Xây dựng mạng lưới hiến - ghép tạng bền vững

Mở ra phép màu giữa đời thực

Trong hành trình phát triển y học hiện đại, ghép tạng được xem là một trong những thành tựu lớn nhất, mở ra cơ hội sống mới cho hàng triệu bệnh nhân mắc các bệnh lý suy tạng giai đoạn cuối. Tuy nhiên, phép màu y học ấy chỉ có thể trở thành hiện thực khi có những tấm lòng nhân ái, dũng cảm chấp nhận buông bỏ nỗi đau mất mát lớn lao để trao đi một phần cơ thể của người thân yêu đã khuất, nối dài những mầm sống.

Khoảnh khắc xúc động khi những tấm lòng nhân ái chia tay người thân, mở ra cơ hội sống mới cho bệnh nhân mắc các bệnh lý suy tạng giai đoạn cuối. Ảnh: Hiếu Nguyễn

Thời gian qua, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn đã từng bước khẳng định vị thế và vai trò nòng cốt trong hệ thống y tế Thủ đô và cả nước về công tác tư vấn, vận động và thực hiện hiến - ghép mô, tạng. Chia sẻ về nội dung này, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn Nguyễn Đức Long cho biết, tính đến thời điểm hiện tại, bệnh viện đã thực hiện vận động và tiếp nhận thành công 5 ca hiến tạng từ người cho chết não.

Từ 5 nguồn hiến tạng cao quý này, hàng chục mô và bộ phận cơ thể người (bao gồm tim, gan, thận, giác mạc) đã được lấy, bảo quản và điều phối kịp thời. Bệnh viện không chỉ chủ động thực hiện thành công các ca ghép thận ngay tại chỗ để cấp cứu bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối, mà còn phối hợp nhịp nhàng với Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người và các bệnh viện tuyến Trung ương để hồi sinh sự sống cho 31 bệnh nhân nguy kịch trên khắp mọi miền đất nước.

Đặc biệt, minh chứng rõ nhất cho tinh thần phản ứng nhanh và sự phối hợp liên viện hiệu quả diễn ra vào giữa tháng 7-2026. Ca hiến đa tạng thứ 5 từ một bệnh nhân chết não do tai nạn giao thông nghiêm trọng tại Bệnh viện Xanh Pôn đã giúp hồi sinh và mang lại hy vọng sống cho 7 người bệnh khác nhau: Trái tim được điều phối khẩn cấp vào thành phố Hồ Chí Minh, lá gan được chia đôi cứu sống 2 bệnh nhân (trong đó có một bệnh nhi 21 tháng tuổi tại Bệnh viện Nhi Trung ương), 2 quả thận được ghép thành công ngay tại Bệnh viện Xanh Pôn, cùng 2 giác mạc mang lại ánh sáng cho các bệnh nhân chờ ghép.

Để đạt được những kết quả nhân văn đó, Bệnh viện Xanh Pôn đã chủ động xây dựng kế hoạch và triển khai đồng bộ các giải pháp: Thành lập Tổ tư vấn hiến tạng chuyên trách phối hợp giữa các bác sĩ điều trị, khối Hồi sức tích cực, Phẫu thuật thần kinh và Phòng Công tác xã hội; chuẩn hóa quy trình chẩn đoán chết não, hồi sức bảo tạng và phẫu thuật lấy tạng khẩn cấp liên viện. Đáng chú ý, tập thể Ban Giám đốc cùng các cán bộ chủ chốt của Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn đã trực tiếp đăng ký và nhận thẻ hiến tặng mô, tạng, thể hiện tinh thần tiên phong, sẵn sàng lan tỏa thông điệp nhân văn này tới toàn thể nhân dân.

Tháo gỡ điểm nghẽn thể chế

Mặc dù y học Việt Nam đã có những bước tiến vượt bậc sau 20 năm thi hành Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006 (với tổng số 11.187 ca ghép tạng tính đến tháng 3/2026 và kỷ lục 1.368 ca ghép trong năm 2025), ngành Y tế vẫn đang đối mặt với một thực tế rất đáng trăn trở. Đó là sự chênh lệch lớn giữa khả năng chuyên môn và nguồn tạng hiến. Khả năng ghép tạng đang phát triển nhanh hơn nguồn tạng hiến từ người chết não, khiến hàng ngàn bệnh nhân suy tim, suy gan, suy thận giai đoạn cuối vẫn đang từng ngày giành giật sự sống trong danh sách chờ.

Tri ân những tấm lòng nhân ái, dũng cảm chấp nhận buông bỏ nỗi đau mất mát lớn lao để trao đi một phần cơ thể của người thân, mở ra cơ hội sống mới cho bệnh nhân mắc các bệnh lý suy tạng giai đoạn cuối. Ảnh: Hiếu Nguyễn

Đánh giá về thực trạng này, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Diện, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội nhấn mạnh: Hà Nội luôn là địa phương đi đầu cả về công tác điều phối, vận động hiến tạng, làm chủ các kỹ thuật ghép tạng phức tạp tiệm cận khu vực và thế giới. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay của cả nước không phải là kỹ thuật, mà ở sự khan hiếm nguồn mô, tạng hiến tặng, đặc biệt là từ người cho chết não, xuất phát từ nhận thức xã hội và sự kết nối cộng đồng. Do đó, việc xây dựng một mạng lưới hiến - ghép tạng rộng khắp, hiệu quả và bền vững tại Hà Nội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Công tác tuyên truyền, tư vấn và vận động đăng ký hiến mô, tạng cần được thực hiện thường xuyên, sâu rộng, đúng quy định, với cách tiếp cận nhân văn, khoa học để mỗi người dân hiểu đúng và chủ động đưa ra quyết định.

Ở góc độ chỉ đạo vĩ mô, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn khẳng định: Phía sau mỗi ca ghép thành công, phải có quyết định hiến tặng của một con người và sự đồng thuận đầy nhân ái của một gia đình trong thời khắc khó khăn nhất. Thứ trưởng chỉ rõ, một hệ thống hiến, ghép tạng trưởng thành không thể chỉ đặt mục tiêu thực hiện thêm bao nhiêu ca ghép, mà phải được đánh giá bằng khả năng phát hiện nguồn hiến, tư vấn đúng lúc, điều phối kịp thời và phân bổ công bằng. Chúng ta phải làm sao để không một nghĩa cử cao đẹp nào bị bỏ lỡ và không một cơ hội sống nào bị mất đi vì những hạn chế của hệ thống.

Việc lấy ý kiến hoàn thiện hành lang pháp lý cho dự thảo Luật sửa đổi lần này, cùng sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, ngành Y tế và các cơ quan truyền thông sẽ là đòn bẩy quan trọng. Sự kết hợp giữa năng lực y khoa hiện đại, thể chế thông thoáng và niềm tin sâu sắc của xã hội sẽ giúp văn hóa hiến tặng lan tỏa mạnh mẽ - để mỗi nghĩa cử trao đi sau khi sự sống khép lại tiếp tục thắp sáng muôn vàn hy vọng tái sinh cho cộng đồng.