùng nguyên liệu, thống nhất quy trình trồng lúa chất lượng cao. Đây là bước chuyển từ liên kết theo từng khâu trong sản xuất sang liên kết theo chuỗi giá trị.

Với HTX Nông nghiệp Kim Ngân Thái Bình (xã Tiểu Cần), điểm nổi bật trong hoạt động là kết nối với doanh nghiệp để cùng đầu tư, chia sẻ rủi ro. Mô hình chanh dây ngọt 7ha của HTX được Công ty CP Tập đoàn nông nghiệp AMAZON hỗ trợ 50% chi phí giống, vật tư và giàn leo; vốn hỗ trợ hoàn trả theo tiến trình thu hoạch. Nhờ đó, HTX chủ động trong khâu tổ chức sản xuất và đầu ra, hiệu quả liên kết được nâng lên với lợi nhuận trồng chanh dây ngọt đạt khoảng 490 triệu đồng/ha/vụ.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, đến nay toàn tỉnh có 94 THT, 85 HTX và 4 tổ liên kết tham gia chuỗi giá trị sản phẩm nông nghiệp chủ lực. Qua liên kết, vùng nguyên liệu từng bước được hình thành, giúp nông dân sản xuất theo quy trình thống nhất, nâng chất lượng và thuận lợi hơn trong tiêu thụ nông sản.

Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Vĩnh Long Thái Phước Lộc cho biết, đến cuối tháng 8/2026, tỉnh đã hỗ trợ xây dựng 15 mô hình HTX điển hình, duy trì 107 HTX liên kết sản xuất- tiêu thụ, 74 HTX tham gia chuỗi giá trị ổn định, 90 HTX với 128 sản phẩm OCOP. Nhiều HTX được hỗ trợ ứng dụng chuyển đổi số góp phần minh bạch quy trình sản xuất, nâng cao hiệu quả quản lý, tăng năng lực cạnh tranh.

Tạo hệ sinh thái liên kết để phát triển vững chắc

Bên cạnh những điểm sáng, nhiều HTX ở tỉnh Vĩnh Long cũng đang gặp một số điểm nghẽn, khó khăn trong hoạt động. Theo báo cáo của Sở Tài chính tỉnh Vĩnh Long, đến cuối tháng 6/2026, bên cạnh 501 HTX đang hoạt động, toàn tỉnh đã có 144 HTX ngừng hoặc tạm ngừng hoạt động. Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng này là do nhiều HTX thiếu khả năng tiếp cận vốn, thị trường; yếu kém về chất lượng nhân lực và năng lực quản trị; chưa xây dựng được phương án sản xuất, kinh doanh khả thi. Bên cạnh đó, hạ tầng phục vụ sản xuất, chế biến, bảo quản sau thu hoạch, chuyển đổi số còn nhiều khó khăn cũng ảnh hưởng đến khả năng mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao giá trị sản phẩm, liên kết với doanh nghiệp.

Để tháo gỡ những điểm nghẽn, khó khăn này, trong Kế hoạch phát triển kinh tế tập thể, HTX năm 2027, UBND tỉnh Vĩnh Long xác định rõ mục tiêu xây dựng mô hình HTX hoạt động hiệu quả để nhân rộng; tăng cường liên kết với doanh nghiệp và các thành phần kinh tế khác; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Theo đó, tỉnh xác định đến cuối năm 2027 sẽ thành lập thêm 30 HTX, 1 liên hiệp HTX, 100 tổ hợp tác và chỉ thành lập ở những nơi có nhu cầu thực chất, có vùng nguyên liệu, có thành viên cam kết, có đối tác đầu ra, không thành lập theo phong trào.

Song song đó, tỉnh chú trọng nâng chuẩn quản trị và nguồn nhân lực của các HTX với định hướng bảo đảm 100% cán bộ quản lý ở các HTX mới được tập huấn, đào tạo về quản trị, kế toán, thuế, hợp đồng, thị trường, chuyển đổi số.

Với phương châm lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực phát triển, tỉnh phấn đấu cuối năm 2027 có 5 HTX được công nhận là HTX nông nghiệp công nghệ cao trên cơ sở các HTX được hỗ trợ phần mềm kế toán, nhật ký điện tử, chữ ký số, mã QR, gian hàng số, AI phù hợp. Việc phát triển chuỗi giá trị của các HTX sẽ gắn kết với tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc, chế biến, thị trường trên cơ sở liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị, giảm bán nguyên liệu thô, tăng sản phẩm OCOP.

Theo đó, các nguồn lực về vốn, tín dụng, đất đai, hạ tầng, chế biến và logistics sẽ được ưu tiên hỗ trợ các HTX có nguyên liệu, sản phẩm OCOP, liên kết doanh nghiệp, có phương án ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số trong sản xuất - kinh doanh.

Tỉnh cũng sẽ chuẩn hóa cơ sở dữ liệu, phân loại HTX theo hiệu quả, củng cố những HTX có khả năng phục hồi, giải thể các HTX không còn khả năng hoạt động và tổ chức ít nhất một cuộc đối thoại giữa lãnh đạo tỉnh với khu vực kinh tế tập thể, HTX trong năm 2027.