Vòng đối đầu mới giữa Mỹ và Iran

Eo biển Hormuz nóng trở lại

Khói bốc lên từ địa điểm ở Tehran, Iran sau các cuộc không kích. Ảnh: Kyodo/TTXVN phát

Ngày 13/7, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lực lượng này đã hoàn tất đợt không kích mới nhất nhằm vào các mục tiêu quân sự của Iran sau chiến dịch kéo dài khoảng 5 giờ.

Theo tuyên bố được đăng trên trang web chính thức của CENTCOM, các cuộc tấn công sử dụng vũ khí dẫn đường chính xác nhằm vào hệ thống phòng thủ bờ biển, các trận địa tên lửa, thiết bị bay không người lái (UAV) và năng lực tác chiến trên biển của Iran.

CENTCOM cho biết hiện có hơn 50.000 quân nhân Mỹ được triển khai trên khắp Trung Đông và lực lượng này vẫn duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao. Đây là đợt tấn công thứ ba liên tiếp của Mỹ nhằm vào Iran theo lệnh của Tổng thống Donald Trump, sau khi Washington cáo buộc Tehran đứng sau các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại qua eo biển Hormuz.

Trong khi đó, truyền thông Iran đưa tin nhiều vụ nổ xảy ra tại khu vực ven biển phía Nam, bao gồm Bandar Abbas và tỉnh Bushehr. Hãng tin Tasnim cho biết lực lượng Iran đã tấn công một số tàu bị cáo buộc vi phạm tại eo biển Hormuz và bắn hạ một UAV do Mỹ sản xuất gần Bandar Abbas.

Về phần mình, Iran cũng mở rộng các hoạt động đáp trả nhằm vào các mục tiêu quân sự của Mỹ tại Bahrain, Jordan và Kuwait. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã sử dụng tên lửa và UAV nhằm vào căn cứ al-Juffair ở Bahrain, nơi đặt sở chỉ huy Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ, cùng nhiều cơ sở quân sự khác của Washington trong khu vực.

Trong một diễn biến khác, UAE cho biết hai tàu chở dầu của nước này bị tên lửa hành trình tấn công tại vùng biển Oman, khiến một thuyền viên thiệt mạng và tám người bị thương.

Song song với các hoạt động quân sự, Mỹ dự kiến tái áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran từ ngày 14/7. Theo Trung tâm Thông tin Hàng hải Hỗn hợp (JMIC), các tàu thương mại không có điểm đến là Iran vẫn được phép đi qua eo biển Hormuz, song những tàu bị nghi hỗ trợ nước này né tránh lệnh trừng phạt có thể bị kiểm tra hoặc cưỡng chế.

Tàu thuyền neo tại cảng ở thành phố Bandar Lengeh, tỉnh Hormozgan, Iran. Ảnh: IRNA/TTXVN

Động thái của các bên cho thấy thỏa thuận ngừng bắn đạt được hồi tháng 6 đã đổ vỡ hoàn toàn, đồng thời đẩy cuộc cạnh tranh kiểm soát eo biển Hormuz trở thành tâm điểm mới của xung đột.

Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ tiếp tục bảo đảm an ninh hàng hải tại Hormuz và đề xuất thu khoản phí tương đương 20% giá trị hàng hóa vận chuyển qua tuyến đường này để bù đắp chi phí bảo vệ. Đáp lại, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định nước này mới là lực lượng bảo vệ hợp pháp eo biển Hormuz và bác bỏ mọi tuyên bố của Mỹ về quyền kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này.

Mặc dù vậy, Tổng thống Trump vẫn để ngỏ khả năng đạt được một thỏa thuận với Iran, cho rằng năng lực quân sự của Iran đang suy giảm nhưng cánh cửa đối thoại vẫn chưa hoàn toàn khép lại.

Theo giới chuyên gia, giao tranh tái diễn không đồng nghĩa với việc loại trừ khả năng nối lại đàm phán và Mỹ vẫn muốn đàm phán ngay cả khi chưa có cuộc đàm phán nào đang diễn ra bởi chính quyền vẫn mong muốn đạt được thỏa thuận.

Thị trường ‘rung lắc’

Bảng giá xăng bán lẻ tại một trạm xăng ở thủ đô Washington D.C của Mỹ trưa 13/7/2026. Ảnh: Ngọc Quang - P/v TTXVN tại Mỹ

Diễn biến quân sự khốc liệt đã lập tức tác động tới thị trường năng lượng toàn cầu khi giới đầu tư lo ngại nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu từ Trung Đông.

Eo biển Hormuz hiện là tuyến vận tải chiến lược, từng là nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu trước khi xung đột bùng phát. Theo công ty theo dõi vận tải biển Kpler, lưu lượng tàu qua eo biển này trong giai đoạn từ ngày 10-12/7 đã giảm khoảng 52% so với tuần trước, trong khi trang tin MarketWatch cho biết lượng tàu chở dầu đã xuống mức thấp nhất trong năm tuần.

Trong bối cảnh đó, giá dầu Brent có thời điểm tăng gần 10%, trước khi chốt phiên ở mức 83,3 USD/thùng - mức tăng trong ngày mạnh nhất kể từ tháng 5/2020. Dầu WTI của Mỹ cũng tăng 9,4%, lên 78,14 USD/thùng, sau đó tiếp tục duy trì quanh ngưỡng 85 USD/thùng trong phiên kế tiếp.

Theo giới phân tích, đà tăng của giá dầu hiện phản ánh tâm lý lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung trong tương lai, thay vì tình trạng thiếu hụt nguồn thực tế. Tuy nhiên, nếu hoạt động vận tải qua Hormuz tiếp tục bị gián đoạn, giá dầu nhiều khả năng sẽ còn chịu áp lực tăng.

Giá dầu đi lên cũng làm dấy lên lo ngại lạm phát sẽ kéo dài, qua đó thúc đẩy giá trị đồng USD và lợi suất trái phiếu Mỹ tăng. Điều này khiến giá vàng chịu áp lực giảm dù căng thẳng địa chính trị thường thúc đẩy nhu cầu đối với tài sản trú ẩn.

Kết thúc phiên giao dịch ngày 13/7, giá vàng giao ngay đã giảm xuống dưới mốc 4.000 USD/ounce, trong khi giá vàng kỳ hạn trên sàn Comex ghi nhận phiên giảm mạnh nhất kể từ cuối tháng 6. Các nhà phân tích cho rằng thị trường đang ưu tiên nắm giữ đồng USD do kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt nhằm kiểm soát lạm phát.

Dù vậy, nhiều chuyên gia vẫn đánh giá triển vọng dài hạn của vàng tích cực nhờ nhu cầu mua vào từ các ngân hàng trung ương nhằm đa dạng hóa dự trữ ngoại hối.

Thị trường chứng khoán Mỹ cũng chịu áp lực bán mạnh. Kết thúc phiên giao dịch ngày 13/7, chỉ số Dow Jones giảm 0,26%, S&P 500 mất 0,79% và Nasdaq Composite giảm 1,55%, khi nhà đầu tư đồng loạt giảm tỷ trọng các cổ phiếu công nghệ và chuyển sang các tài sản phòng thủ.

Theo giới đầu tư, sau giai đoạn tăng mạnh nhờ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), nhóm cổ phiếu công nghệ đang đối mặt với áp lực chốt lời trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng và triển vọng lãi suất vẫn ở mức cao.

Trong bối cảnh các cuộc tấn công đáp trả giữa Mỹ và Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, giới quan sát cho rằng nguy cơ xung đột lan rộng tại Trung Đông vẫn hiện hữu. Những diễn biến tiếp theo tại eo biển Hormuz, cùng khả năng nối lại các kênh đối thoại giữa Washington và Tehran, sẽ tiếp tục là những yếu tố then chốt chi phối thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu trong thời gian tới.