Xây dựng các kịch bản xăng dầu

Sẵn sàng lên kịch bản ứng phó với nguy cơ khan hiếm xăng dầu.

Không để đứt gãy nguồn hàng

Do ảnh hưởng xung đột ở khu vực Trung Đông nên việc nhập khẩu xăng dầu có bị ảnh hưởng. Theo Nghị định 95/2021/NĐ-CP về kinh doanh xăng dầu, thương nhân đầu mối kinh doanh và sản xuất xăng dầu phải dự trữ bắt buộc tối thiểu 20 ngày, còn thương nhân phân phối là 5 ngày cung ứng. Do đó, trước mắt, nguồn cung xăng dầu trong nước vẫn được đảm bảo. Song theo phân tích của giới chuyên gia, về dài hạn, Việt Nam cần đa dạng hóa nguồn cung và tăng cường dự trữ chiến lược. Có thể nghiên cứu nâng mức dự trữ bắt buộc trong những giai đoạn nhạy cảm, thay vì cố định ở 20 ngày thì linh hoạt nâng lên 30 ngày khi rủi ro gia tăng. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng, tăng tỉ trọng nhiên liệu sinh học như E10 để giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.

Chia sẻ với báo giới, bà Nguyễn Thúy Hiền- Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết, trước biến động thị trường xăng dầu thế giới do ảnh hưởng từ xung đột Trung Đông, cơ quan quản lý đã rà soát tổng nguồn, tồn kho và năng lực sản xuất của các nhà máy lọc dầu trong nước để chủ động phương án điều hành.

Theo đánh giá, hiện nay nhà máy Lọc hóa dầu Bình Sơn chủ yếu nhập dầu thô từ Mỹ, Brazil và một số thị trường khác nên ít chịu tác động trực tiếp từ căng thẳng tại Trung Đông. Với lượng nguyên liệu đã ký hợp đồng và đang trên đường vận chuyển, đơn vị này cơ bản bảo đảm đủ dầu thô cho sản xuất đến hết tháng 4; đồng thời đã chủ động tìm kiếm nguồn thay thế trong trường hợp tình hình kéo dài.

Đối với Nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn, do nguồn cung nhập khẩu từ Kuwait phải đi qua khu vực eo biển Hormuz nên chịu tác động nhất định. Trong tháng 3, ba lô hàng đã về an toàn và đang trên đường cập cảng. Với lượng dầu đang về và tồn kho hiện có, Nghi Sơn vẫn đủ nguyên liệu để sản xuất hết tháng 3. Tuy nhiên, nếu chiến sự kéo dài sang tháng 4, nhà máy sẽ gặp áp lực, vì vậy doanh nghiệp đang tích cực nhập khẩu bổ sung và tìm kiếm nguồn thay thế.

Theo bà Hiền, cơ quan quản lý đang theo dõi sát tổng nguồn và tồn kho của từng doanh nghiệp, đồng thời xây dựng các kịch bản điều hành trình Chính phủ. Các phương án tính đến việc sử dụng Quỹ Bình ổn giá, điều chỉnh thuế, phí khi cần thiết; phối hợp với các bộ, ngành để rút ngắn thủ tục thông quan, hợp quy; bảo đảm nguồn ngoại tệ và tín dụng cho doanh nghiệp nhập khẩu khi thị trường có biến động.

Kiến nghị giảm xuất khẩu

Trước các biến cố năng lượng, Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) kiến nghị giảm xuất khẩu dầu thô, ưu tiên cho nhà máy để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước.

Để giảm thiểu nguy cơ thiếu hụt dầu thô nguyên liệu, BSR đã kiến nghị các cấp có thẩm quyền và Petrovietnam xem xét cơ chế ưu tiên cho BSR được mua tối đa dầu thô và condensate khai thác trong nước.

Đồng thời, cơ quan quản lý cần áp dụng cơ chế tạm thời ưu tiên dầu thô nội địa cho Nhà máy Lọc dầu Dung Quất để chế biến xăng dầu thành phẩm, cũng như hạn chế xuất khẩu dầu thô nội địa trong giai đoạn cao điểm rủi ro (đến hết quý III-2026 hoặc đến khi thị trường quốc tế ổn định), nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Đặc biệt, để bảo đảm đủ dầu phục vụ vận hành trong tháng 5-6/2026, BSR đề nghị được phép mua trực tiếp dầu thô từ các lô Ruby, Bunga Orkid (BO) và Chim Sáo giao trong giai đoạn này theo mức giá chào thầu cao nhất của kỳ gần nhất, như một giải pháp tình thế nhằm bảo đảm nguồn cung kịp thời trong bối cảnh thị trường biến động mạnh.

Theo số liệu từ Cục Hải quan (Bộ Tài chính), năm 2025 Việt Nam nhập khẩu 9,9 triệu tấn xăng dầu các loại, với kim ngạch khoảng 6,8 tỷ USD. Trong cơ cấu này, diesel chiếm tỷ trọng lớn nhất với khoảng 3,3 tỷ USD; xăng khoảng 1,6 tỷ USD, nhiên liệu bay hơn 1,5 tỷ USD, và dầu mazut.

Hiện nay, hai nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn (Thanh Hóa) và Bình Sơn (Dung Quất, Quảng Ngãi) đóng vai trò cốt lõi, cung ứng khoảng 72-80% nhu cầu xăng dầu trong nước, đóng vai trò “tấm đệm” quan trọng trước cú sốc bên ngoài. Tuy nhiên, để duy trì công suất, cả hai nhà máy đều phải nhập khẩu một lượng dầu thô đáng kể.

Đảm bảo nguồn cung ổn định: Để xây dựng kịch bản nguồn cung xăng dầu trong bối cảnh khó khăn do xung đột ở Trung Đông, ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) cho biết, ngay khi chiến sự nổ ra 3 ngày trước, cơ quan này đã họp với hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn, Bình Sơn, các doanh nghiệp đầu mối lớn và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam); đồng thời báo cáo Bộ Công thương để xây dựng các kịch bản, phương án ứng phó trước diễn biến giá thế giới tăng nhanh, nguồn cung khan hiếm và rủi ro từ eo biển Hormuz - nơi bị ảnh hưởng tới khoảng một phần tư sản lượng dầu thô toàn cầu.

H.H