WHO và chuyên gia bác bỏ thông tin vaccine COVID-19 gây ung thư

Trong những ngày gần đây, một số fan page và mạng xã hội tại Việt Nam và quốc tế lan truyền thông tin vaccine COVID-19 gây ung thư, dẫn từ một bài đăng trên tạp chí Oncotarget, khiến nhiều người lo lắng và trở thành cơ hội để nhóm anti-vaccine bài xích việc tiêm chủng.

Không có bằng chứng vaccine gây ung thư

TS Nguyễn Hồng Vũ, Viện Nghiên cứu ung thư City of Hope, California (Mỹ) lập tức lên tiếng: “Đứng ở góc độ khoa học, bài “COVID vaccination and post-infection cancer signals: Evaluating patterns and potential biological mechanism” mới đăng trên tạp chí Oncotarget không phải là một “bằng chứng” tuyên bố rằng vắc xin COVID-19 gây ung thư. Cách diễn giải này đánh tráo bản chất của nghiên cứu.

TS Nguyễn Hồng Vũ giải thích: Bài báo chỉ là một – tức là tổng hợp các báo cáo ca bệnh rải rác và một số nghiên cứu hồi cứu để phát hiện tín hiệu giả thuyết. Phần lớn dữ liệu là case reports/series (báo cáo ca bệnh/chuỗi ca bệnh) nhỏ - loại bằng chứng yếu nhất trong tháp chứng cứ y học. Không có thiết kế thử nghiệm, không có nhóm đối chứng chặt chẽ, không có ước tính nguy cơ tuyệt đối hay nguy cơ tương đối ở cấp dân số.

WHO bác bỏ thông tin vaccine COVID-19 gây ung thư

TS Vũ lưu ý khái niệm “Sau tiêm” khác với “Do tiêm”: Việc một chẩn đoán ung thư xảy ra sau tiêm vaccine chỉ cho thấy liên hệ về thời gian, không cho thấy nguyên nhân. Trong bối cảnh hàng tỷ liều vaccine đã được tiêm, việc một số ca ung thư được phát hiện “sau tiêm” là điều chắc chắn sẽ xảy ra về mặt xác suất – ngay cả khi vaccine hoàn toàn không liên quan.

Cũng theo TS Vũ, bản chất các bài báo dạng "case reports" có thiên lệch công bố rất mạnh: các hiện tượng “lạ” sau tiêm dễ được báo cáo, trong khi hàng triệu ca không có vấn đề gì thì không ai nói tới.

“Tóm lại, bài báo mới đăng trên Oncotarget không cung cấp bằng chứng cho tuyên bố “vaccine COVID-19 gây ung thư” như các báo mạng nói. Nó chỉ là một tổng quan thăm dò, dùng để đặt câu hỏi nghiên cứu và kêu gọi các nghiên cứu mạnh hơn. Việc trích dẫn bài này cho mục đích tuyên truyền antivax là sai khoa học và gây hiểu lầm lớn cho cộng đồng. Giống như chúng ta không thể kết luận rằng nước là nguyên nhân gây ung thư chỉ vì những người bị ung thư đều đã từng uống nước” - TS Nguyễn Hồng Vũ khẳng định.

Vaccine COVID-19 vẫn an toàn

Trao đổi với VietTimes, PGS.TS Vũ Quốc Đạt, Bộ môn Truyền nhiễm Trường Đại học Y Hà Nội, Phó trưởng Khoa Bệnh nhiệt đới và Can thiệp giảm hại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, thành viên Nhóm Cố vấn chiến lược và kỹ thuật cho các bệnh truyền nhiễm bị lãng quên của WHO, thông tin: Đến nay, các nghiên cứu khoa học được đăng tải trên các tạp chí uy tín cho thấy không có bằng chứng là vaccine COVID-19 có khả năng gây ung thư hay làm nặng hơn bệnh lý ung thư.

Thực tế cho thấy, trong đại dịch COVID-19, vaccine COVID-19 đã giúp cứu sống được rất nhiều người mắc các bệnh lý ác tính do giúp giảm tỉ lệ nhập viện và tỉ lệ mắc bệnh nặng.

Cũng theo PGS.TS Vũ Quốc Đạt, một số người cố tình đưa những thông tin thất thiệt về việc vaccine COVID-19 gây ung thư dựa trên việc một số người được chẩn đoán ung thư sau khi tiêm vaccine COVID-19. Tuy nhiên đây là một suy diễn phản khoa học.

Việc suy diễn này tương tự việc rất nhiều người dùng gạo là thực phẩm chính, trong số những người đó có người mắc ung thư và chúng ta sẽ sai lầm khi kết luận rằng ăn cơm là nguyên nhân gây ung thư –lỗi ngụy biện dựa vào mối liên hệ không đồng nghĩa với quan hệ nhân quả.

PGS.TS Vũ Quốc Đạt cho biết thêm: Một nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Nature vào 10/2025 (https://doi.org/10.1038/s41586-025-09655-y) thậm chí còn cho thấy, việc tiêm vaccine COVID-19 còn có thể có những tác động điều biến miễn dịch có lợi cho bệnh nhân ung thư.

Nhà khoa học Lê Minh, Trưởng nhóm nghiên cứu Hợp chất và Cơ chế kháng sinh (Viện Kỹ thuật Công nghệ cao ĐH Nguyễn Tất Thành) chỉ ra: Một trong 2 tác giả bài báo đó là Tổng biên tập của chính tạp chí Oncotarget. Tạp chí này từng bị loại khỏi danh mục Web of science, MEDLINE, do các vấn đề về kiểm soát chất lượng không tốt.

Trước sự quan tâm của dư luận, đại diện WHO tại Việt Nam đã chính thức lên tiếng: “Cho đến nay, chưa có bằng chứng khoa học đáng tin cậy nào cho thấy tiêm vaccine COVID-19, bao gồm vaccine mRNA, gây ra ung thư, tái phát ung thư hoặc làm bệnh tiến triển nặng hơn. Ngược lại, ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học xác thực và dữ liệu an toàn tiêm chủng toàn cầu cho thấy không có mối liên quan giữa các vaccine COVID-19 và ung thư.

“Tại Việt Nam cũng như trên toàn thế giới, vaccine COVID-19 đã góp phần cứu sống và bảo vệ hàng triệu người” - đại diện WHO tại Việt Nam khẳng định.

Thanh Hằng