Xã Yên Sơn, Phú Thọ tạo sinh kế từ lợi thế vùng khó

Diện mạo Yên Sơn khang trang từng ngày.

Hạ tầng mở đường phát triển

Sau khi sắp xếp các đơn vị Yên Sơn, Lương Nha và Tinh Nhuệ, không gian phát triển của xã Yên Sơn (tỉnh Phú Thọ) được mở rộng với diện tích khoảng 75km², dân số hơn 16.000 người. Đây là địa bàn có vị trí kết nối giữa Phú Thọ với Hà Nội và các khu vực lân cận.

Theo ông Vũ Anh Tuấn - Chủ tịch UBND xã Yên Sơn, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công tác quản lý, điều hành từng bước ổn định; việc phân cấp, phân quyền tạo điều kiện để địa phương chủ động hơn trong triển khai nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Một trong những nhiệm vụ được Yên Sơn ưu tiên là đầu tư hạ tầng, nhất là giao thông. Năm 2026, địa phương triển khai 15 công trình xây dựng cơ bản. Đến nay, các dự án đang được đấu thầu hoặc thi công, phấn đấu đạt khoảng 75% khối lượng vào ngày 30/9 và giải ngân 100% vốn đầu tư công trong năm 2026. Nguồn lực được tập trung cho các công trình chuyển tiếp và đầu tư những hạng mục thiết yếu phục vụ dân sinh.

Ông Vũ Anh Tuấn - Chủ tịch UBND xã Yên Sơn chia sẻ với Báo GD&TĐ.

Qua rà soát 29 khu dân cư trước đây, địa phương xác định giao thông, trường học và các công trình phục vụ đời sống là những lĩnh vực cần tiếp tục ưu tiên. Một số tuyến đường kết nối đến đình Bản Thôn, đình Lương Nha được định hướng nâng cấp, mở rộng, góp phần cải thiện giao thông nội vùng và tạo điều kiện kết nối các điểm sản xuất, văn hóa, du lịch.

Chủ tịch UBND xã Yên Sơn cũng cho biết, tiếp tục triển khai thực hiện công tác lập Quy hoạch chung xây dựng xã Yên Sơn theo Văn bản số 9115 (ngày 13/11/2025) của UBND tỉnh Phú Thọ. Đến nay, đã hoàn thành hồ sơ Nhiệm vụ Quy hoạch chung xây dựng xã Yên Sơn đến năm 2045, tỷ lệ 1/10.000 và trình UBND tỉnh xem xét, phê duyệt.

Địa phương cũng kiến nghị nghiên cứu bổ sung quy hoạch tuyến đường kết nối từ khu vực xã Đà Bắc đến Quốc lộ 70B qua địa bàn Yên Sơn, qua đó mở rộng không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Yên Sơn cũng đang hoàn thiện quy hoạch xây dựng chung đến năm 2045, trong đó chú trọng tổ chức không gian phát triển dịch vụ, nông - lâm nghiệp chất lượng cao và du lịch sinh thái. Định hướng này gắn với lợi thế về đất đai, rừng, khí hậu và vị trí địa lý của địa phương. Trong đó, khu vực Yên Sơn cũ được định hướng phát triển nông nghiệp chất lượng cao, rừng và chăn nuôi; khu vực Lương Nha được quan tâm phát triển dịch vụ, nông - lâm nghiệp gắn với du lịch.

Từ sản phẩm địa phương đến sinh kế

Cùng với hạ tầng, Yên Sơn xác định phát triển sản phẩm đặc trưng là một trong những hướng quan trọng để nâng giá trị sản xuất và tạo thu nhập ổn định cho người dân. Nổi bật là giống lúa nếp quạ đen đang được địa phương thử nghiệm tại khu vực vùng cao. Đây là giống lúa có hạt màu đen, chất lượng gạo dẻo, thơm và được kỳ vọng trở thành sản phẩm hàng hóa đặc trưng.

Mục tiêu đến năm 2030, Yên Sơn phát triển khoảng 80ha diện tích trồng lúa nếp quạ đen theo hướng VietGAP, xây dựng sản phẩm OCOP, từng bước hình thành vùng nguyên liệu và nâng giá trị sản phẩm. Tại Lương Nha, cây táo cũng đang tạo hướng đi mới cho sản xuất nông nghiệp. Diện tích hiện có hơn 17ha. Dù chịu ảnh hưởng của thời tiết, người dân vẫn duy trì sản xuất; địa phương định hướng mở rộng diện tích lên khoảng 25 - 30ha.

Bên cạnh đó, các sản phẩm như: Vịt suối, gà đồi, nhím, khoai tầng và sản phẩm từ rừng được xác định có tiềm năng phát triển thành hàng hóa. Địa phương cũng khuyến khích chuyển một phần diện tích rừng sang trồng rừng gỗ lớn, qua đó nâng giá trị kinh tế lâm nghiệp.

Để những mô hình này phát triển, Yên Sơn đang lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia, nhất là chính sách hỗ trợ vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tập trung vào con giống, máy móc, thiết bị, tập huấn kỹ thuật sản xuất và tiếp cận tín dụng. Nguồn vốn tín dụng cũng đang góp phần hỗ trợ người dân phát triển sản xuất. Đây là nguồn lực quan trọng giúp các hộ dân có thêm điều kiện đầu tư sản xuất, tạo việc làm và từng bước nâng thu nhập. Số liệu địa phương, thu nhập bình quân đầu người năm 2025 đạt khoảng 38,4 triệu đồng. Sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, con số này được địa phương ước khoảng 43 triệu đồng/người/năm.

Gắn nông nghiệp với du lịch

Một hướng phát triển khác được Yên Sơn đặt ra là khai thác giá trị cảnh quan, lịch sử và văn hóa để hình thành du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái. Trên địa bàn có đình Lương Nha, đình Bản Thôn, Giếng Rồng và Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các anh hùng liệt sĩ xã Yên Sơn. Cùng với cảnh quan rừng núi, những nếp nhà sàn truyền thống và văn hóa Mường, Dao, đây là những nguồn tài nguyên có thể tạo thành chuỗi sản phẩm trải nghiệm.

Sau một năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, diện mạo nông thôn từng bước được thay đổi khang trang, sạch đẹp hơn.

Địa phương dự kiến phục dựng nhà sàn truyền thống, xây dựng không gian văn hóa cộng đồng, sân chơi, sân khấu, khu cắm trại; đồng thời duy trì các câu lạc bộ văn hóa dân gian như hát ví, hát rang của người Mường, múa đâm đuống của người Dao. Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và các anh hùng liệt sĩ tại thôn Mố cũng được định hướng trở thành một “địa chỉ đỏ”, kết hợp giáo dục truyền thống với phát triển du lịch văn hóa, tâm linh và sinh thái.

Theo định hướng của địa phương, phát triển du lịch không tách rời sản xuất nông nghiệp. Du khách có thể trải nghiệm không gian văn hóa, thưởng thức và mua các sản phẩm đặc trưng của địa phương. Qua đó, nông sản có thêm đầu ra, người dân có thêm việc làm từ dịch vụ và hoạt động trải nghiệm. Đây cũng là cách Yên Sơn từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang phát triển kinh tế gắn với chuỗi giá trị.