Xã hạt nhân tiêu biểu: Năng lực quản trị vượt trội, tạo sức lan tỏa cho khu vực xung quanh

Chiều 15/9, tại trụ sở Chính phủ, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà làm việc với Bộ Nội vụ về 3 nội dung: Đề án xây dựng mô hình tự quản ở cộng đồng dân cư thôn, tổ dân phố; Đề án mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu gắn với mục tiêu xây dựng cấp xã thực sự trở thành trung tâm vận hành của cơ sở và Khung tổ chức các cơ quan, đơn vị trong hệ thống hành chính nhà nước từ Trung ương đến địa phương.

Các nội dung được Bộ Nội vụ xây dựng trên cơ sở Kết luận số 76-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương về tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và Kế hoạch số 06-KH/TW.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà phát biểu tại buổi làm việc - Ảnh: CP

Cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu không phải là một loại đơn vị hành chính cấp xã mới

Đối với Đề án mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh trước hết phải đặt mô hình này trong cấu trúc tổng thể của các đơn vị hành chính cấp xã hiện nay, không phải đơn vị hành chính cấp xã mới hay mô hình xã mới.

Theo đó, cần định vị rõ đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu là gì. Đây là đơn vị có không gian và nền tảng phát triển kinh tế - xã hội sẵn có, hạ tầng và dịch vụ công, đồng thời có năng lực quản trị vượt trội; được phân cấp, trao quyền và có khả năng bố trí nguồn lực tương xứng để trở thành trung tâm quản trị, phát triển và cung ứng dịch vụ cho khu vực xung quanh và của tỉnh.

Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý đây không phải là một loại đơn vị hành chính cấp xã mới. Việc xây dựng mô hình phải dựa trên nền tảng, quy mô và những điều kiện vốn có của các đơn vị hiện hữu. Tính kế thừa phải được thể hiện rõ; trong tương lai, những đơn vị khác nếu đạt các tiêu chí tương ứng cũng có thể trở thành đơn vị có tính chất hạt nhân. Vì vậy, trước hết cần làm rõ khái niệm, định vị đúng mô hình.

Về tiêu chí, Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung vào vị trí, chức năng và tiềm năng phát triển; quy mô dân số, diện tích tự nhiên; trình độ phát triển kinh tế - xã hội và hạ tầng đô thị, nông thôn; kết quả hoạt động, năng lực quản trị, chuyển đổi số, vai trò hạt nhân và sức lan tỏa.

Theo Phó Thủ tướng, đây đều là những nội dung khó, phức tạp, cần được nghiên cứu kỹ, bảo đảm tính thực chất và khả năng triển khai - Ảnh: CP

Tự quản cũng phải gắn chặt với quản trị địa phương

Đối với Đề án xây dựng mô hình tự quản ở cộng đồng dân cư thôn, tổ dân phố, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu phải xác định rõ người dân và cộng đồng dân cư là chủ thể của tự quản. "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát và dân thụ hưởng" vừa là phương châm, vừa là triết lý của nền dân chủ ở cơ sở và cần được thể hiện xuyên suốt trong mô hình tự quản.

Phó Thủ tướng yêu cầu mô hình phải hướng tới khơi dậy trách nhiệm, sự tự nguyện và sức sáng tạo của người dân; củng cố tình làng nghĩa xóm, sự đoàn kết, đồng thuận, niềm tin và năng lực tự giải quyết các vấn đề của gia đình, cộng đồng.

Tự quản cũng phải gắn chặt với quản trị địa phương, trong đó người dân là một trụ cột. Cộng đồng cần phát huy khả năng tự chủ, tự quản, tự chịu trách nhiệm và cùng chính quyền giải quyết những vấn đề thuộc trách nhiệm chung. Đồng thời, cần phân định rõ việc nào Nhà nước làm, việc nào cộng đồng làm, việc nào Nhà nước và cộng đồng cùng thực hiện, tránh chồng chéo, không phát sinh thêm bộ máy và thủ tục...

Phó Thủ tướng cho ý kiến vào các nội dung tại buổi làm việc - Ảnh: CP

Về Khung tổ chức các cơ quan, đơn vị trong hệ thống hành chính nhà nước từ Trung ương đến địa phương, Phó Thủ tướng yêu cầu việc xác định khung tổ chức phải bảo đảm bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, thông suốt; nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, quản trị địa phương và phục vụ nhân dân.

Cùng với đó là kế thừa, ổn định, hạn chế xáo trộn, bảo đảm tính liên tục, thông suốt; gắn xây dựng tổ chức với thực hiện hiệu quả phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số và rà soát, loại bỏ các khâu trung gian…

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nội vụ tiếp tục hoàn thiện 2 đề án và Khung tổ chức theo hướng rõ, gọn, thực chất, dễ triển khai, bảo đảm chất lượng và tính khả thi để sớm báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.