Vụ kiện OpenAI: Bồi thẩm đoàn đa dạng, một số người không ưa Elon Musk

Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers chủ trì phiên tòa giữa Elon Musk và Sam Altman (Giám đốc điều hành OpenAI). Phiên tranh luận mở đầu dự kiến bắt đầu hôm 28/4 giờ địa phương.

Từng chủ trì vụ Epic Games kiện Apple năm 2020, Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers được chọn ngẫu nhiên cho vụ án này, khiến tòa án liên bang Oakland trở thành địa điểm xét xử thay vì San Francisco, nơi đặt trụ sở chính của OpenAI. Một bồi thẩm đoàn gồm 9 thành viên đóng vai trò cố vấn và việc lựa chọn đã hoàn tất khoảng 14 giờ chiều 27/4.

Họ là một nhóm đa dạng về nghề nghiệp gồm kỹ sư phần mềm, nhà sáng lập công ty khởi nghiệp, nhân viên ngân hàng, nhân viên tổ chức phi lợi nhuận, tài xế Uber và các nhân viên chính phủ. Danh tính cụ thể của 9 bồi thẩm viên trong vụ kiện này hiện chưa được công bố công khai.

Trong các vụ án dân sự lớn ở Mỹ, danh tính bồi thẩm viên thường được bảo mật để tránh áp lực truyền thông, tác động từ dư luận hoặc các bên liên quan.

Elon Musk, nhà đồng sáng lập OpenAI năm 2015, đã kiện công ty này, Giám đốc điều hành Sam Altman và Chủ tịch Greg Brockman vào năm 2024, cáo buộc họ đã không giữ cam kết duy trì phòng thí nghiệm AI này dưới dạng phi lợi nhuận và theo đuổi sứ mệnh từ thiện.

Elon Musk muốn OpenAI loại bỏ Sam Altman khỏi vị trí giám đốc điều hành. Ảnh: Internet.

OpenAI nhiều lần gọi vụ kiện của Elon Musk là "vô căn cứ". Elon Musk rời khỏi hội đồng quản trị OpenAI năm 2018 và năm 2023 đã thành lập xAI như một đối thủ cạnh tranh, sáp nhập công ty khởi nghiệp AI này với SpaceX hồi tháng 2.

Trong suốt quá trình tố tụng, Elon Musk đã tìm kiếm một số biện pháp khắc phục khác nhau, gồm cả việc yêu cầu loại bỏ Sam Altman và Greg Brockman khỏi vai trò lãnh đạo tại OpenAI.

Các luật sư của Elon Musk cho biết vào tháng 1 rằng ông nên nhận được tới khoản bồi thường 134 tỉ USD và đề xuất chuyển số tiền đó trở lại tổ chức phi lợi nhuận của OpenAI nếu thắng kiện.

Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers từng tỏ ra hoài nghi về ước tính của chuyên gia phía Elon Musk rằng OpenAI nên hoàn trả tới 134 tỉ USD, cho rằng con số này “được đưa ra một cách tùy tiện”.

Luật sư của OpenAI phản bác rằng Elon Musk hành động vì mong muốn kiểm soát OpenAI và củng cố xAI.

OpenAI cho biết Elon Musk từng tham gia thảo luận về việc tạo cấu trúc mới cho công ty và đã yêu cầu trở thành CEO. Cũng là bị đơn trong vụ kiện, Microsoft phủ nhận việc thông đồng với OpenAI và cho biết chỉ hợp tác với công ty phát triển ChatGPT sau khi Elon Musk rời đi.

Phiên tòa được chia thành hai giai đoạn

Yvonne Gonzalez Rogers đã quyết định chia phiên tòa thành hai phần: giai đoạn xác định trách nhiệm pháp lý để quyết định xem có hành vi sai trái nào xảy ra hay không; giai đoạn xác định biện pháp khắc phục để xác định mức bồi thường thích hợp và các bước tiếp theo.

Bồi thẩm đoàn sẽ chỉ đưa ra ý kiến trong giai đoạn xác định trách nhiệm pháp lý và ý kiến từ họ sẽ mang tính chất tư vấn, nghĩa là thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers sẽ đưa ra quyết định cuối cùng trong cả hai phần của phiên tòa.

Giai đoạn xác định trách nhiệm pháp lý của phiên tòa dự kiến sẽ kết thúc ngày 21/5, Yvonne Gonzalez Rogers cho biết hôm 27/4.

Một số bồi thẩm viên thừa nhận có quan điểm tiêu cực về Elon Musk

Yvonne Gonzalez Rogers bắt đầu phiên tòa bằng cách chào đón các bồi thẩm viên tiềm năng đến phòng xử án. Bà đã pha trò khi giải thích về vụ án và lịch trình của phiên tòa.

Các luật sư đã chất vấn các bồi thẩm viên tiềm năng về quan điểm của họ về AI (trí tuệ nhân tạo), Elon Musk và Sam Altman. Một số người thừa nhận có quan điểm tiêu cực về Elon Musk do hệ tư tưởng chính trị của ông.

“Thực tế là nhiều người không thích ông ấy”, Yvonne Gonzalez Rogers nói. Thế nhưng, bà bày tỏ sự tin tưởng rằng các bồi thẩm viên được lựa chọn sẽ tôn trọng quá trình tố tụng và các tình tiết của vụ án.

Sam Altman và Greg Brockman có mặt tại tòa án hôm 27/4 giờ địa phương nhưng không phát biểu.

Trong đơn kiện, Elon Musk cáo buộc rằng ông đã bị OpenAI, Sam Altman và Greg Brockman “thao túng một cách tinh vi” và “lừa dối” để đầu tư vào OpenAI bởi những lời hứa của họ về việc “vạch ra một con đường an toàn hơn, cởi mở hơn so với các gã khổng lồ công nghệ chạy theo lợi nhuận”.

Ông đã yêu cầu thẩm phán xem xét việc hủy bỏ quá trình tái cấu trúc gần đây của OpenAI, đã củng cố mô hình tổ chức phi lợi nhuận nắm quyền kiểm soát công ty vì lợi nhuận.

Elon Musk và OpenAI khẩu chiến trên mạng xã hội X

Elon Musk và Sam Altman đã công khai khẩu chiến trong nhiều tháng trước phiên tòa. Điều đó tiếp tục hôm 28/4, khi Elon Musk viết trong một bài đăng trên X: “Altman lừa đảo và Greg Stockman đã đánh cắp một tổ chức từ thiện. Chấm hết”.

Bình luận này được đưa ra sau một bài đăng từ tài khoản OpenAI Newsroom trên X.

“Chúng tôi rất mong chờ được trình bày vụ việc của mình trước tòa, nơi cả sự thật và pháp luật đều đứng về phía chúng tôi. Vụ kiện này luôn là một nỗ lực vô căn cứ và đầy ghen tị nhằm hạ bệ đối thủ cạnh tranh”, OpenAI viết.

Trong số 26 cáo buộc mà Elon Musk đưa ra vào năm 2024, hiện chỉ còn lại 2 cáo buộc: làm giàu bất chính và vi phạm nghĩa vụ ủy thác từ thiện. Theo một hồ sơ, luật sư của Elon Musk đã bỏ hai cáo buộc "gian lận và gian lận gián tiếp" trước phiên tòa nhằm mục đích đơn giản hóa vụ kiện.

Các máy quay truyền hình và một cuộc biểu tình nhỏ phản đối AI đã xuất hiện tại tòa án liên bang ở Oakland hôm 27/4, trong ngày đầu vụ kiện.

Nhóm biểu tình đã dựng hàng chục biển hiệu chống AI bên ngoài tòa án với những thông điệp như “Các công ty AI nói dối, người dân sẽ chết”; “Các công ty AI đang chạy đua để xây dựng siêu AI, đang chơi trò chơi may rủi với tất cả cuộc sống của chúng ta. Hãy dừng sự điên rồ này lại. Hãy ngăn chặn ngày tận thế AI ngay bây giờ”… Một tấm biển có hình vẽ thần chết bên cạnh dòng chữ “AI - Hoặc chúng ta ngăn chặn nó, hoặc nó sẽ ngăn chặn chúng ta!”.

Người dân tham gia cuộc biểu tình bên ngoài tòa án liên bang Oakland, nơi sẽ diễn ra phiên tòa giữa Elon Musk và OpenAI. Nhóm này muốn đảm bảo AI không tiêu diệt loài người. Ảnh: S.F. Chronicle.

Phiên tòa diễn ra khi Elon Musk đang chuẩn bị đưa SpaceX lên sàn chứng khoán trong một đợt IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) có khả năng lập kỷ lục và OpenAI cũng đang chuẩn bị cho đợt IPO dự kiến vào cuối năm nay. Hai công ty này được định giá hơn 2.000 tỉ USD trên thị trường tư nhân, trong đó SpaceX là 1.250 tỉ USD, còn OpenAI là 852 tỉ USD.

Nếu thắng kiện, Elon Musk có thể làm chệch hướng kế hoạch IPO quy mô lớn của OpenAI và gây chấn động toàn bộ ngành AI đang bùng nổ.

Đây là lần thứ hai trong năm nay Elon Musk vướng vào một vụ kiện ở khu vực Vịnh San Francisco. Tháng trước tại San Francisco, Elon Musk đã làm chứng trong một vụ kiện do các cựu cổ đông Twitter (nay là X) đệ đơn chống lại tỉ phú giàu nhất thế giới, cáo buộc ông cố tình làm giảm giá trị công ty trước khi mua lại với giá 44 tỉ USD vào tháng 10/2022. Bồi thẩm đoàn đã phán quyết Elon Musk có lỗi trong vụ kiện đó.