Vụ hủy hoại rừng ở Nghệ An: Phiên tòa phúc thẩm tiếp tục bị hoãn

Quang cảnh phiên toà phúc thẩm sáng 12/11. Ảnh: Nguyễn Hải

Trước đó, tại phiên tòa sơ thẩm, Tòa án nhân dân khu vực 10 - Nghệ An đã tuyên phạt bị cáo Lê Văn Thành 7 năm tù về tội "Hủy hoại rừng", theo điểm b khoản 3 Điều 243 Bộ luật Hình sự.

Tuy nhiên, tại phiên tòa phúc thẩm sáng nay, nhiều người tham gia tố tụng vắng mặt. Phía bị cáo, gồm luật sư bào chữa và bị cáo, đã đưa ra nhiều ý kiến, đề nghị Hội đồng xét xử hoãn phiên tòa để bảo đảm quyền bào chữa và làm rõ các vấn đề liên quan đến vụ án.

Cụ thể, luật sư Nguyễn Thị Minh Châu (Văn phòng luật sư Bảo Châu và Cộng sự) cho biết đã gửi hồ sơ đăng ký bào chữa nhưng chưa nhận được thông báo về người bào chữa, đồng thời chưa được cấp giấy báo phiên tòa. Do chưa hoàn tất thủ tục và chưa được sao chụp hồ sơ vụ án nên luật sư chưa có điều kiện nghiên cứu đầy đủ các tài liệu, chứng cứ để thực hiện việc bào chữa.

Luật sư cũng đề nghị triệu tập 3 thành viên Hội đồng định giá tài sản thuộc UBND huyện Quỳ Hợp (cũ), gồm các ông, bà Hồ Minh Đức, Lê Thị Đức và Vi Văn Tuấn, để làm rõ kết quả định giá được sử dụng làm căn cứ buộc tội bị cáo. Bên cạnh đó, luật sư nêu vấn đề biên bản giao nhận hồ sơ vụ án thể hiện còn thiếu 5 bút lục, từ số 1137 đến 1141, đề nghị được kiểm tra, đối chiếu nhằm bảo đảm tính đầy đủ, minh bạch của hồ sơ.

Đối với những người vắng mặt, phía bị cáo đề nghị Hội đồng xét xử xem xét triệu tập, áp dụng biện pháp dẫn giải đối với các nhân chứng quan trọng, trong đó có ông Mai Văn Võ – giám định viên mà bị cáo cho rằng có sai phạm trong quá trình giám định. Đồng thời, phía bị cáo đề nghị triệu tập hai điều tra viên là ông Lô Viết Cường và ông Nguyễn Văn Dũng để làm rõ những vấn đề liên quan đến quá trình điều tra, lập hồ sơ vụ án.

Tiếp đó, đại diện Viện kiểm sát cũng đề nghị hoãn phiên tòa. Tuy nhiên, đại diện Viện kiểm sát cho biết đây đã là lần thứ 4 phiên tòa bị hoãn và nêu quan điểm rằng ở lần xét xử tiếp theo, kể cả trường hợp bị cáo vắng mặt, Viện kiểm sát vẫn sẽ đề nghị Hội đồng xét xử tiến hành xét xử.

Sau thời gian xem xét các ý kiến, Thẩm phán Hoàng Ngọc Anh thay mặt Hội đồng xét xử đọc quyết định hoãn phiên tòa. Phiên tòa phúc thẩm được mở lại vào ngày 30/11/2026.

Hình ảnh ông Lê Văn Thành cung cấp khi cho rằng ông không huỷ hoại rừng mà chủ yếu phát dọn dây leo, bụi rậm, giang bao phủ để phát triển rừng.

Người trồng rừng bị kết án hủy hoại rừng

Theo bản án sơ thẩm của TAND khu vực 10 – Nghệ An, trong tháng 3 và tháng 4/2023, Lê Văn Thành thuê người cùng 3 máy xúc phát dọn, chặt phá, đào gốc cây, san gạt mặt bằng và đốt thực bì trên 4 thửa đất, tổng diện tích hơn 11,3 ha rừng sản xuất là rừng tự nhiên tại xã Bắc Sơn, huyện Quỳ Hợp (nay thuộc xã Mường Chọng, tỉnh Nghệ An), nhằm lấy đất trồng keo, quế.

Theo kết quả xác định hiện trạng, trước khi bị tác động, khu vực có khoảng 5,2 ha rừng hỗn giao gỗ – tre nứa (HG1), 2,8 ha rừng nứa (NUA) và 3,2 ha đất trống có cây gỗ tái sinh (DT2).

Sau khi bị tác động, một phần diện tích rừng bị suy giảm nghiêm trọng, chỉ còn cây gỗ lớn phân tán; phần còn lại chuyển thành đất trống hoặc đã được trồng cây lâm nghiệp. Trong đó, diện tích rừng bị suy giảm nghiêm trọng là hơn 5,2 ha, diện tích rừng bị hủy hoại hoàn toàn là hơn 2,8 ha. Số cây nứa bị thiệt hại được xác định là 32.679 cây.

Về thiệt hại lâm sản, bản án đề cập 2,097 m³ gỗ nhóm VIII và 2,5 ster củi, được Hội đồng định giá tài sản tỉnh Nghệ An định giá 2.794.000 đồng (hai triệu bảy trăm chín tư ngàn đồng). Đây cũng chính là tang vật lực lượng chức năng thu giữ tại hiện trường vụ án.

Bên cạnh đó, 56,11 m³ gỗ và 32.679 cây nứa được Hội đồng định giá tài sản huyện Quỳ Hợp định giá tổng cộng 153,16 triệu đồng, trong đó riêng số nứa trị giá hơn 130 triệu đồng. Đây là số tài sản mà cơ quan tố tụng xác định bị cáo Thành đã gây thiệt hại. Theo cơ quan tiến hành tố tụng, tổng giá trị thiệt hại, lâm sản được xác định là 155,95 triệu đồng.

Tòa án xác định tổng diện tích rừng bị hủy hoại và suy giảm nghiêm trọng là hơn 8 ha, từ đó tuyên Lê Văn Thành phạm tội "Hủy hoại rừng" theo điểm b khoản 3 Điều 243 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017.

Hình ảnh hiện trạng rừng khu vực không bị tác động (bên trái) và rừng sau khi bị cáo Lê Văn Thành tác động. Ảnh: Luật sư cung cấp

Nhiều vấn đề về hiện trạng rừng và kết luận giám định cần được làm rõ

Như trước đó Báo Phụ nữ Việt Nam đã phản ánh, theo tài liệu ông Lê Văn Thành cung cấp cho Báo, số liệu về diện tích, loại đất và trạng thái rừng tại một số thửa đất có sự khác biệt giữa kết quả kiểm kê năm 2015, hồ sơ giao rừng năm 2019 và số liệu theo dõi diễn biến rừng năm 2022. 

Từ đó, ông Thành đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm làm rõ căn cứ xác định diện tích rừng bị thiệt hại, số lượng cây nứa; phương pháp đo đạc, kiểm kê và xác định trạng thái rừng, đồng thời đối chiếu với các tài liệu về tăng trưởng trữ lượng rừng và Đề án giao rừng theo Quyết định số 4213/QĐ-UBND ngày 20/9/2018 của UBND tỉnh Nghệ An.

Bên cạnh đó, phía bị cáo đặt vấn đề về phương pháp khảo sát, tính toán và ngoại suy số liệu từ các ô tiêu chuẩn. Theo trình bày, trong buổi khảo sát ngày 18/5/2023, cán bộ kỹ thuật chỉ lập bảng kê tại hai ô tiêu chuẩn và một ô đối chứng, chưa ghi nhận cụ thể toàn bộ gốc cây, bụi nứa bị thiệt hại trên diện tích liên quan.

Ở góc độ pháp lý, luật sư cũng cho rằng cần xem xét tư cách của Trung tâm Tư vấn và Phát triển Lâm nghiệp tại thời điểm được trưng cầu giám định. Luật sư đặt vấn đề Trung tâm chỉ được bổ sung vào danh sách tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc trong lĩnh vực lâm nghiệp vào ngày 28/12/2023, trong khi kết luận giám định đã được ban hành từ tháng 6/2023. Thời điểm ông Mai Văn Võ tham gia khảo sát, được giao nhiệm vụ và ký hợp đồng chuyên môn cũng được đề nghị làm rõ.

Ngoài ra, việc định giá 56,11 m³ gỗ và 32.679 cây nứa với tổng giá trị hơn 153 triệu đồng cũng là nội dung phía bào chữa đề nghị xem xét, đối chiếu với hồ sơ giám định và tài liệu hiện trường.

Từ những vấn đề trên, luật sư đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm đánh giá lại tính hợp pháp, độ tin cậy của kết luận giám định, căn cứ xác định thiệt hại và xem xét việc giám định lại. Trường hợp không thể khắc phục những thiếu sót, luật sư đề nghị xem xét hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại theo quy định pháp luật.