Virus Hanta gây lo ngại toàn cầu: Lây từ chuột, dễ nhầm cúm thường

Những ngày gần đây, virus Hanta bất ngờ trở thành tâm điểm chú ý sau khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ghi nhận chùm ca bệnh nghi liên quan đến loại virus này trên tàu du lịch nước ngoài với nhiều ca nhiễm và 3 trường hợp tử vong.

Trước diễn biến này, nhiều quốc gia tăng cường cảnh giác trước nguy cơ lây lan của căn bệnh vốn không mới nhưng có thể diễn tiến rất nhanh và nguy hiểm.

Ảnh minh họa

Theo Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, virus Hanta là nhóm virus lây truyền chủ yếu từ động vật gặm nhấm, đặc biệt là chuột. Con người có thể nhiễm bệnh khi hít phải bụi chứa virus từ phân, nước tiểu hoặc nước bọt chuột khô; tiếp xúc trực tiếp với chất thải, ổ chuột hoặc bị chuột cắn.

Thời gian ủ bệnh thường từ 2-4 tuần, có thể tới 8 tuần. Người bệnh có thể sốt, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy, sau đó có thể đột ngột ho, tức ngực, khó thở, mệt lả, tụt huyết áp.

Khác với các virus đường hô hấp như cúm hay Covid-19, Hanta nhìn chung không dễ lây từ người sang người. Tuy nhiên, biến thể Andes, chủng được ghi nhận trong đợt dịch mới nhất là một trong số ít chủng đã được xác nhận có thể lây giữa người với người khi tiếp xúc gần, kéo dài.

Virus Hanta và cúm có nhiều triệu chứng ban đầu khá giống nhau như sốt, đau đầu, đau nhức cơ thể và mệt mỏi nên dễ khiến người bệnh nhầm lẫn. Tuy nhiên, hai bệnh này khác nhau rõ rệt về nguồn lây và mức độ nguy hiểm.

Virus Hanta chủ yếu lây từ chuột sang người khi hít phải bụi chứa virus từ phân, nước tiểu hoặc nước bọt chuột khô, hoặc tiếp xúc trực tiếp với ổ chuột và chất thải của chúng. Trong khi đó, cúm mùa lây từ người sang người qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với bề mặt có virus.

Về triệu chứng, người mắc cúm thường có ho, đau họng, sổ mũi, nghẹt mũi và thường tự hồi phục sau vài ngày. Ngược lại, virus Hanta ít gây các triệu chứng hô hấp trên như sổ mũi, nhưng có thể khiến người bệnh sốt cao, đau cơ dữ dội, buồn nôn, đau bụng và nhanh chóng chuyển nặng với khó thở, suy hô hấp hoặc suy thận.

Điểm đáng lo ngại là virus Hanta có thể diễn tiến nặng nhanh hơn cúm và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Vì vậy, nếu có biểu hiện giống cúm nhưng từng tiếp xúc với môi trường nhiều chuột hoặc chất thải chuột, người dân nên đi khám sớm để được chẩn đoán kịp thời.

Tại Việt Nam, Bộ Y tế cho biết hiện chưa ghi nhận ca bệnh virus Hanta trên người. Tuy nhiên, nguy cơ không thể xem nhẹ do nguồn lây là chuột. Đây là loài động vật phổ biến trong môi trường sống, đặc biệt ở khu vực có vệ sinh kém, kho chứa thực phẩm, trang trại hoặc vùng nông thôn.

Bộ Y tế đã phát cảnh báo, khuyến cáo người dân chủ động phòng bệnh bằng cách diệt chuột, giữ nhà cửa thông thoáng, đậy kín thực phẩm, không tiếp xúc trực tiếp với chuột sống hoặc chết, đồng thời đeo khẩu trang, găng tay khi dọn dẹp khu vực có dấu hiệu chuột cư trú.

Nguy cơ virus Hanta bùng phát trên diện rộng hiện vẫn được đánh giá ở mức thấp. Tuy nhiên người dân không nên chủ quan, đặc biệt khi các bệnh truyền nhiễm mới nổi ngày càng diễn biến khó lường. Nhiều loại virus có khả năng biến đổi, thích nghi và xuất hiện thêm các biến thể mới với đặc tính lây lan hoặc mức độ nguy hiểm khác nhau, khiến công tác giám sát và kiểm soát dịch gặp nhiều thách thức.

Vì vậy, việc nhận biết sớm triệu chứng, phân biệt với các bệnh hô hấp thông thường như cúm mùa, đồng thời phòng ngừa, duy trì thói quen vệ sinh môi trường sống, hạn chế tiếp xúc với nguồn lây và theo dõi sức khỏe kịp thời vẫn là biện pháp quan trọng giúp bảo vệ bản thân và cộng đồng.