Xã luận: Đưa quan hệ Việt Nam - EU trở thành hình mẫu hợp tác

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh thế giới và khu vực có nhiều chuyển động nhanh chóng, khó lường. Về tổng thể, hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế chủ đạo, nhưng tính bất ổn, bất trắc, bất định ngày càng gia tăng. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn bước sang giai đoạn mới; các nước đang phát triển gặp thêm nhiều thách thức về an ninh và phát triển; các vấn đề an ninh phi truyền thống ngày càng phức tạp. Kinh tế thế giới suy giảm, xung đột thương mại và xu hướng bảo hộ gia tăng làm cản trở tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế. Khu vực châu Á-Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương tiếp tục giữ vị trí chiến lược quan trọng, là động lực tăng trưởng toàn cầu, một trong những tâm điểm cạnh tranh chiến lược nước lớn.

Ảnh minh họa: Chinhphu.vn

Với 27 quốc gia thành viên và quy mô dân số khoảng 450 triệu người, Liên minh châu Âu (EU) là nền kinh tế lớn thứ 3 trên thế giới, với tổng sản phẩm nội địa (GDP) đạt 19,4 nghìn tỷ USD, trao đổi ngoại khối EU chiếm khoảng 14% trao đổi thương mại toàn cầu. Trong bối cảnh suy thoái kinh tế toàn cầu, EU đang tích cực củng cố thị trường nội khối, đa dạng hóa đối tác, tăng cường tự chủ chiến lược và năng lực cạnh tranh, triển khai các sáng kiến, chiến lược mới.

Kể từ khi chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 28-11-1990, quan hệ Việt Nam-EU phát triển ngày càng tích cực. Hai bên đã ký 5 thỏa thuận hợp tác, triển khai 8 cơ chế đối thoại định kỳ. Việt Nam là nước ASEAN duy nhất có tất cả trụ cột hợp tác với EU.

Trong lĩnh vực chính trị-ngoại giao, tin cậy chính trị ngày càng được củng cố cả ở cấp độ quan hệ Việt Nam-EU và giữa Việt Nam với các nước thành viên EU. Hai bên duy trì trao đổi đoàn và tăng cường tiếp xúc cấp cao, triển khai thường niên các phiên họp Ủy ban hỗn hợp Việt Nam-EU và các tiểu ban trực thuộc. EU khẳng định coi trọng vị thế của Việt Nam tại khu vực, coi Việt Nam là cửa ngõ để tăng cường hiện diện tại châu Á-Thái Bình Dương; đề xuất hai bên nâng cấp quan hệ lên đối tác chiến lược toàn diện, mong muốn đưa quan hệ với Việt Nam thành hình mẫu hợp tác của EU với các nước.

Trong lĩnh vực thương mại-đầu tư, sau 5 năm triển khai, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA) đã mạnh mẽ phát huy hiệu quả, đưa Việt Nam trở thành đối tác thương mại lớn nhất của EU trong ASEAN. Kim ngạch thương mại song phương 11 tháng năm 2025 đạt hơn 66,8 tỷ USD, tăng 6,6% so với cùng kỳ năm 2024. EU là đối tác thương mại lớn thứ 4, thị trường xuất khẩu lớn thứ 3 và thị trường nhập khẩu lớn thứ 5 của Việt Nam. Tổng vốn doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của EU tại Việt Nam đạt 30 tỷ USD, đưa EU xếp thứ 6/140 quốc gia và vùng lãnh thổ có vốn đầu tư vào Việt Nam. Việt Nam có 98 dự án đầu tư sang EU với tổng vốn 434,88 triệu USD.

Trong hợp tác phát triển, EU là một trong những nhà cung cấp viện trợ lớn cho Việt Nam. Giai đoạn 2021-2024, EU cam kết viện trợ không hoàn lại cho Việt Nam 210 triệu euro. Trong đại dịch Covid-19, EU và các nước thành viên đã hỗ trợ 31,8 triệu liều vaccine cho Việt Nam. Năm 2024 và 2025, EU hỗ trợ Việt Nam hàng trăm nghìn euro khắc phục hậu quả thiên tai, bão lụt.

Hợp tác về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã trở thành một trụ cột hợp tác mới giữa Việt Nam với nhiều nước thành viên EU. Việt Nam là nước ASEAN đầu tiên thiết lập khuôn khổ tham gia vào các hoạt động quản lý khủng hoảng của EU (FPA). Hai bên thiết lập cơ chế Đối thoại quốc phòng-an ninh, khẳng định cam kết đóng góp nhiều hơn vào các nỗ lực gìn giữ hòa bình và an ninh trên thế giới.

Trong một thế giới nhiều biến động, Việt Nam và EU chia sẻ nhiều điểm tương đồng, đó là những giá trị bền vững, ủng hộ chủ nghĩa đa phương, kiến tạo hòa bình và loại bỏ các nguy cơ bạo lực vũ trang, xung đột cục bộ để tận dụng các lợi thế phát triển toàn diện. Tầm nhìn chung của hai bên về một thế giới và khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương hòa bình, an ninh, an toàn và thịnh vượng, cùng các giá trị về tôn trọng luật pháp quốc tế, ủng hộ thương mại tự do và phát triển bền vững... sẽ tạo động lực cho hợp tác Việt Nam-EU ở tầm chiến lược sâu rộng hơn.

Chúng ta tin tưởng chuyến thăm Việt Nam của Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa sẽ thành công tốt đẹp, đưa quan hệ Việt Nam-EU lên một tầm cao mới, đáp ứng lợi ích của cả hai bên, trở thành một trong những mối quan hệ kiểu mẫu giữa châu Á và châu Âu, đồng thời cùng nhau kiến tạo một tương lai hòa bình, thịnh vượng, xanh và bền vững hơn ở hai khu vực và trên thế giới.