Xanh hóa khu công nghiệp: Xu hướng tất yếu, thị trường sẽ phân hóa mạnh

Tại Hội thảo "Xanh hóa Khu công nghiệp tại Việt Nam" do Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam (VGBC) tổ chức ngày 7/7 tại TP.HCM, các chuyên gia nhận định quá trình chuyển đổi từ khu công nghiệp (KCN) truyền thống sang KCN xanh đang tăng tốc dưới sức ép từ các quy định thương mại quốc tế, đặc biệt là các tiêu chuẩn về phát thải carbon và ESG. Tuy nhiên, quá trình này sẽ diễn ra không đồng đều giữa các địa phương và chủ đầu tư do sự khác biệt về nguồn lực tài chính, công nghệ và hạ tầng.

Sự kiện có sự tham dự của lãnh đạo VGBC cùng nhiều chuyên gia trong lĩnh vực phát triển bền vững, hạ tầng, năng lượng và công nghệ như bà Phan Thu Hằng, Chủ tịch HĐQT VGBC; ông Douglas Snyder, Giám đốc Điều hành VGBC; ông William P. Badger Jr., Giám đốc Chiến lược và Vận hành VGBC; ông Tim Middleton, Thành viên HĐQT VGBC; cùng đại diện Schneider Electric, Signify, Constant Energy và Inros Lackner.

Bà Phan Thu Hằng- Chủ tịch HDQT VGBC, Giám đốc Phát triển bền vững Saint- Gobain khu vực Châu Á - Thái Bình Dương phát biểu tại sự kiện

Áp lực từ CBAM và các tiêu chuẩn xanh toàn cầu

Theo ông Douglas Snyder, Giám đốc Điều hành VGBC, xu hướng phát triển KCN bền vững đang tạo áp lực lớn đối với hệ thống hạ tầng sản xuất tại Việt Nam. Hiện nay, các mô hình KCN sinh thái và tiêu chuẩn xanh mới chỉ được áp dụng tại một số dự án tiên phong, trong khi phần lớn KCN hiện hữu vẫn đang trong quá trình tìm kiếm lộ trình chuyển đổi phù hợp.

Ông Snyder cho biết, Việt Nam xuất khẩu khoảng 50 tỷ USD hàng hóa mỗi năm sang Liên minh châu Âu (EU), trong đó nhiều mặt hàng thuộc diện chịu tác động của Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) như thép, nhôm, xi măng và phân bón. Tuy nhiên, hệ thống giao dịch phát thải của Việt Nam hiện chưa được quốc tế công nhận và còn thiếu dữ liệu phát thải được xác minh, khiến doanh nghiệp đối mặt với áp lực ngày càng lớn khi đáp ứng các yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

"Các tiêu chuẩn xanh hiện không còn là lợi thế cạnh tranh mà đang dần trở thành điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp duy trì khả năng tiếp cận các thị trường quốc tế", ông Snyder nhận định.

Ông Douglas Snyder, Giám đốc Điều hành VGBC, xu hướng phát triển KCN bền vững đang tạo áp lực lớn đối với hệ thống hạ tầng sản xuất tại Việt Nam.

Đồng quan điểm, ông William P. Badger Jr., Giám đốc Chiến lược và Vận hành VGBC, cho biết doanh nghiệp Việt Nam đang chịu sức ép ngày càng lớn từ CBAM cũng như yêu cầu truy xuất dấu chân môi trường của sản phẩm từ người tiêu dùng và đối tác quốc tế, đặc biệt tại thị trường EU.

Theo ông, trong bối cảnh Việt Nam chưa có hệ thống dữ liệu phát thải được xác minh đầy đủ, các ngành tiêu thụ nhiều năng lượng như thép, nhôm, xi măng và phân bón sẽ gặp nhiều khó khăn hơn trong hoạt động xuất khẩu.

LOTUS IP hướng tới chuẩn hóa khu công nghiệp xanh

Để hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu quốc tế, VGBC giới thiệu hệ thống chứng nhận LOTUS và LOTUS Industrial Park (LOTUS IP).

Ông William P. Badger Jr. cho biết doanh nghiệp có thể lựa chọn chứng nhận xanh cho sản phẩm hoặc sản xuất trong các KCN đạt chứng nhận LOTUS. Đối với chủ đầu tư hạ tầng, LOTUS IP là bộ công cụ đánh giá toàn diện đầu tiên tại Việt Nam dành cho khu công nghiệp, bao phủ từ quy hoạch, xây dựng đến vận hành, đồng thời tạo lộ trình hướng tới mô hình KCN sinh thái (Eco-IP) theo định hướng của Chính phủ.

Ông William P. Badger Jr (ngoài cùng bên trái) và các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số và năng lượng tái tạo trong quá trình xanh hóa KCN.

Theo ông Tim Middleton, Thành viên HĐQT VGBC, LOTUS IP được kỳ vọng sẽ trở thành "thước đo" cho quá trình xanh hóa KCN tại Việt Nam. Tuy nhiên, tốc độ chuyển đổi vẫn phụ thuộc lớn vào năng lực tài chính của các chủ đầu tư cũng như sự hoàn thiện của cơ chế chính sách.

Các chuyên gia nhận định trong kịch bản tích cực, nếu dòng vốn xanh tiếp tục gia tăng và được mở rộng sang nhiều lĩnh vực sản xuất, mô hình LOTUS IP có thể được triển khai rộng rãi tại các vùng kinh tế trọng điểm trong những năm tới.

Công nghệ và năng lượng sạch sẽ thúc đẩy quá trình chuyển đổi

Tại hội thảo, nhiều chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số và năng lượng tái tạo trong quá trình xanh hóa KCN.

Toàn cảnh sự kiện

Ông Torsten Illgen, Chủ tịch Inros Lackner Vietnam LLC, dẫn chứng dự án Silverlake Hi-tech Biotech Industrial Park như một mô hình cho thấy hiệu quả của việc tích hợp các tiêu chí phát triển bền vững ngay từ giai đoạn quy hoạch.

Trong khi đó, đại diện Schneider Electric và Constant Energy cho rằng KCN thông minh sẽ phát triển dựa trên ba trụ cột gồm điện khí hóa, tự động hóa và số hóa. Việc ứng dụng IoT, trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống quản lý năng lượng, điện mặt trời mái nhà, lưu trữ năng lượng và cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu vận hành, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Các chuyên gia cũng lưu ý, chi phí của nhiều giải pháp công nghệ xanh hiện đã trở nên cạnh tranh hơn đáng kể so với trước đây, mở ra cơ hội mở rộng ứng dụng trong nhiều ngành sản xuất.

Dù vậy, tiến trình xanh hóa KCN vẫn đối mặt với không ít thách thức như tốc độ hoàn thiện chính sách, hạ tầng truyền tải điện, chi phí đầu tư ban đầu và biến động của các quy định thương mại quốc tế.

Theo khuyến nghị của các chuyên gia, các chủ đầu tư và doanh nghiệp cần chủ động đầu tư hạ tầng công nghệ, tăng cường sử dụng năng lượng sạch và từng bước giảm phụ thuộc vào các nguồn năng lượng phát thải cao nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn ESG ngày càng khắt khe của thị trường toàn cầu.