Xác lập mô hình phát triển, tăng trưởng mới

Dù gặp nhiều khó khăn, thách thức và khó khăn, thách thức nhiều hơn thuận lợi nhưng giai đoạn 2021 - 2025, nền kinh tế nước ta vẫn giữ vững ổn định vĩ mô, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn được bảo đảm. Trong đó, riêng năm 2025, tăng trưởng GDP đạt 8,02%, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa cán mốc hơn 930 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm 2024, cao nhất từ trước tới nay. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện cả năm 2025 đạt 27,62 tỷ USD, tăng 9% so với cùng kỳ.

Lĩnh vực khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số được triển khai quyết liệt, từng bước trở thành trụ cột mới của mô hình phát triển. Cơ cấu nền kinh tế chuyển từ chiều rộng sang chiều sâu, chú trọng năng suất, chất lượng. Cải cách thể chế tiếp tục được thực hiện hiệu quả, tạo tiền đề quan trọng để nền kinh tế xác lập mô hình phát triển, tăng trưởng mới.

Dù vậy, cần thẳng thắn rằng, để có thể xác lập mô hình phát triển, tăng trưởng mới, không thể chỉ dựa vào một vài yếu tố đơn lẻ mà phải là tổng thể các giải pháp. Cụ thể, như phân tích của một đại biểu Quốc hội, phải khai thác và kết nối đồng bộ các động lực truyền thống là đầu tư, xuất khẩu, tiêu dùng với 3 động lực mới là khoa học công nghệ; đổi mới sáng tạo; kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Đây là nhiệm vụ chiến lược phải thực hiện và để thực hiện cần chuyển hóa nhiệm vụ thành cơ chế, nguồn lực, trách nhiệm cụ thể.

Ở góc nhìn khác, một chuyên gia cho rằng, để mô hình phát triển, tăng trưởng mới thực sự trở thành động lực, thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng trong dài hạn, thể chế kinh tế đóng vai trò quyết định. Các cơ quan chức năng, các cấp có thẩm quyền cần khẩn trương xử lý rốt ráo các bất cập hiện hữu, nắm bắt những vấn đề mới, xây dựng thể chế bao trùm, công khai, minh bạch, tạo sự đồng thuận trong xã hội. Đặc biệt, phải lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm, là động lực chủ yếu, quan trọng nhất cho phát triển.

Bên cạnh đó, cần khẩn trương xây dựng, thực hiện Chiến lược quốc gia phát triển doanh nghiệp dân tộc với những đột phá, linh hoạt về thể chế, chính sách, nguồn vốn để tạo dựng, nuôi dưỡng và phát triển doanh nghiệp dân tộc. Từ đó xây dựng nền kinh tế kết hợp hài hòa giữa sức mạnh nội lực, tự lực, tự cường với sức mạnh ngoại lực.

Cần nhắc lại rằng, trong buổi làm việc với Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương về định hướng xây dựng nghị quyết về đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết về các giải pháp chiến lược để thúc đẩy tăng trưởng hai con số gắn với xác lập mô hình tăng trưởng mới diễn ra mới đây, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh, việc xây dựng 2 Nghị quyết phải đạt 5 yêu cầu đó là bám sát và thể chế hóa đầy đủ các quan điểm, mục tiêu được nêu trong dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng.

Phải có tầm nhìn xa, bao quát, đủ chiều sâu, không bị bó hẹp bởi lợi ích ngắn hạn hay tư duy nhiệm kỳ. Phải xuất phát từ thực tiễn của Việt Nam, không rập khuôn máy móc theo mô hình của nước ngoài. Bảo đảm tính khả thi và tính hành động cao, gắn với lộ trình, nguồn lực thực hiện. Phải có tính hiệu triệu, truyền cảm hứng, tạo được sự thống nhất cao trong toàn Đảng và hệ thống chính trị, sự đồng thuận của xã hội và khơi dậy khát vọng cống hiến, khát vọng vươn lên của dân tộc bằng tri thức và sáng tạo - Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh.

Xác lập mô hình phát triển, tăng trưởng mới là đòi hỏi tất yếu, khách quan. Và để thực hiện hiệu quả, ngoài vấn đề cơ chế, chính sách, điều quan trọng là cần phải chuyển đổi tư duy từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu. Từ dựa vào tài nguyên và lao động giá rẻ sang dựa vào tri thức, công nghệ và năng suất. Từ quản lý sang kiến tạo phát triển, phát huy vai trò của các thành phần kinh tế. Trong đó kinh tế Nhà nước đóng vai trò dẫn dắt, kiến tạo, mở đường; kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia...

Ninh Hà