'Vòm nhiệt' thiêu đốt miền Tây nước Mỹ

Ánh nắng Mặt trời chói chang phủ xuống một góc phố tại thủ đô Washington, D.C., vào chiều 2/7/2026. Ảnh: Ngọc Quang/PV TTXVN tại Mỹ

Theo Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ (NWS) và Trung tâm Dự báo Thời tiết (WPC), khoảng 40 triệu người tại các bang Utah, Montana, Wyoming, Idaho, Nevada, Bắc Dakota và hai bang North Dakota và South Dakota đang hứng chịu nền nhiệt cao hơn nhiều so với trung bình nhiều năm. Một số nơi có thể ghi nhận mức nhiệt khoảng 43 độ C, trong khi Salt Lake City (Utah) và Billings (Montana) được dự báo có khả năng thiết lập các mốc nhiệt độ cao kỷ lục.

Phần lớn bang Utah đang trong tình trạng cảnh báo nắng nóng cực đoan kéo dài đến đầu tuần tới. Tại Bismarck (North Dakota), chỉ số nhiệt được dự báo dao động từ 38-43 độ C, trong khi nhiệt độ ban đêm cũng chỉ giảm xuống khoảng 21 độ C, làm gia tăng nguy cơ sốc nhiệt và các bệnh liên quan đến thời tiết nóng.

Theo AccuWeather, đợt nắng nóng hiện nay hình thành từ khu vực Intermountain West và đang mở rộng sang vùng Bắc Đại Bình nguyên. Từ giữa tuần tới, vòm nhiệt được dự báo tiếp tục lan về Trung Tây và thung lũng Ohio, khiến nhiều khu vực miền Đông nước Mỹ bước vào một đợt nắng nóng mới với nhiệt độ phổ biến từ 32-38 độ C, kèm độ ẩm cao.

Giới khí tượng cảnh báo sự kết hợp giữa nhiệt độ cao và độ ẩm sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ mắc các bệnh do nắng nóng, đặc biệt đối với người cao tuổi, trẻ nhỏ và người lao động ngoài trời.

Cơ quan Thời tiết Quốc gia khuyến cáo người dân hạn chế các hoạt động ngoài trời trong thời gian nắng gắt, uống đủ nước, sử dụng các trung tâm làm mát hoặc nơi có điều hòa nhiệt độ khi cần thiết, đồng thời không để trẻ em hoặc vật nuôi trong xe ô tô đang đỗ dưới trời nắng.

* Trong khi đó, các mô hình dự báo thời tiết dài hạn cho thấy châu Âu có thể tiếp tục hứng chịu một đợt nắng nóng cực đoan vào cuối tháng 7, trong bối cảnh nhiều quốc gia ghi nhận các vụ cháy rừng nghiêm trọng và số ca tử vong do nắng nóng gia tăng.

Trời nắng nóng gay gắt tại Paris, Pháp. Ảnh: THX/TTXVN phát

Phóng viên TTXVN tại châu Âu dẫn mô hình của Trung tâm Dự báo Thời tiết Trung hạn châu Âu (ECMWF) cho biết, đợt nắng nóng có khả năng đạt đỉnh trong giai đoạn từ ngày 20 - 25/7, khi hiện tượng "vòm nhiệt" bao trùm phần lớn khu vực Tây và Trung Âu. Tại Tây Ban Nha và Tây Nam nước Pháp, nhiệt độ có thể lên tới 47 độ C. Trong khi đó, Paris được dự báo có thể ghi nhận mức nhiệt khoảng 40 độ C, còn nhiều khu vực ở Đức có thể đạt 38-40 độ C.

Nắng nóng kéo dài đã làm gia tăng nguy cơ cháy rừng tại Pháp. Một trong những vụ cháy rừng nghiêm trọng và đang gây ảnh hưởng lớn là tại rừng Fontainebleau, cách thủ đô Paris khoảng 60 km về phía Đông Nam. Giới chức Pháp ngày 13/7 cho biết, ngọn lửa bùng phát chiều 12/7 và nhanh chóng lan rộng, thiêu rụi khoảng 800 ha rừng, buộc nhà chức trách phải huy động khoảng 400 lính cứu hỏa cùng nhiều phương tiện chuyên dụng để khống chế. Hai máy bay chữa cháy, hai trực thăng và một máy bay chuyên dụng quan sát tình hình cũng được điều động hỗ trợ dập lửa. Vụ cháy khiến một số tuyến đường giao thông bị gián đoạn, đồng thời khoảng 15 hộ dân tại làng Vaudoúe gần đó phải đi sơ tán. Đây là lần đầu tiên máy bay chữa cháy từ miền Nam nước Pháp được điều động tới vùng thủ đô Paris để ứng phó với cháy rừng.

Tại Tây Ban Nha, mặc dù vụ cháy rừng nghiêm trọng ở tỉnh Almeria đã được khống chế, song thảm họa này vẫn gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Theo giới chức nước này, ít nhất 13 người đã thiệt mạng, khoảng 7.000 ha rừng bị thiêu rụi và gần 1.600 người phải sơ tán, trong đó khoảng 600 người đã được phép trở về nhà sau khi lực lượng ứng phó kiểm soát được ngọn lửa. Nhà chức trách nhận định vụ hỏa hoạn có thể bùng phát do đường dây điện bị đứt trong điều kiện nắng nóng trên 40 độ C kéo dài nhiều tuần. Đây được xem là một trong những vụ cháy rừng nghiêm trọng nhất tại Tây Ban Nha trong những năm gần đây.

Trong khi đó, tại xứ Wales (Vương quốc Anh), cơ quan ứng phó thảm họa đã ban bố tình trạng sự cố lớn để ứng phó với một vụ cháy rừng trên núi Conwy. Nhà chức trách đã huy động lực lượng cứu hỏa và các cơ quan liên quan để phối hợp khống chế đám cháy, bảo vệ các khu dân cư, cơ sở hạ tầng và môi trường xung quanh. Theo nhà chức trách, thời tiết nắng nóng và khô hạn kéo dài đang đẩy nguy cơ cháy rừng tại nhiều khu vực khác của Vương quốc Anh lên mức rất cao.

Không chỉ gây thiệt hại về diện tích rừng, nắng nóng kéo dài trong những tháng qua còn để lại những hậu quả nghiêm trọng về người. Một nghiên cứu công bố ngày 13/7 cho thấy ít nhất 2.700 người đã tử vong tại Anh và xứ Wales do các đợt nắng nóng xảy ra trong tháng 5 và tháng 6. Thực hiện nghiên cứu này là một nhóm các nhà khoa học thuộc trường đại học Hoàng gia London, Cơ quan Khí tượng Anh (Met Office) và trường đại học nghiên cứu công lập chuyên về y tế công cộng và y học nhiệt đới London. Các nhà khoa học nhận định tác động của biến đổi khí hậu do con người gây ra đã khiến nhiệt độ ban ngày trong các đợt sóng nhiệt này cao hơn khoảng 3-4 độ C so với kịch bản khí hậu không chịu tác động của biến đổi khí hậu do con người gây ra.

Tuy nhiên, các chuyên gia khí tượng nhấn mạnh đây mới chỉ là dự báo dài hạn, phản ánh một trong những kịch bản thời tiết có thể xảy ra và vẫn có thể thay đổi khi có thêm dữ liệu cập nhật trong những ngày tới.

Bình luận về các dự báo mới, nhà nghiên cứu khí hậu Jeo Albant cho rằng châu Âu từng nhiều lần trải qua các đợt nắng nóng cực đoan, song việc các hệ thống áp suất cao mạnh xuất hiện liên tiếp trong thời gian ngắn là hiện tượng hiếm gặp. Trong khi đó, nhà khí tượng học người Tây Ban Nha Duncan Wingen nhận định nếu các kịch bản hiện nay trở thành hiện thực, đợt nắng nóng sắp tới có thể có cường độ tương đương hoặc vượt đợt nắng nóng lịch sử năm 2003, vốn khiến hàng chục nghìn người tại châu Âu thiệt mạng.

Theo giới khoa học, tần suất và cường độ của các đợt sóng nhiệt cùng nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan khác đang gia tăng do tác động của biến đổi khí hậu liên quan đến hoạt động của con người.