Xã, phường xã hội chủ nghĩa: Tạo động lực phát triển từ cơ sở

Người dân đến làm thủ tục hành chính tại Trung tâm phục vụ hành chính công xã Đông Anh (Hà Nội). (Ảnh: Quốc Lũy/TTXVN)

Hà Nội đang khẩn trương hoàn thiện Đề án triển khai thí điểm mô hình "Xã, phường xã hội chủ nghĩa" với mục tiêu cao nhất là nâng cao chất lượng sống và hạnh phúc của người dân.

Đây không chỉ là một bước đi mới trong đổi mới quản trị ở cấp cơ sở mà còn là nỗ lực cụ thể hóa những giá trị cốt lõi của chủ nghĩa xã hội ngay tại nơi gần dân nhất, nơi mọi chủ trương, chính sách được chuyển hóa thành những kết quả thiết thực trong đời sống hằng ngày.

Theo định hướng của thành phố, việc xây dựng mô hình được thực hiện trên cơ sở quán triệt chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; đồng thời kế thừa những thành tựu sau 40 năm Đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Trong đó, quan điểm xuyên suốt là lấy người dân làm trung tâm, là chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển; mọi chính sách đều hướng tới nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và mức độ hài lòng của nhân dân.

Khác với cách tiếp cận đơn thuần về cải cách hành chính hay hoàn thiện bộ máy, Đề án hướng tới xây dựng một mô hình phát triển toàn diện ở cấp xã, phường, nơi quản trị hiện đại gắn với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường và con người. Thành phố xác định quá trình xây dựng Đề án được thực hiện thận trọng, khoa học, bảo đảm tính khả thi, trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các cơ quan Trung ương, chuyên gia, nhà khoa học và lãnh đạo thành phố.

Đến nay, dự thảo Đề án đã được Ban Thường vụ Thành ủy thống nhất thông qua và tiếp tục hoàn thiện để trình cấp có thẩm quyền xem xét. Điểm nổi bật của mô hình là cụ thể hóa tám đặc trưng của xã hội chủ nghĩa Việt Nam phù hợp với điều kiện thực tiễn của Thủ đô.

Các nội dung phát triển không tách rời mà được thiết kế thành một chỉnh thể thống nhất, từ phát triển kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn đến xây dựng chính quyền phục vụ, phát huy dân chủ ở cơ sở, phát triển văn hóa, bảo đảm an sinh xã hội, xây dựng hạ tầng đồng bộ, bảo vệ môi trường, giữ vững quốc phòng-an ninh và thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Theo đó, hệ thống chính trị ở cơ sở sẽ được xây dựng theo hướng vững mạnh, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; người dân được tạo điều kiện tham gia nhiều hơn vào quá trình quyết định, giám sát và đánh giá các chính sách. Cùng với đó là phát triển không gian sống hiện đại, thông minh; xây dựng môi trường sống xanh, an toàn và bền vững; phát huy các giá trị văn hóa Hà Nội thanh lịch, văn minh trong điều kiện phát triển mới.

Một điểm mới đáng chú ý của Đề án là xây dựng hệ thống 54 tiêu chí định lượng để đánh giá mô hình "Xã, phường xã hội chủ nghĩa." Bộ tiêu chí không chỉ là công cụ theo dõi kết quả thực hiện mà còn giúp lượng hóa các mục tiêu phát triển, tạo cơ sở đánh giá, kiểm chứng và tổng kết quá trình thí điểm.

Đây cũng là nền tảng để nghiên cứu khả năng nhân rộng mô hình trong thời gian tới. Theo định hướng của thành phố, mọi kết quả triển khai cuối cùng đều được đo bằng chất lượng cuộc sống, mức độ hài lòng và hạnh phúc của người dân. Vì vậy, Đề án không chỉ đặt mục tiêu phát triển kinh tế mà còn hướng tới phát triển bao trùm, bảo đảm công bằng xã hội, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Trong quá trình triển khai, Hà Nội xác định người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn trực tiếp tham gia xây dựng mô hình thông qua các cơ chế phản biện, giám sát và đồng hành cùng chính quyền.

Người dân đến làm thủ tục hành chính tại phường Bạch Mai, Hà Nội. (Ảnh: Khánh Hòa/TTXVN)

Việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân được xem là yếu tố quan trọng để củng cố đồng thuận xã hội, nâng cao hiệu quả quản trị và tạo động lực phát triển từ cơ sở.

Song song với đó, thành phố chủ trương phát triển hài hòa giữa kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường. Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, gia tăng dân số cơ học và yêu cầu chuyển đổi số ngày càng cao, văn hóa và con người được xác định vừa là mục tiêu, vừa là động lực nội sinh của phát triển.

Môi trường sống xanh, sạch, an toàn cùng với việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hiến, thanh lịch của Thủ đô sẽ là những cấu phần quan trọng của mô hình xã, phường mới.

Việc tổ chức lại không gian phát triển ở cấp cơ sở cũng được gắn với quy hoạch, sử dụng hiệu quả đất đai, hạ tầng và các nguồn lực tại chỗ; đồng thời bảo đảm quốc phòng-an ninh, trật tự an toàn xã hội và an ninh mạng. Thành phố đặt mục tiêu xây dựng các địa bàn cơ sở ổn định, an toàn, văn minh, tạo nền tảng cho đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Đáng chú ý, việc thí điểm sẽ được triển khai theo nguyên tắc không làm phát sinh đầu mối tổ chức trung gian, không làm tăng biên chế; gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ số và đổi mới phương thức quản trị địa phương.

Các tiêu chí, chỉ số đánh giá cùng cơ chế giám sát sẽ được thiết kế rõ ràng nhằm bảo đảm quá trình thí điểm mang lại kết quả thực chất, có thể đo lường và nhân rộng.

Việc xây dựng Đề án thí điểm mô hình "Xã, phường xã hội chủ nghĩa" cho thấy quyết tâm của Hà Nội trong đổi mới phương thức quản trị, hướng tới nền hành chính phục vụ, hiện đại và lấy người dân làm trung tâm.

Nếu được triển khai hiệu quả, mô hình không chỉ góp phần nâng cao chất lượng quản trị ở cấp cơ sở mà còn tạo thêm động lực để xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại, giàu bản sắc, nơi các giá trị phát triển được thể hiện bằng cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn của mỗi người dân…/.