Vừa siết chặt giám sát, vừa hỗ trợ ngư dân để gỡ 'thẻ vàng' IUU

Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư khảo sát ý kiến ngư dân về Nghị quyết chuyển đổi nghề và Nghị quyết hỗ trợ cước phí VMS giai đoạn 2026-2028.

Siết chặt kỷ cương là yêu cầu sống còn của ngành thủy sản

Hội nghị đã thông tin về tính cấp bách của công tác chống khai thác IUU khi đợt làm việc lần thứ 5 của Đoàn Thanh tra Ủy ban châu Âu (EC) dự kiến diễn ra vào cuối tháng 2/2026. Đợt thanh tra này mang tính chất quyết định để đánh giá mức độ khắc phục các tồn tại và xem xét khả năng gỡ bỏ "thẻ vàng" cho thủy sản Việt Nam.

Hội nghị đã quán triệt tới bà con ngư dân 4 nhóm khuyến nghị trọng tâm mà EC yêu cầu khắc phục triệt để; trong đó, mục tiêu kiên quyết là chấm dứt 100% tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài và xử lý dứt điểm các tàu cá "3 không" (không đăng ký, không đăng kiểm, không cấp phép), tàu cá hết hạn hoặc nằm bờ.

Hội nghị cũng yêu cầu ngư dân thực hiện nghiêm ngặt các quy định bắt buộc trước và trong mỗi chuyến biển; trong đó, đặc biệt lưu ý về duy trì liên tục thiết bị giám sát hành trình (VMS) 24/24 và ghi chép đầy đủ, trung thực nhật ký khai thác. Đây là những bước đi bắt buộc để hiện đại hóa nghề cá địa phương và đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu quốc tế.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Cần Thơ Quách Thị Thanh Bình phát biểu tại Hội nghị.

Tại hội nghị, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ Quách Thị Thanh Bình nhấn mạnh, công tác chống khai thác IUU đang là nhiệm vụ được chỉ đạo quyết liệt từ Trung ương đến địa phương. Việc tuân thủ quản lý tàu cá và giám sát hành trình không chỉ là yêu cầu pháp lý bắt buộc mà còn là trách nhiệm bảo vệ uy tín ngành thủy sản và sinh kế lâu dài của chính ngư dân.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Cần Thơ, dù đã đạt được những kết quả nhất định, thực tiễn công tác quản lý khai thác tàu cá vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế đáng lo ngại như: tàu cá chưa duy trì đầy đủ tín hiệu thiết bị VMS theo quy định, việc chấp hành quy định IUU chưa triệt để và khả năng nắm bắt chính sách hỗ trợ của ngư dân còn hạn chế.

Hội nghị đóng vai trò quan trọng giúp ngư dân nắm rõ hơn các quy định, chủ động chấp hành nghiêm pháp luật; đồng thời tạo môi trường để ngư dân trao đổi, phản ánh những khó khăn, vướng mắc để các cơ quan chức năng kịp thời ghi nhận, tháo gỡ.

Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ Phạm Trường Giang phát biểu tại Hội nghị.

Từ góc độ quản lý Nhà nước về các tiêu chuẩn kỹ thuật và ứng dụng công nghệ, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ Phạm Trường Giang nêu lên các vấn đề về lộ trình chuyển đổi số trong ghi chép nhật ký khai thác mà ngư dân cần thích ứng, từ đó, đảm bảo yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

Lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ thành phố cho biết, hiện nay các thủ tục đang được chuyển sang hình thức trực tuyến toàn hành trình (online). Thấu hiểu những khó khăn của ngư dân khi tiếp cận công nghệ, sở sẽ phối hợp chặt chẽ với Ủy ban nhân dân các xã, phường để cán bộ cơ sở trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ bà con thực hiện các thủ tục đăng ký tàu cá và thiết bị giám sát trên môi trường điện tử, đảm bảo nhanh chóng và thuận tiện.

Chính sách "đòn bẩy" để hỗ trợ ngư dân

Điểm nhấn quan trọng của hội nghị là hướng đến giải quyết gỡ thẻ vàng IUU chuyển dịch từ các biện pháp quản lý hành chính sang các chính sách hỗ trợ trực tiếp, nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính cho chủ tàu.

Tại hội nghị, Sở Nông nghiệp và Môi trường Cần Thơ chính thức thông báo kết quả hỗ trợ cước phí thuê bao vệ tinh giám sát hành trình tàu cá năm 2025, căn cứ theo Quyết định số 3769/QĐ-UBND ban hành ngày 31/12/2025 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ. Đây là động thái cụ thể hóa cam kết đồng hành cùng ngư dân trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao.

Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư thành phố Cần Thơ cho biết đã phê duyệt danh sách tàu cá nhận hỗ trợ cước phí thuê bao dịch vụ giám sát hành trình trong năm 2025 với tổng kinh phí hơn 558 triệu đồng. Kinh phí này sẽ được chuyển thẳng vào tài khoản của các chủ tàu đã hoàn thiện hồ sơ; trong thời gian tới, việc thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến tàu cá sẽ được chuyển về Trung tâm Hành chính công tại xã để tạo thuận lợi tối đa cho ngư dân, thay vì phải di chuyển xa lên thành phố như trước đây.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Trần Đề Phan Ngọc Thúy, các chính sách hỗ trợ của thành phố đã nhanh chóng đi vào thực tiễn, mang lại hiệu quả thiết thực. Tính đến nay, riêng tại xã Trần Đề có khoảng 200 hồ sơ của ngư dân được xét duyệt đủ điều kiện nhận hỗ trợ cước phí thuê bao thiết bị giám sát hành trình. Đây là nguồn động viên lớn, giúp ngư dân giảm bớt gánh nặng chi phí để yên tâm vươn khơi bám biển.

Chính quyền địa phương cam kết sẽ tiếp tục đồng hành, sát cánh cùng bà con trong việc tuyên truyền, hướng dẫn thực hiện các quy định chống khai thác IUU, đảm bảo không để ngư dân vi phạm do thiếu thông tin.

Dịp này, hội nghị cũng dành thời gian để lấy ý kiến ngư dân về hai dự thảo Nghị quyết quan trọng mang tính chiến lược dài hạn, bao gồm: Nghị quyết quy định mức hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản đối với các tàu cá không còn nhu cầu hoạt động khai thác thủy sản trên địa bàn thành phố đến năm 2030; Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ cước phí thuê bao vệ tinh thiết bị VMS.

Thông qua việc lấy ý kiến này, cơ quan quản lý mong muốn bà con hiểu rõ quyền lợi, điều kiện và cách thức tiếp cận chính sách, đồng thời khuyến khích ngư dân mạnh dạn phản ánh vướng mắc trong quá trình hoạt động để các đơn vị chức năng kịp thời tháo gỡ.

Cần Thơ đang được đánh giá là một trong những điểm sáng của cả nước về thực thi chống khai thác IUU. Hiện thành phố đang quản lý 785 tàu cá với tổng công suất 207.390 CV; trong đó 341 tàu có chiều dài từ 15 mét trở lên. Tính đến cuối năm 2025, thành phố đã hoàn thành cập nhật 100% dữ liệu tàu cá vào hệ thống quốc gia VnFishbase và đảm bảo 100% tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên được lắp đặt thiết bị VMS.

Trước thềm đợt thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC), thành phố Cần Thơ nhấn mạnh tinh thần "trực chiến”, cam kết kiên quyết xử lý triệt để đối với các hành vi vi phạm khai thác IUU; hiện thực hóa mục tiêu gỡ bỏ "thẻ vàng", góp phần cùng cả nước khơi thông dòng chảy cho thủy sản Việt Nam vươn xa trên trường quốc tế.

Bài và ảnh: Trung Kiên (TTXVN)