Xây dựng 'lá chắn' cộng đồng phòng, chống tệ nạn xã hội

Từ yêu cầu đó, các xã phường của Hà Nội đẩy mạnh đưa kiến thức, kỹ năng đến từng nhóm đối tượng, phát huy trách nhiệm của cộng đồng trong xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh.

Từ hiểu đúng pháp luật đến chủ động phòng ngừa

Một người dân hiểu rõ dấu hiệu vi phạm để kịp thời phản ánh, một chủ cơ sở kinh doanh nắm chắc trách nhiệm pháp lý hay một bạn trẻ biết nhận diện nguy cơ bị lôi kéo vào tệ nạn xã hội đều có thể góp phần ngăn ngừa những hệ lụy từ mại dâm. Đó cũng là lý do công tác tuyên truyền ở cơ sở cần vượt ra ngoài việc phổ biến quy định, hướng đến thay đổi nhận thức và hành vi.

Tại xã Bát Tràng, việc nâng cao nhận thức cộng đồng được đặt trong mối liên hệ giữa kiến thức pháp luật và khả năng chủ động phòng ngừa. Thông qua hoạt động phối hợp với Chi cục Dân số, Trẻ em và Phòng, chống tệ nạn xã hội thành phố Hà Nội, xã chú trọng cung cấp thông tin về tình hình, phương thức hoạt động mại dâm hiện nay, đồng thời hướng dẫn cách phát hiện và phối hợp xử lý các hành vi vi phạm.

Hội nghị tập huấn, tuyên truyền, phổ biến kiến thức nhằm nâng cao nhận thức về công tác phòng, chống tệ nạn mại dâm trên địa bàn xã Bát Tràng. Ảnh: Phương Lộc

Điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Bát Tràng là không chỉ giúp cán bộ, đoàn viên, hội viên hiểu các quy định pháp luật, mà còn chú trọng kỹ năng tuyên truyền, vận động người dân. Bởi ở cơ sở, những thông tin được truyền đạt qua các tổ chức đoàn thể, thôn, tổ dân phố có điều kiện tiếp cận trực tiếp đời sống cộng đồng. Khi người làm công tác tuyên truyền hiểu đúng, giải thích rõ, người dân sẽ có thêm cơ sở để nhận diện nguy cơ và phối hợp với lực lượng chức năng.

Trong khi đó, xã An Khánh lựa chọn đi sâu vào trách nhiệm của những người trực tiếp hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh dịch vụ. Xã phối hợp với Chi cục Dân số, Trẻ em và Phòng, chống tệ nạn xã hội thành phố tập huấn cho chủ cơ sở, người quản lý, điều hành và nhân viên tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ có nguy cơ phát sinh mại dâm.

Nội dung tuyên truyền tập trung làm rõ quyền, nghĩa vụ của từng nhóm đối tượng, các quy định pháp luật và biện pháp phòng ngừa vi phạm trong hoạt động kinh doanh. Cách làm này cho thấy yêu cầu nâng cao nhận thức không chỉ đặt ra với chủ cơ sở mà còn đối với người lao động, những người trực tiếp tham gia hoạt động dịch vụ hằng ngày.

Hội nghị tập huấn, tuyên truyền phòng, chống tệ nạn xã hội cho chủ cơ sở, người quản lý, điều hành và nhân viên làm việc tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ trên địa bàn xã An Khánh. Ảnh: AKO

Phó Chủ tịch UBND xã An Khánh Nguyễn Duy Giang nhấn mạnh, phòng ngừa, ngăn chặn và đấu tranh với tệ nạn ma túy, mại dâm là trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức và toàn xã hội. Ông cũng đề cập những tác động tiêu cực của các tệ nạn này đối với đời sống kinh tế - xã hội và an ninh trật tự địa phương.

Từ thực tế An Khánh có thể thấy, nâng cao nhận thức cần gắn với trách nhiệm cụ thể. Người kinh doanh không chỉ biết những hành vi bị nghiêm cấm, mà còn phải hiểu nghĩa vụ quản lý, phòng ngừa vi phạm; người lao động cần được trang bị kiến thức để nhận diện, tránh tiếp tay cho hành vi trái pháp luật.

Lan tỏa trách nhiệm đến từng nhóm dân cư

Nếu Bát Tràng chú trọng năng lực tuyên truyền tại cộng đồng, An Khánh hướng đến trách nhiệm trong kinh doanh dịch vụ thì xã Thư Lâm mở rộng việc giáo dục, phòng ngừa tệ nạn xã hội tới thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên.

Tại địa phương, công tác tuyên truyền phòng, chống mại dâm được lồng ghép với phổ biến pháp luật về phòng, chống ma túy và các tệ nạn xã hội. Phó Chủ tịch UBND xã Thư Lâm Nguyễn Thành Luân nhấn mạnh, đây là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Ông đề nghị tăng cường tuyên truyền đến từng thôn, tổ dân phố, đồng thời phát huy vai trò người dân trong phát hiện, tố giác và phối hợp đấu tranh với các hành vi vi phạm.

Đáng chú ý, Thư Lâm còn quan tâm đưa kiến thức phòng ngừa tệ nạn xã hội đến môi trường học đường. Trong đó, UBND xã phối hợp với Trường Cao đẳng nghề Việt Nam - Hàn Quốc thành phố Hà Nội tổ chức chương trình tuyên truyền cho cán bộ, giáo viên, học sinh, sinh viên.

Bên cạnh kiến thức pháp luật, người học được hướng dẫn nhận diện, phòng tránh và ứng phó trước những nguy cơ, cám dỗ từ tệ nạn xã hội. Đây là hướng tiếp cận cần thiết bởi với người trẻ, hiểu biết pháp luật cần đi cùng kỹ năng tự bảo vệ, khả năng nhận diện những tình huống không an toàn và ý thức tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần.

Từ góc độ tổ chức Đoàn, Phó Bí thư Đoàn Thanh niên xã, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên xã Thư Lâm Lê Thị Hồng khẳng định quyết tâm phát huy vai trò xung kích của tuổi trẻ trong học tập, tìm hiểu pháp luật và tuyên truyền tới đoàn viên, thanh thiếu niên, nhân dân.

Những hoạt động tại Bát Tràng, An Khánh và Thư Lâm cũng đặt ra yêu cầu đổi mới cách tuyên truyền: Không thể sử dụng một nội dung, một phương thức cho mọi nhóm đối tượng. Với cán bộ cơ sở, cần chú trọng kỹ năng vận động và phối hợp; với người kinh doanh dịch vụ, phải làm rõ trách nhiệm pháp lý; còn với thanh thiếu niên, kiến thức cần gắn với tình huống thực tế và kỹ năng phòng tránh nguy cơ.

Theo Kế hoạch số 07/KH-UBND ngày 7-1-2026 về phòng, chống mại dâm năm 2026, Hà Nội đặt mục tiêu 100% xã, phường duy trì ít nhất một hình thức tuyên truyền phòng ngừa mại dâm hiệu quả, thường xuyên. Cùng với đó, Kế hoạch số 213/KH-UBND ngày 2-6-2026 về công tác phòng, chống mại dâm giai đoạn 2026-2030 tiếp tục đặt ra yêu cầu tăng cường phòng ngừa, huy động sự tham gia của các cấp, ngành và cộng đồng.

Từ mục tiêu chung của thành phố đến thực tiễn ở từng xã, phường, điều quan trọng không chỉ là tổ chức được bao nhiêu hoạt động tuyên truyền mà còn là người dân tiếp nhận và vận dụng kiến thức ấy như thế nào. Khi mỗi người hiểu đúng pháp luật, biết tự bảo vệ, chủ động phát hiện và phối hợp ngăn ngừa vi phạm, công tác phòng, chống mại dâm mới thực sự chuyển từ nhận thức thành hành động, tạo nền tảng phòng ngừa bền vững ngay từ cộng đồng.