World Cup 2026 đưa 'áo bóng đá đẹp nhất' trở lại

Trước thềm World Cup 2026, một làn sóng hoài niệm đang lan rộng trên các sân cỏ Tây Ban Nha. Gần 40 CLB ở hai hạng đấu cao nhất La Liga sẽ ra sân trong những bộ trang phục mang phong cách retro, lấy cảm hứng từ lịch sử của chính họ.

Những thiết kế này, ra mắt tại Tuần lễ Thời trang Madrid, được xem như lời mở đầu cho mùa hè đặc biệt, khi kỳ World Cup lớn nhất lịch sử với 48 đội và 104 trận đấu chuẩn bị khởi tranh tại Mỹ, Canada và Mexico.

adidas gần đây công bố loạt áo sân khách mới mang thẩm mỹ thập niên 90, được làm mới theo ngôn ngữ thiết kế hiện đại. Điểm nhấn đáng chú ý là logo cỏ ba lá biểu tượng xuất hiện trở lại trên áo đấu World Cup lần đầu tiên sau hơn 30 năm.

Mẫu áo của tuyển Mỹ tại World Cup 1994 gây chú ý với thiết kế táo bạo, phá cách so với thời điểm ra mắt. Ảnh: Action Images/Reuters.

Ký ức văn hóa đại chúng

Để hiểu vì sao áo bóng đá trở thành một biểu tượng văn hóa, cần nhìn lại hành trình của nó. Alex Ireland, tác giả cuốn Pretty Poly: The History of the Football Shirt (Pretty Poly: Lịch sử áo đấu bóng đá), cho biết áo đấu dành cho người hâm mộ chỉ thực sự phổ biến từ những năm 1970. Đến thập niên 1990, việc mặc áo bóng đá ra phố, vào quán bar hay trong đời sống thường nhật mới dần trở nên quen thuộc.

Chiếc áo sân khách của tuyển Anh tại Euro 1996, do Umbro thiết kế, được xem là bước ngoặt. Mẫu áo hai tông xanh với họa tiết sọc được tạo ra để phối cùng quần jeans, ngầm khẳng định áo đấu có thể tồn tại ngoài sân cỏ.

Cùng lúc đó, công nghệ in vải phát triển mạnh mẽ, cho phép các nhà thiết kế đưa những họa tiết phức tạp trực tiếp lên chất liệu. Áo đấu từ đó trở thành một “tấm canvas chuyển động”, mở ra giai đoạn sáng tạo rực rỡ nhất của thời trang bóng đá.

Sam Handy, Giám đốc mảng bóng đá của adidas, cho rằng mỗi người đều mang theo ký ức riêng về kỳ World Cup đầu tiên mình xem. Những bộ áo đấu khi đó in sâu vào ký ức, định hình cách họ hình dung về bóng đá. Với nhiều người, ký ức ấy gần như không phai.

Chiếc áo sân nhà của Tây Đức tại World Cup 1990, với dải họa tiết hình học đen đỏ vàng, vẫn được coi là “báu vật” trong giới sưu tầm. Nhà sưu tập Even Nesset mô tả cảm giác quen thuộc đến mức như một ký ức thật, dù phần lớn chỉ được hình thành qua việc xem lại các đoạn video.

Một thiết kế khác của tuyển Anh cùng năm, màu xanh da trời với họa tiết hình học, gắn liền với ca khúc World in Motion, hiện được rao bán với giá 480 USD. Dù không được sử dụng trên sân, sức hút từ người hâm mộ cùng hành trình vào bán kết của tuyển Anh đã giúp mẫu áo này trở thành biểu tượng.

Theo Handy, khi một thiết kế táo bạo đi cùng thành tích thi đấu đáng nhớ, nó có thể tạo ra dấu ấn thị giác bền bỉ theo thời gian.

‘Nỗi nhớ lịch sử' của thế hệ trẻ

Trong nhiều năm, những chiếc áo đấu cũ chỉ được trao đổi tại chợ trời hoặc trên các nền tảng nhỏ lẻ. Hai thập kỷ gần đây, thị trường đã thay đổi. Những nền tảng như Classic Football Shirts hay Cult Kits biến mạng lưới không chính thức thành thị trường toàn cầu có quy mô và độ tin cậy cao.

David Jones, đồng sáng lập thương hiệu bán lẻ chuyên về áo đấu bóng đá Cult Kits, cho biết khoảng 70% khách hàng mua áo vì hoài niệm, gắn với những cầu thủ họ từng thần tượng. Phần còn lại tiếp cận áo đấu như một món đồ thời trang.

Dua Lipa tại một trận bóng ở Rio, tháng 11/2025. Ảnh: Dua Lipa/Instagram.

Sự góp mặt của người nổi tiếng càng khiến xu hướng này lan rộng. Dua Lipa xuất hiện trong áo Brazil, Timotheé Chalamet mặc áo Mexico 1994 màu xanh lá. Áo bóng đá dần trở thành một lựa chọn phong cách, không còn giới hạn trong sân vận động.

Xu hướng này còn phản ánh một chuyển động tâm lý sâu hơn. Nhà tâm lý học Clay Routledge gọi đó là “nỗi nhớ lịch sử”, cảm giác hoài niệm về những thời kỳ mà bản thân chưa từng sống. Theo nghiên cứu của ông, khoảng 68% người trưởng thành thuộc Gen Z có trải nghiệm này. Thay vì mang tính hoài cổ tiêu cực, nó hướng đến tương lai, giúp con người giải tỏa sự không hài lòng ở hiện tại bằng cách tìm đến những giá trị được cho là “chân thực hơn”.

Áo bóng đá chỉ là một phần trong làn sóng rộng lớn hơn, khi các thương hiệu và ngành giải trí liên tục khai thác quá khứ. Nhà phê bình Simon Reynolds gọi hiện tượng này là “Retromania”, trạng thái các mốc thời gian tồn tại song song, như năm 1994 và 2026 xuất hiện trên một màn hình.

Vòng lặp của thiết kế

Theo Sam Handy, áo đấu đang trở thành biểu tượng rõ nét nhất của văn hóa bóng đá hiện đại. Logo cỏ ba lá, từng gắn với World Cup 1990, nay quay trở lại trên 25 bộ trang phục thi đấu. Mat Davis, nhà sáng lập Saturdays Football, cho biết khi thị trường áo cổ điển trở nên phổ biến, ông chuyển hướng sang sáng tạo sản phẩm mới, hợp tác cùng adidas để tái hiện tinh thần cũ theo cách khác.

Mẫu áo 1994 trong bộ sưu tập mới của adidas được người hâm mộ diện tại trận giao hữu với Bồ Đào Nha ngày 31/3/2026 ở Atlanta, Georgia (bên trái) và áo đấu của Nike sử dụng họa tiết sao và sọc, với các đường nét mang hiệu ứng chuyển động. Ảnh: Shutterstock/Nike.

Ví dụ tiêu biểu là áo sân khách của tuyển Mỹ năm 1994, với họa tiết ngôi sao trên nền denim. Ban đầu, thiết kế này gây tranh cãi và nhận phản ứng dè dặt từ cầu thủ lẫn nhà bán lẻ. Tuy nhiên, toàn bộ 50.000 bản sao đều được bán hết. Hơn 30 năm sau, adidas tiếp tục phát triển dòng sản phẩm lấy cảm hứng từ thiết kế này, bao gồm áo, áo khoác, quần, mũ và cả giày Samba.

Nike, đơn vị tài trợ cho tuyển Mỹ từ năm 1995, đã hợp tác chặt chẽ với cầu thủ để thiết kế bộ trang phục cho World Cup 2026. Các mẫu áo sẽ được sử dụng cho toàn bộ đội tuyển nam, nữ và trẻ, tạo nên một bản sắc thống nhất.

Theo Handy, thiết kế áo đấu giờ đây vận hành như một vòng lặp không ngừng, những biểu tượng cũ trở thành nguồn cảm hứng để tạo ra các biểu tượng mới. Mùa hè này, vòng lặp ấy trở lại nơi nó từng bắt đầu. Bóng đá, từng là môn thể thao xa lạ, nay đã vươn lên trở thành một trong những môn được yêu thích nhất tại quốc gia này.

Tiền vệ Tyler Adams chia sẻ mong muốn tạo ra một bộ áo đấu mà nhiều năm sau, người ta vẫn nhớ đến như thiết kế đẹp nhất. Trong đám đông mùa hè này, sẽ có người mặc những chiếc áo từ năm 1994, cũng có người khoác lên mình thiết kế mới.

Bên trong cổ áo sân khách của tuyển Bỉ có dòng chữ “Ceci n’est pas un maillot” (Đây không chỉ là một chiếc áo đấu). Và thực tế, nó đã trở thành nhiều hơn thế.