Vướng quy hoạch đất rừng chồng lấn ở Đoài Phương: Bao giờ dân mới có sổ đỏ?

Ghi nhận tại thôn Cổ Liễn (xã Đoài Phương), nhiều hộ dân đã sinh sống, xây dựng nhà cửa kiên cố, trồng cây ăn trái…và thực hiện nghĩa vụ thuế đất trong nhiều năm, nhưng thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) lần đầu vẫn đang "tắc nghẽn".

Gia đình ông Nguyễn Văn Sử (thôn Cổ Liễn) đã sinh sống hơn 40 trên diện tích đất khai hoang theo chính sách giãn dân chưa được cấp "sổ đỏ". Ảnh: Vân Nga

Đơn cử như gia đình ông Nguyễn Văn Sử (thôn Cổ Liễn), hơn 40 năm trước, theo chính sách giãn dân, đã đến khu vực vùng đất đá hoang hóa này để cải tạo đất, trồng cây và sinh sống ổn định từ đó đến nay. Gia đình ông được xác định diện tích khai hoang để ở và sản xuất với tổng diện tích 3.000m2, trong đó 300m2 đất ở 2.700m2 trồng cây, chăn nuôi. Từ những năm 1980-1990, gia đình ông xây dựng các công trình nhà ở, chuồng trại chăn nuôi,, đến năm 2020 xây thêm nhà mới, là nơi sinh sống của cả 3-4 thế hệ. Trong suốt thời gian qua, gia đình ông cũng thực hiện nghĩa vụ thuế.

Tương tự nhà ông Sử, gia đình ông Đỗ Sỹ Dự (thôn Cổ Liễn) đang sử dụng 3.845m2 đất có nguồn gốc khai hoang. Gia đình đã đăng ký đất đai, có bản vẽ trích đo do Phòng Tài nguyên và Môi trường thị xã Sơn Tây (cũ) lập năm 2010 và thực hiện nghĩa vụ thuế.

Những trường hợp như gia đình ông Sử, ông Dự ở thôn Cổ Liễn khi làm thủ tục xin cấp sổ đỏ thì bị trả lại với lý do: Thửa đất nằm trong quy hoạch đất rừng.

Lý giải về vấn đề này, Trưởng phòng Hạ tầng, Nông nghiệp và Môi trường Đoài Phương Trần Hữu Tình cho biết, sự bất cập nêu trên xuất phát từ tiến trình quản lý đất đai, quy hoạch lâm nghiệp phức tạp trên địa bàn thị xã Sơn Tây (cũ) qua các giai đoạn lịch sử. Đó là, chênh lệch dữ liệu sau khi hợp nhất địa giới hành chính. Trước khi mở rộng địa giới hành chính Thủ đô (năm 2008), công tác quản lý đất đai trên địa bàn các xã Cổ Đông, Sơn Đông (nay thuộc xã Đoài Phương) chủ yếu dựa trên hệ thống Bản đồ 299 (bản đồ được lập theo Chỉ thị 199/TTg của Thủ tướng Chính phủ 10-11-1980 đo đạc giai đoạn 1980-1985). Sau khi hợp nhất về Hà Nội, việc chuẩn hóa dữ liệu địa chính gặp bất cập do chênh lệch giữa hồ sơ quản lý đất ở giãn dân, đất khai hoang thực tế với các chỉ tiêu quy hoạch chung.

Giai đoạn triển khai Dự án 327 (chương trình phủ xanh đất trống, đồi núi trọc, bảo vệ rừng) và Chương trình PAM 3352 (chương trình tài trợ trồng rừng, phủ xanh đất trống đồi trọc của Chính phủ phối hợp với Chương trình Lương thực Thế giới), Nhà nước có chính sách hỗ trợ phân bón, cây giống phát triển cây lâm nghiệp. Khi đó, nhiều hộ dân dù sinh sống trên đất khai hoang, đất vườn liền kề đã đăng ký kê khai tham gia chương trình hỗ trợ cây trồng, dẫn đến việc thông tin đất đai bị ghi nhận thành đất rừng.

Đặc biệt, trong giai đoạn kiểm kê rừng năm 2015, lực lượng Kiểm lâm chủ trì, phương pháp thực hiện chủ yếu dựa trên chụp ảnh vệ tinh. Theo đó, nhiều khu vực có mật độ cây xanh che phủ từ đất ở của người dân (thôn Cổ Liễn, Trại Láng) cho đến các công trình công cộng như Trường Tiểu học Kim Sơn cũng bị khoanh vẽ vào bản đồ đất lâm nghiệp. Điều này khiến diện tích đất rừng kiểm kê bị vồng lên rất lớn (245ha ở Cổ Đông cũ và 199ha tại Sơn Đông cũ).

Cùng đó, trong giai đoạn 1999-2000, việc thực hiện kê khai giao đất nông nghiệp đồng loạt theo Nghị định 64/CP đã dẫn tới sai sót như: Một số diện tích đất ở lâu đời của hộ gia đình do không được bóc tách kỹ đã bị cấp đè thành GCNQSDĐ sản xuất nông nghiệp.

Gia đình ông Đỗ Sỹ Dự (thôn Cổ Liễn) sinh sống trên đất khai hoang. Ảnh: Ánh Dương

Để giải quyết vướng mắc này, theo Trưởng phòng Hạ tầng, Nông nghiệp và Môi trường xã Đoài Phương Trần Hữu Tình, chính quyền địa phương đã nhìn nhận rõ hai "nút thắt" lịch sử nêu trên và đang tích cực phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành của Thành phố để xử lý dứt điểm.

Thực hiện chỉ đạo của thành phố, UBND xã Đoài Phương đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn tiến hành rà soát, đối soát giữa hồ sơ quản lý và hiện trạng thực tế. Kết quả cho thấy diện tích rừng trồng thực tế trên địa bàn đã giảm mạnh, địa bàn xã Cổ Đông cũ giảm từ 245ha xuống còn khoảng 7,9ha; địa bàn xã Sơn Đông cũ giảm từ 199ha xuống còn khoảng 3,9ha.

Mới đây, xã Đoài Phương đã làm việc với Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Chi cục Kiểm lâm Hà Nội. Theo đó, toàn bộ các khu dân cư hiện trạng sẽ được bóc tách ra khỏi quy hoạch đất rừng, chỉ giữ lại phần diện tích rừng trồng thực tế nhằm đáp ứng tỷ lệ che phủ cây xanh 6,2% theo Quy hoạch chung Thủ đô.

Hiện nay, xã Đoài Phương đang chờ thành phố Hà Nội phê duyệt quyết định điều chỉnh quy hoạch đất rừng, sau đó xã sẽ triển khai cắm mốc ranh giới thực địa đối với diện tích rừng còn lại, tránh tình trạng chồng lấn tái diễn.

Theo Trưởng phòng Hạ tầng, Nông nghiệp và Môi trường xã Đoài Phương, sau khi được phê duyệt điều chỉnh quy hoạch, xã sẽ thông báo công khai để người dân nộp hồ sơ xin cấp GCNQSDĐ lần đầu. Khi xét duyệt, địa phương sẽ căn cứ vào các bản đồ qua các thời kỳ (Bản đồ 299, Bản đồ 2003, trích đo 2010…), hồ sơ giãn dân và các chứng từ nghĩa vụ tài chính của hộ gia đình. Đối với các trường hợp bị cấp trùm đất nông nghiệp, xã sẽ hướng dẫn thủ tục thu hồi GCNQSDĐ cũ cấp sai mục đích trước khi lập hồ sơ cấp mới đất ở.

Thời gian tới, xã Đoài Phương tiếp tục phối hợp với các sở, ngành liên quan để đẩy nhanh tiến độ, sớm tháo gỡ vướng mắc, hoàn thành cấp GCNQSDĐ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân trên địa bàn.