Virus Nipah nguy hiểm thế nào mà các nước phải kích hoạt kiểm soát như thời COVID-19?

Việc lây nhiễm virus Nipah thường xảy ra từ vật chủ tự nhiên là dơi ăn quả sang người. Ảnh: VCG

Virus Nipah được đánh giá là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, với tỷ lệ tử vong dao động từ 50 - 70%. Cho đến nay, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu hoặc vaccine phòng bệnh được cấp phép sử dụng rộng rãi. Virus có thể lây từ động vật sang người, trong đó dơi ăn quả được xác định là vật chủ tự nhiên chính, đồng thời có thể lây trực tiếp giữa người với người thông qua tiếp xúc gần với dịch cơ thể như nước bọt, nước tiểu hoặc phân của người nhiễm bệnh.

Theo các chuyên gia y tế, con đường lây nhiễm từ động vật sang người thường xảy ra khi con người tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của động vật mang virus, đặc biệt là dơi ăn quả. Ngoài ra, việc tiêu thụ thực phẩm hoặc đồ uống bị nhiễm bẩn, chẳng hạn trái cây bị dơi nhiễm bệnh cắn hoặc nước uống nhiễm mầm bệnh, cũng được xem là nguy cơ lây truyền.

Virus có thể lây từ động vật sang người, trong đó dơi ăn quả được xác định là vật chủ tự nhiên chính. Ảnh: The Nation

Về mặt lâm sàng, bệnh có thể khởi phát với các triệu chứng giống cúm, sau đó tiến triển thành nhiễm trùng hô hấp cấp tính hoặc viêm não cấp. Ở các trường hợp nặng, bệnh nhân có thể xuất hiện co giật và rơi vào hôn mê chỉ trong vòng 24 - 48 giờ. Những người sống sót sau viêm não cấp phần lớn có thể hồi phục, song khoảng 20% bệnh nhân phải đối mặt với các di chứng thần kinh lâu dài như co giật tái diễn hoặc thay đổi về hành vi, tính cách.

Đợt bùng phát mới nhất tại Ấn Độ, tập trung tại bang Tây Bengal, đã ghi nhận 5 ca bệnh. Đáng chú ý, virus đã xuất hiện lây lan trong môi trường chăm sóc y tế, với một số nhân viên y tế nằm trong số người nhiễm. Giới chức Ấn Độ đang triển khai các biện pháp cách ly, kiểm soát nhiễm khuẩn và giám sát chặt chẽ nhằm ngăn chặn lây lan trong bệnh viện và cộng đồng.

Đợt bùng phát mới nhất tại Ấn Độ, tập trung tại bang Tây Bengal, đã ghi nhận 5 ca bệnh.

Tại khu vực Đông Nam Á, Thái Lan cho biết chưa ghi nhận ca nhiễm virus Nipah. Tuy nhiên, nước này đang duy trì cơ chế giám sát chặt chẽ thông qua mạng lưới “Một sức khỏe” (One Health) - mô hình kết hợp giữa y tế con người, y tế động vật và các yếu tố môi trường trong phòng, chống dịch bệnh. Mạng lưới này có sự phối hợp giữa Cục Kiểm soát Dịch bệnh, Cục Phát triển Chăn nuôi và các cơ quan thú y nhằm phát hiện sớm nguy cơ lây lan.

Giới chuyên môn cho biết virus Nipah có thể lây từ dơi ăn quả sang các loài động vật khác như lợn, ngựa, mèo và chó, trước khi truyền sang người. Do đó, sự hiện diện của virus trong quần thể động vật tại một khu vực được xem là yếu tố then chốt quyết định nguy cơ bùng phát dịch ở người. Trong trường hợp virus không lưu hành tại địa phương, nguy cơ lây truyền từ người sang người hầu như không xảy ra.

Một số sân bay ở Thái Lan đã tái áp dụng các biện pháp kiểm tra sức khỏe như thời đại dịch COVID-19. Ảnh: The Nation

Theo đại diện cơ quan kiểm soát dịch bệnh, virus Nipah không phải là bệnh mới nổi hoàn toàn, mà là bệnh truyền nhiễm tái xuất hiện rải rác theo từng đợt tại một số khu vực nhất định. Đợt bùng phát hiện nay ở Ấn Độ được đánh giá mang tính cục bộ, chưa lan rộng trên phạm vi toàn quốc.

Để phòng tránh bệnh, các cơ quan y tế khuyến cáo người dân duy trì thói quen vệ sinh cá nhân, đảm bảo an toàn thực phẩm và hạn chế tiếp xúc với động vật hoang dã hoặc động vật nghi nhiễm bệnh. Việc tăng cường giám sát tại cửa khẩu, cơ sở y tế và hệ thống thú y được xem là những biện pháp quan trọng nhằm chủ động ứng phó với nguy cơ xâm nhập của dịch bệnh.

Hồng Nhung