Xã Vân Sơn khơi dậy nội lực trong giảm nghèo đa chiều

Đưa chính sách đến từng hộ dân

Vân Sơn là xã miền núi được thành lập trên cơ sở sáp nhập hai xã Vân Sơn và Hữu Sản trước đây. Toàn xã có 8 thôn với hơn 6 nghìn nhân khẩu, phần lớn là đồng bào dân tộc Tày, Nùng, Dao. Đời sống người dân chủ yếu dựa vào trồng rừng, cây ăn quả và chăn nuôi nhỏ lẻ.

Lãnh đạo Sở Dân tộc và Tôn giáo, xã Vân Sơn đến thăm, tặng quà gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

Xác định giảm nghèo là nhiệm vụ trọng tâm, Đảng ủy, UBND xã tập trung triển khai các chương trình, chính sách hỗ trợ, gắn trách nhiệm của cán bộ, đảng viên với kết quả thực hiện tại địa bàn phụ trách. Trên cơ sở rà soát hoàn cảnh từng hộ, địa phương xác định nguyên nhân nghèo để có hình thức hỗ trợ phù hợp. Hộ có đất rừng được khuyến khích phát triển kinh tế lâm nghiệp, trồng cây dược liệu; hộ có điều kiện chăn nuôi được hướng dẫn phát triển đàn gia súc, gia cầm; lao động thiếu việc làm được quan tâm đào tạo nghề. Cùng đó, địa phương chú trọng tuyên truyền, nâng cao nhận thức, khơi dậy tinh thần tự lực trong đồng bào. 

Theo UBND xã, tổng nguồn vốn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi năm 2025 là hơn 19 tỷ đồng, tập trung hỗ trợ phát triển sản xuất, đào tạo nghề, chuyển đổi nghề, giải quyết khó khăn về nước sinh hoạt và đầu tư hạ tầng thiết yếu. Từ nguồn lực này, địa phương triển khai các mô hình chăn nuôi trâu, ngựa thương phẩm; đầu tư công trình giao thông, thủy lợi, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân phát triển sản xuất.

Truyền thông nâng cao nhận thức đồng bào dân tộc thiểu số ở xã Vân Sơn về giảm nghèo bền vững.

Nguồn vốn tín dụng chính sách cũng phát huy hiệu quả thiết thực. 9 tháng năm 2026, tổng dư nợ trên địa bàn xã đạt 98,729 tỷ đồng, tăng 7,137 tỷ đồng so với đầu năm, với 922 hộ vay vốn. Qua đó, nhiều gia đình có điều kiện đầu tư cây, con giống, mở rộng sản xuất, tạo việc làm, nâng cao thu nhập.

Theo ông Nguyễn Văn Hồng, Bí thư Đảng ủy xã Vân Sơn, cùng với triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia, địa phương quan tâm hướng dẫn người dân lựa chọn mô hình sản xuất phù hợp, tập huấn chuyển giao kỹ thuật, phát huy hiệu quả nguồn vốn hỗ trợ. Quan điểm của xã là tạo điều kiện để người dân có sinh kế, đồng thời khuyến khích tinh thần chủ động, tự lực vươn lên thoát nghèo.

Lan tỏa những mô hình sản xuất hiệu quả

Gia đình ông Nông Văn Sơn, dân tộc Tày ở thôn Sản là một trong những điển hình vượt khó thoát nghèo. Gia đình có 5 nhân khẩu, nhiều năm thuộc diện hộ nghèo, cuộc sống chủ yếu dựa vào sản xuất nông, lâm nghiệp. Dù có đất rừng nhưng thiếu vốn đầu tư, thu nhập bấp bênh, ông Sơn luôn trăn trở tìm hướng phát triển kinh tế.

Nhờ thực hiện các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, đời sống người dân xã Vân Sơn ngày càng khởi sắc.

Được tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính sách, ông mạnh dạn đầu tư trồng rừng sản xuất, kết hợp nuôi ong lấy mật dưới tán rừng và trồng cây dược liệu chè hoa vàng. Nhờ chăm chỉ lao động, sử dụng vốn đúng mục đích, kinh tế gia đình từng bước ổn định. Năm 2025, gia đình ông Sơn thoát nghèo, xây dựng được ngôi nhà khang trang. Việc kết hợp nhiều loại cây trồng, vật nuôi giúp gia đình tận dụng đất đai, công lao động, giảm sự phụ thuộc vào một nguồn thu.

Cũng tại thôn Sản, anh Bế Văn Trọng, dân tộc Dao lựa chọn phát triển cây ba kích tím dưới tán rừng. Trước đây, gia đình chủ yếu trồng keo, bạch đàn, phải chờ nhiều năm mới có thu nhập từ khai thác gỗ. Nhận thấy ba kích tím có giá trị kinh tế, phù hợp với điều kiện địa phương, anh tìm hiểu kỹ thuật, mạnh dạn đưa vào trồng trên diện tích gần 1 ha. Trong quá trình chăm sóc, anh ưu tiên sử dụng phân hữu cơ, không dùng thuốc trừ cỏ nhằm bảo đảm chất lượng dược liệu. Đến nay, toàn xã có gần 14 ha ba kích tím, tập trung tại thôn Sản và Dần 3, mở thêm hướng phát triển kinh tế dưới tán rừng.

Không chỉ phát triển cây dược liệu, người dân xã Vân Sơn còn khai thác lợi thế giống vật nuôi đặc sản. Tiêu biểu là anh Vi Văn Giới, dân tộc Tày ở thôn Nà Vàng. Sau khi tốt nghiệp đại học, anh trở về quê khởi nghiệp chăn nuôi giống gà Lục Đinh 6 ngón. Năm 2022, anh thành lập Hợp tác xã Phú Cường, liên kết gần 20 hộ dân chăn nuôi theo hướng bán tự nhiên.

Thông qua Hợp tác xã, các thành viên được trao đổi kinh nghiệm, áp dụng kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh và hỗ trợ tìm kiếm thị trường tiêu thụ. Mô hình mang lại nguồn thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm cho một số hộ tham gia. Sản phẩm trứng gà của hợp tác xã được công nhận OCOP 3 sao, tạo thêm lợi thế trong quảng bá, tiêu thụ sản phẩm.

Tạo nền tảng giảm nghèo bền vững

Với sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền, các đoàn thể và nỗ lực của người dân, công tác giảm nghèo tại Vân Sơn đạt kết quả tích cực. Đến năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo giảm 5,11 điểm phần trăm so với năm 2024, còn 10,22%. Đây là tiền đề để địa phương phấn đấu thực hiện mục tiêu đến năm 2027 không còn hộ nghèo.

Mô hình chăn nuôi gà thả vườn tạo thêm việc làm, thu nhập cho người dân.

Tuy nhiên, giảm nghèo bền vững vẫn là nhiệm vụ nhiều khó khăn. Tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 97,51% tổng nhân khẩu toàn xã. Sản xuất nông, lâm nghiệp chủ yếu ở quy mô hộ gia đình, thị trường tiêu thụ một số sản phẩm chưa ổn định. Địa hình đồi núi, giao thông ở một số khu vực còn hạn chế, chi phí vận chuyển vật tư, nông sản cao. Một bộ phận người dân thiếu kiến thức kỹ thuật, khả năng tiếp cận thị trường, trong khi các mô hình có giá trị kinh tế cao thường đòi hỏi vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài.

Theo UBND xã Vân Sơn, năm 2026, tổng nguồn vốn thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn là hơn 55,3 tỷ đồng, bao gồm hơn 48,1 tỷ đồng vốn giao thực hiện trong năm, còn lại là vốn từ năm 2025 chuyển sang. Nguồn lực này được tập trung đầu tư hạ tầng giao thông, thủy lợi, thiết chế văn hóa, hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo sinh kế và nâng cao đời sống người dân. Xã dành hơn 1,4 tỷ đồng xây dựng, nhân rộng các mô hình sinh kế, hỗ trợ phát triển sản xuất, góp phần tạo điều kiện để các hộ nghèo, cận nghèo nâng cao thu nhập, từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững.

Địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ giải ngân các chương trình, dự án; lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp, tăng cường hướng dẫn kỹ thuật và hỗ trợ người dân tổ chức sản xuất. Công tác tuyên truyền giảm nghèo đa chiều tiếp tục được triển khai theo hướng gần dân, sát thực tế. Chú trọng giới thiệu các hộ thoát nghèo tiêu biểu, mô hình kinh tế hiệu quả; phát huy vai trò của cán bộ thôn, người có uy tín, hội viên các đoàn thể trong vận động, hướng dẫn người dân phát triển sản xuất.

Đồng chí Nguyễn Văn Hoàn, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết, để giảm nghèo bền vững, việc hỗ trợ phải xuất phát từ hoàn cảnh, nhu cầu và khả năng của từng hộ. Gia đình thiếu vốn được tạo điều kiện tiếp cận tín dụng chính sách; hộ thiếu kiến thức được hướng dẫn kỹ thuật, đào tạo nghề; hộ có đất sản xuất được tư vấn lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp. Đồng thời, xã khuyến khích các hộ sản xuất giỏi chia sẻ kinh nghiệm, giúp đỡ những gia đình còn khó khăn cùng phát triển.

Từ những chính sách hỗ trợ thiết thực và sự thay đổi trong nhận thức, cách làm của người dân, Vân Sơn đang từng bước tạo nền tảng cho giảm nghèo bền vững. Trong đó, sự chủ động, ý chí tự lực của mỗi gia đình chính là yếu tố quan trọng để phát huy hiệu quả nguồn lực hỗ trợ, nâng cao thu nhập và hạn chế nguy cơ tái nghèo.