'Vó ngựa trên mây': Tiếng đàn nhị mang hơi thở của núi rừng và thời đại

Giữa những triền đá xám của cao nguyên phía Bắc, nơi mây trôi ngang đỉnh núi và dòng Nho Quế xanh thẳm len qua vực sâu, tiếng đàn nhị của NSƯT Dương Thùy Anh cất lên như một cuộc đối thoại với thiên nhiên.

Không còn bó mình trong không gian sân khấu quen thuộc của nhạc cụ truyền thống, tiếng đàn ấy bước vào một miền biểu đạt mới: giàu điện ảnh, đậm chất tự sự và mang hơi thở của đời sống đương đại.

Vó ngựa trên mây là dự án âm nhạc mới nhất đánh dấu hành trình tìm tòi của nữ nghệ sĩ trong nỗ lực đưa đàn nhị đến gần hơn với công chúng hôm nay bằng một ngôn ngữ nghệ thuật mềm mại, hiện đại nhưng vẫn giữ nguyên cốt cách của âm nhạc dân tộc.

Lấy cảm hứng từ vẻ đẹp hùng vĩ của miền sơn cước phía Bắc, Vó ngựa trên mây được ghi hình tại Tuyên Quang (khu vực Hà Giang cũ), với những địa danh đã trở thành biểu tượng của vùng đá xám như đèo Mã Pí Lèng, sông Nho Quế hay cao nguyên đá Đồng Văn.

Không gian núi rừng rộng lớn hiện lên như một trường cảnh giàu chất thơ. Ở đó, từng dãy núi nối nhau trong mây, những con đường uốn quanh sườn đá và sắc xanh thăm thẳm của dòng sông tạo nên chiều sâu thị giác cho toàn bộ tác phẩm.

Thiên nhiên không còn là phông nền bình thường, mà trở thành một phần trong nhịp điệu âm nhạc, nâng tiếng đàn nhị lên thành tiếng nói của cảm xúc và ký ức.

Trong Vó ngựa trên mây, đàn nhị không xuất hiện như một nhạc cụ truyền thống đứng riêng trong khuôn mẫu quen thuộc.

Tiếng đàn trở thành trung tâm của toàn bộ cấu trúc âm thanh, dẫn dắt mạch cảm xúc bằng những lớp giai điệu khi dữ dội, khoáng đạt, khi sâu lắng như hơi thở đại ngàn.

Trên nền phối khí của nhạc sĩ Lưu Quang Minh, tác phẩm mở ra một không gian âm nhạc giàu chuyển động.

Những đường cung vĩ dồn dập, kỹ thuật rung ngân kéo dài cùng cách xử lý âm vực linh hoạt khiến tiếng đàn lúc vang lên như vó ngựa băng qua núi đá, lúc lại mềm và xa như mây trôi trên đỉnh cao nguyên.

Âm nhạc vì thế không chỉ được nghe bằng tai, mà còn được cảm nhận bằng hình ảnh và nhịp chuyển của thiên nhiên.

Chia sẻ về dự án, NSƯT Dương Thùy Anh cho biết: “Tôi luôn mong muốn tiếng đàn nhị có thể bước ra khỏi những không gian quen thuộc để đến gần hơn với khán giả hôm nay, nhưng vẫn giữ nguyên cốt cách và linh hồn của âm nhạc dân tộc. Với Vó ngựa trên mây, tôi hi vọng tiếng đàn có thể tự kể câu chuyện của riêng mình, bằng cảm xúc, bằng hình ảnh và bằng hơi thở của núi rừng”.

Sức hút của dự án lần này nằm ở sự hòa quyện giữa âm nhạc và ngôn ngữ hình ảnh giàu chất điện ảnh.

Dưới góc nhìn của đạo diễn hình ảnh Hai Le Cao, người nghệ sĩ xuất hiện giữa núi đá, bên dòng Nho Quế hay trên lưng ngựa giữa cao nguyên rộng lớn mang đến cảm giác tự do, khoáng đạt nhưng cũng đầy nội lực.

Những khuôn hình ấy phản chiếu chính hành trình nghệ thuật bền bỉ của một người dành trọn tâm huyết cho cây đàn nhị và cho khát vọng làm mới âm nhạc dân tộc.

Để hoàn thành dự án, ekip đã thực hiện ghi hình trong điều kiện địa hình hiểm trở tại công viên đá Hà Giang. Sự chỉn chu trong từng khung hình, cùng tinh thần làm nghề nghiêm túc và tận tâm, góp phần tạo nên sắc thái chân thực, giàu cảm xúc cho toàn bộ video ca nhạc.

Sau các dự án âm nhạc tiêu biểu như: Độc tấu đàn nhị Ôi đàn cò (2007), dự án Lắng và video ca nhạc Băng qua cánh rừng (2023), Vó ngựa trên mây tiếp tục đánh dấu một bước chuyển mới trong hành trình nghệ thuật của NSƯT Dương Thùy Anh.

Ở hành trình ấy, nữ nghệ sĩ không lựa chọn cách giữ gìn âm nhạc dân tộc bằng sự hoài niệm khép kín.

Chị tìm cho đàn nhị một đời sống mới giữa nhịp thở đương đại, để tiếng đàn truyền thống có thể chạm tới công chúng hôm nay bằng cảm xúc, bằng hình ảnh và bằng những rung động rất gần với tinh thần thời đại.

NSƯT Dương Thùy Anh sinh năm 1977 tại Hà Nội, trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật.

Hiện chị là giảng viên đàn nhị tại Khoa Nhạc cụ truyền thống, Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội, đồng thời là thành viên nhóm nhạc Cỏ Lạ.

Tốt nghiệp cử nhân chuyên ngành Đàn nhị và thạc sĩ Lý luận và Phương pháp dạy học âm nhạc, chị được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú vào năm 2019.

Trong quá trình hoạt động nghệ thuật, chị đã đạt nhiều thành tích nổi bật như Giải Nhì Độc tấu và Hòa tấu Nhạc cụ dân tộc năm 2008, Huy chương Vàng Liên hoan Độc tấu và Hòa tấu Nhạc cụ dân tộc toàn quốc năm 2017.