Xăng nhiễm bẩn khiến tài xế tại Yemen chật vật mưu sinh
Giá nhiên liệu tăng cao, trong khi xăng pha lẫn dầu và tạp chất gây hư hỏng động cơ, khiến nhiều tài xế tại Yemen phải vay tiền, bán tài sản để duy trì phương tiện mưu sinh.

Người đi xe máy xếp hàng chờ đổ xăng tại một trạm xăng ở thành phố Mukalla, Yemen. Ảnh: Al Jazeera
Yazan, 28 tuổi, đổ xăng tại một trạm nhiên liệu ở thủ đô Sanaa rồi lái xe đến thành phố Ibb, phía Nam Yemen. Chuyến đi vốn chỉ mất khoảng hai tiếng rưỡi, nhưng lần này anh phải mất tới sáu tiếng mới đến nơi.
Trên đường, chiếc xe liên tục rung lắc, động cơ phát ra tiếng động bất thường và khó tăng tốc. Yazan phải nhiều lần dừng lại kiểm tra. Anh cho rằng nguyên nhân xuất phát từ loại xăng nhiễm dầu và tạp chất mua tại Sanaa.
"Loại xăng này khiến nhiều ôtô, trong đó có xe của tôi, gặp hàng loạt sự cố. Chúng tôi phải trả tiền mua xăng đắt đỏ nhưng chính thứ nhiên liệu đó lại phá hỏng động cơ", Yazan nói.
Nhiều tài xế tại Sanaa cũng phản ánh tình trạng tương tự, trong bối cảnh giá nhiên liệu liên tục tăng và chất lượng xăng suy giảm.
Tranh cãi về nguyên nhân nhiên liệu kém chất lượng
Theo Al Jazeera, tháng 6, Công ty Dầu khí Yemen (YPC), đơn vị hoạt động tại Sanaa dưới sự quản lý của lực lượng Houthi, cho biết xăng nhiễm bẩn do các cơ sở lưu trữ nhiên liệu tại thành phố cảng Hodeidah không còn đủ điều kiện xử lý tạp chất.
Các bể chứa tại Hodeidah và cảng dầu Ras Isa gần đó đã nhiều lần bị Israel và Mỹ không kích từ năm 2024, nhằm đáp trả các cuộc tấn công của Houthi nhằm vào Israel và tàu thuyền trên Biển Đỏ. Việc các cơ sở này ngừng hoạt động khiến nhiên liệu không được xử lý đúng quy trình trước khi đưa ra thị trường.
Tuy nhiên, nhiều người Yemen không đồng tình với lời giải thích này. Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Sanaa cho rằng những hạn chế trong nhập khẩu nhiên liệu đã khiến Houthi phải phụ thuộc một phần vào nguồn xăng dầu chất lượng thấp hơn từ Iran.
Mohammed Ansi, một học giả Yemen, cáo buộc các lô nhiên liệu được nhập khẩu thiếu cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình, trong khi lợi nhuận và hoa hồng trở thành động lực chi phối hoạt động kinh doanh.
Nguồn cung nhiên liệu cũng suy giảm đáng kể. Theo Ngân hàng Thế giới (WB), trong giai đoạn tháng 1-5 năm nay, lượng nhiên liệu nhập khẩu qua các cảng do Houthi kiểm soát giảm 73% so với cùng kỳ năm 2025. Tại các cảng thuộc quyền kiểm soát của chính phủ Yemen, mức giảm là 60%.
Tình trạng này một phần liên quan đến tác động của xung đột Mỹ - Israel với Iran đối với hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz, cùng thiệt hại tại các cảng biển Yemen do những cuộc tấn công.
Tài xế phải vay tiền để sửa động cơ
Khủng hoảng nhiên liệu đang đẩy chi phí sinh hoạt của người dân Yemen lên cao. Chỉ trong vài tuần, giá 20 lít xăng tại Sanaa tăng từ 9.500 rial Yemen (khoảng 18 USD theo tỷ giá do Houthi áp dụng) lên 11.400 rial (21 USD), tương đương mức tăng 20%.
Với những người sống dựa vào phương tiện để kiếm tiền, chi phí sửa chữa phát sinh do xăng nhiễm bẩn càng khiến cuộc sống thêm khó khăn.
Akram Naji, một tài xế taxi tại Sanaa, phải đưa xe đến gara sau khi động cơ phát ra tiếng động lạ. Thợ máy phát hiện bơm nhiên liệu bị hỏng, kim phun tắc và hiệu suất động cơ suy giảm. Chi phí sửa chữa lên tới 55.000 rial Yemen, tương đương khoảng 100 USD.
"Với nhiều tài xế taxi như tôi, việc thanh toán ngay một khoản tiền như vậy thực sự khó khăn. Tôi buộc phải trả thiếu tiền thuê nhà và cắt giảm chi tiêu hằng ngày của gia đình để có tiền sửa xe", anh Naji cho biết.
Ali Beidhani, một kỹ sư cơ khí tại Sanaa, giải thích dầu và tạp chất khi đi vào động cơ có thể tích tụ trong hệ thống đốt. Dưới nhiệt độ cao, hỗn hợp này trở nên đặc quánh, gây hỏng van, tắc kim phun và khiến động cơ rung lắc. Trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến hỏng động cơ hoàn toàn.
Nhiều tài xế không đủ khả năng chi trả đã phải vay tiền hoặc bán tài sản, thậm chí cả vàng tích trữ trong gia đình, để sửa xe. Những người sử dụng phương tiện làm kế sinh nhai chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Gánh nặng chồng chất giữa khủng hoảng nhân đạo
Wafiq Saleh, nhà nghiên cứu kinh tế kiêm Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Yemen - Vùng Vịnh tại Taiz, nhận định nhiên liệu nhiễm bẩn đang khiến cuộc sống của người dân thêm khốn khó.
Ông cho biết tài xế taxi, xe buýt, người giao hàng và nông dân vốn đã chật vật trang trải cuộc sống. Khi phương tiện hư hỏng, công việc của họ bị gián đoạn, kéo theo nguy cơ không đủ thu nhập nuôi sống gia đình.
Báo cáo tháng 4 của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho thấy xung đột kéo dài đã làm gia tăng rủi ro kinh tế vĩ mô và khiến thu nhập bình quân đầu người tại Yemen suy giảm đáng kể. Hơn một nửa dân số nước này cần hỗ trợ nhân đạo khẩn cấp.
Trong bối cảnh đó, Naji ngày càng thận trọng mỗi khi đưa taxi đến trạm xăng. Anh thường kiểm tra màu sắc nhiên liệu trước khi đổ, hy vọng phát hiện dấu hiệu bất thường để tránh thêm một lần tốn kém.

